LUMBAL DİSK HERNİLERİ VE REHABİLİTASYONU
|
LUMBAL DİSK HERNİLERİ VE REHABİLİTASYONU DEĞERLENDİRME * HİKAYE * İNSPEKSİYON * PALPASYON * FİZİKSEL MUAYENE HİKAYE * Yaş * Meslek * Ağrı’nın yeri * Yayılımı * Oluşumu * Süresi * Biçimi * Semptomlar * Aile öyküsü * Tanısal amaçlı testler ve tedaviler * Cerrahi öykü İNSPEKSİYON * Deformite * Renk * Ödem * Atrofi * Ağrının yeri * İstirahatteki durum PALPASYON * Kemik anormalitesi için palpasyon (SIPI, spinöz prosesler...) * Yumuşak doku palpasyonu FİZİKSEL MUAYENE * Ayakta iken aktif gövde hareketleri (ağrı, NEH, istekliliğe bakılır) * Sola lateral fleksiyon * Sağa lateral fleksiyon * Fleksiyon * Ekstansiyon * Ayakta kök belirtileri * S1-2 ayağa aktif plantar fleksiyon * Sırtüstü pozisyonda ağrının değişken nedenleri * Sakroiliak eklemler - ligament stres testleri (Gaenslen testi, pelvik kompresyon testi) * Kalça eklemleri - fleksiyon, medial ve lateral rotasyon (Fabere testi) * Meningeal irritasyon testler (Brundski ve Kernig testleri) * İntratekal basıncı arttırmaya yönelik testler (Milgram testi, Juguler kompresyon testi, Valsava Manevrası) * Sırtüstü pozisyonda kök belirtileri * L4-5_S1-2 SLR * Laseque * L2-3 Kalça fleksiyonu * L4 Ayak dorsifleksiyonu * L4-5 Parmak ekstansiyonu * L5-S1 Ayak eversiyonu * Yüzükoyun pozisyonda kök belirtileri * L3 Femoral sinir germe * L5 Diz ekstansiyonu * S1-2 Diz fleksiyonu * S1-2 Kalça kontraksiyonu * Kramp bulgusu * REFLEKSLER * Yüzeyel refleksler * L4 Patella refleksi * S1-2 Ayakbileği refleksi * Patolojik refleksler * Babinski, Hoffman testleri * DUYU * L3 Uyluk anterioru * L4 Ayağın medial tarafı ve başparmak * L5 Ayağın dorsumu ve orta parmaklar * S1 Ayağın lateral tarafı ve dış iki parmak * S2 Topuk İLAVE TESTLER X-Ray, laboratuar testleri, EMG, CT, MRI, Myelogram TEDAVİ YÖNTEMLERİ * Medikal Tedavi * Cerrahi Tedavi * Rehabilitasyon MEDİKAL TEDAVİ * Temel medikasyonlar, NSAII, myorelaksanlar, inatçı ağrılarda ve psikosomatik vakalarda antidepresif ilaçlardır. CERRAHİ TEDAVİ * Mikrodiskektomi * Laser diskektomi * Endoskopik diskektomi * Kemonükleozis Transkanal yaklaşımlar * Laminektomi * Hemilaminektomi * Laminotomi * Laminoplasti * Diskektomi * Fasetektomi * Foraminotomi REHABİLİTASYON * Konservatif tedavi (akut, subakut, kronik dönem) * Postoperatif tedavi SPİNAL REHABİLİTASYON PROGRAMININ EVRE ve HEDEFLERİ * Akut Evre Hedefleri * Zarar görmüş dokuların korunması ve eğitim * İnflamasyon ve ağrının kontrolü * Erken mobilizasyon * Eklem ve yumuşak dokular üzerine fizyolojik dozlarda yüklenme * Tedavi edici egzersizler * Subakut ve Kronik Evre Hedefleri * * Belin tam ve ağrısız hareket açıklığına kavuşması * Alt eksremitede diğer eklemlere yönelik kinetik zincir egzersizleri * Normal aktiviteye dönüş * Tekrarların önlenmesi KONSERVATİF TEDAVİ YAKLAŞIMLARI * Fiziksel Tıp Modaliteleri * Sıcak Uygulama * Soğuk Uygulama * Elektroterapi * Traksiyon * Egzersiz * Pasif germe * Eklem mobilizasyon ve manipülasyonları (Cyriax, Mc Kenzie teknikleri) * Aktif (izometrik, izotonik, izokinetik) * Williams fleksiyon tipi egzersizler * Mc Kenzie ekstansiyon tipi egzersizler * Endurans * Koordinasyon * Lumbopelvik ritm ( dinamik stabilizasyon) * Bel okulu * Psikolojik yaklaşım * Destekler (korseleme) * Alternatif/ desteleyici yöntemler * Akupunktur, beslenme * Magnetoterapi AKUT DÖNEM (İlk 3 hafta) * YATAK İSTİRAHATİ * 7 günden fazla önerilmez. ELEKTROTERAPİ * Konvansiyonel TENS * Kesikli Ultrason * Enterferansiyel akım * Diadinamik Akım * Biyofeedback * EGZERSİZ * Denge ve koordinasyonu artırmak, * Eklem ve yumuşak doku mobilizasyonunu sağlamak, * Ağrıyı azaltmak, * Enduransı artırmak, * Disklerin beslenmesini sağlamak, * Postürü düzeltmek, * Kısa sürede işe dönüşü sağlamak için gereklidir. Fleksiyon egzersizlerinin teorik olarak etkileri: * İntervertebral foramende ve faset eklemde açılma * Kalça fleksörlerini ve bel ekstansörlerini germe * Spinal kanal stenozunda iyileşme * Karın ve kalça çevresi kaslarını güçlendirme * Karın kas gücü ve tonusunda artma sebebiyle karın içi basıncında artış * Spinal eklemlerde mobilizasyon yoluyla ağrının algılanmasını proprioseptif olarak değiştirme * Önerildiği Durumlar * Ekstansiyonun ağrılı olduğu mekanik durumlar * Lomber osteoartrit * Spondilolistezis * Spinal stenoz * Önerilmediği Durumlar * Akut disk prolapsusu * Diskte dehidratasyon oluşturan (30 dakikadan uzun ) yatak istirahatinden hemen sonra * Postüral bel ağrısı Ekstansiyon egzersizlerinin teorik olarak etkileri * Paraspinöz kasları kuvvetlendirme , endurans ve spinal mobilizasyonu düzeltme * Nöral gerginlikte azalma * Nükleus pulposuzun santralize olması * Fleksörler ve ekstansörler arasındaki normal kas gücü dengesini meydana getirmek * Spinal eklemde mobilizasyon yoluyla ağrının algılanmasını proprioseptif olarak değiştirme * Önerildiği Durumlar * Postüral bel ağrısı * Fleksiyonun ağrılı olduğu mekanik bel egzersizleri * Akut faz sonrası disk prolapsusu * Önerilmediği Durumlar * Akut disk prolapsusu * Multipl bel operasyonu hikayesi * Spondilolistezis * Faset eklem dejenerasyonu * Spinal stenoz * * Aerobik Egzersizler * Yürüyüş, yüzme, egzersiz bisikleti, koşu önerilir. LUMBAL TRAKSİYON Sabit traksiyon uygulanır * Vertebral ayrılma sağlar. * Nöral foramenlerde genişleme sağlar. * Ligamentöz yapılarda genişleme sağlar. * Paravertebral kas spazmını çözer. * Faset eklem aralığında genişleme oluşturur. * Spinal eğimde düzleşme sağlar. ORTEZLEME * Lumbosakral çelik balenli korse * Uzun süreli olmamak üzere geçici lumbal destek amaçlı kullanılır. * Antilordotik etki ile disk materyalini serbestleştirir. * Ağrılı kasların yükünü hafifletmek ve desteklemek SUBAKUT ( 3-6 Hafta ) ve KRONİK DÖNEM ( 6 Hafta ve üzeri ) * SICAKLIK AJANLARI * Hot Pack * Infraruj * Buhar banyoları * Havuz tedavisi ELEKTROTERAPİ * Kısa dalga diatermi * Mikrodalga diatermi * Tens ( 20-30 dk.) * Biofeedback MOBİLİZASYON ve MANİPÜLASYON * İdeal Hasta * Syataljisi olmayan * Ani, yeni başlamış * Postür/aktivite tarafından etkilenmemiş * Minimal deformite * Non kapsuler patern * Nörolojik belirtisi olmayan Kontraendikasyonları * Nörolojik * Kauda ekuina semptomları * ÜSMN belirtileri * Kemiksel * Kırık-patolojik ya da travmatik * Kolumna vertebralis hastalıkları (RA, osteoporoz, osteomyelit-TB ) * Vasküler * Antikoagülan tedavi * Spinal topallama Şüpheli Hikaye/Muayene * Çok genç ya da çok yaşlı * Postür/aktivite tarafından etkilenmemiş * Gece ağrısı/ ağırlık kaybı/ateş * Akciğer/göğüs/prostat/böbrek/tiroidin önceki tümörleri * Manevra üzerinde artmış ağrı DİKKAT! * Hiper akut lumbago * Hamileliğin son dönemi * Nevroz da manipulasyon ve mobilizasyon uygulanmamalıdır… * Muhtemelen Etkisiz Olabilecek Durumlar * Uzun süren siyatik * Dereceli başlangıç - denenmiş grade B mobilizasyona cevap vermiyorsa * Öncelikle distal semptomlar * Lomber cerrahi sonrası * Gross deformite * Ekstansiyon ya da tek taraflı fleksiyon ile artmış siyatik Teknikler * CYRİAX VE MC KENZİE mobilizasyon ve manipülasyon teknikleri EGZERSİZ İzotonik ve rezistif egzersizler TRAKSİYON Kesikli uygulanır ORTEZLEME Lumbosakral korse EV PROGRAMI * Hastanın ihtiyaçlarına ve durumuna göre uygun ev programı fizyoterapist kontrolünde evde de devam ettirilmelidir. POSTPOPERATİF REHABİLİTASYON * Postoperatif rehabilitasyonun genel prensipleri * Erken mobilizasyon * Ağrının kontrolü * Kas kuvvetini arttırıcı yönde egzersizler * Normal aktiviteye dönüş * Tekrarların önlenmesi ve eğitim (bel okulu) UYGULANAN CERRAHİ TEKNİĞE GÖRE : * Minimal İnvaziv Cerrahi Tekniğe Göre: * Hasta genellikle operasyonun yapıldığı aynı gün veya ertesi gün taburcu edilmekte olduğu için hasta ve hasta yakınlarına ev programı verilir. Transkanal Yaklaşıma Göre * YATAK İSTİRAHATİ Cerrahiye bağlı ağrı ve spazm belirgin olduğu için yatak istirahati çok önemlidir. ilk 24 saat sonunda hasta mobilizasyonu gerçekleştirilir. Hasta ilk kez oturma pozisyona geldiğinde toplam 5 dakika oturtulup işlem aynı gün 3 kez tekrarlanır. Daha sonra her geçen gün bu süre 5’er dakika artırılarak hastanın toleransına göre uyarlanır. ELEKTROTERAPİ * TENS (20-30 dakika ) * Diadinamik akımlar EGZERSİZ * Lumbal bölge izometrik egzersizleri * Alt ekstremite AEH egzersizleri (dolanımı artırmak ve antispazmodik etki ) Posterior pelvik tilt Üst abdominaller Kalça fleksiyonu Dinamik stabilizasyon SICAKLIK * 1 hafta boyunca sıcaklık uygulanmaz. 4-5 gün sonra eğer inflamasyon yoksa ve insizyon yeri uygunsa hafif yüzeyel sıcaklık uygulanır. ORTEZ * 3 seviye veya daha üstü seviyelerde laminektomi yapıldıysa * Hasta yaşlı, aşırı kilolu * Hiperaktif çocuk ve kasları zayıfsa * Bir faset çıkartıldıysa * Greft konulduysa mutlaka korse gerekir * TRAKSİYON ve MANİPÜLASYON cerrahi sonrası kontraendikedir. SPORTİF AKTİVİTELER * YÜRÜYÜŞ * Ritmik eğitim kalp atım hızında ısınma ve soğuma periyodları içeren ilk seferde toplam 15 dakika , daha sonra dinlenme aralıkları ile tedrici artan bir yürüyüş programı * YÜZME * Operasyon bölgesinde bir sorun yok ise ; operasyondan 1 ay sonra 15 dakika ile başlayan ve yine tedrici artırılan yüzme ve su içi egzersizler EV PROGRAMI * Hastanın ihtiyaçlarına ve durumuna göre uygun ev programı fizyoterapist kontrolünde evde de devam ettirilmelidir. * BEL OKULU
|
||||||
|
Kütüphanemizden İlginizi çekebilecek
diğer bazı makaleler:
|
||||||
|
|
