|
|
 |
Ağız Ve Diş Bakımında Hasta Eğitimi
|
Muayenehanemize gelen hastalarımıza, diş tedavileri bitiminde 'günde 3 defa dişlerinizi fırçalayın, 6 ayda bir mutlaka kontrole gelin' demek, rutin bir hale gelmiştir. Fakat sadece bu tavsiyeler yeterlimidir? Cevap tabiki hayır. Hastalara daha detaylı bilgi vermek ve motivasyonu arttırmak esas hedef olmalıdır. Genelde hastalar diş tedavisi bitiminden sonra ortalama 1-2 hafta düzenli bir diş bakımına devam etmekte, eğer daha öncesinde bilinçlenmiş ve sosyo-kültürel düzeyi yüksek ise, bu süre daha da uzamaktadır. Tabiki hastalara daha detaylı bilgiler vermek, dişlerin neden fırçalanma mecburiyetinin olduğunu anlatmak, diş temizleme metodlarının tamamını anlatabilmek çok önemlidir. Bunun için yapılması gereken etkili bir motivasyon, hastanın anlayışına, temizleme aracının çeşidine, hastanın el yeteneğine ve hekimin ikna kaabiliyetine bağlıdır. Bunlardan birinin eksikliği tedavinin başarısını etkiler. Diş temizliği için değişik icatlar ve metodlar ortaya konmuşsa da burada önemli olan, hastanın etkili bir şekilde diş yüzeyleri üzerindeki bakteri plak birintilerini temizleyebilmesidir. Bunun için hasta hangi tekniği ve aleti en iyi şekilde kullanabiliyorsa, bu yöntem tercih edilmelidir. Hastaların çoğu sadece diş fırçalama ile diş ve ağız sağlığının düzeleceğini sanırlar. Halbuki sadece fırçalamak yeterli değil, aynı zamanda bir takım extra temizlik metodlarının da uygulanması gerekir. Ara yüz fırçaları, diş ipi, yıkama aygıtı, elektrikli diş fırçaları vb. Hastanın diş temizliğinde el yeteneğinin az olması durumunda, elektrikli diş fırçası kulanması önerilebilir. Yine ağız içerisindeki debrislerinin kaldırılmasında tazyikli su veren aygıtlar kullanılabilir. Yine, çok kuvvet uygulayarak, daha iyi temizlik sağlanabileceği fikri de maalesef uygun değildir. Sert bir diş fırçasıyla öne ve arkaya uzun darbeler halinde dişlerin fırçalanması, diş ve diş etinin aşınmasına ve zarar görmesine sebep olur. Diş kürdanlarının uygun şekilde kullanılmaması da diş eti papilllerinin zarar görmesine neden olur. Diş fırçalama yöntemleri, hastalar tarafından çok merak edilen ve sorulan sorulardandır. Önemli olan hasta açısından pratik olması ve hastanın sosyo-kültürel yaşantısına uygun olmasıdır. Pekçok metod kullanılabilir. Bass tekniği, roll tekniği, yatay-ovma tekniği, stillman tekniği, charters tekniği vb. Bugün için sıklıkla uyguladığımız teknik, diş etinden dişe doğru hafif baskı ile yer yer dairesel hareketler de eklenerek yapılan diş fırçalama tekniğidir. Genelde tavsiye ettiğimiz fırça tipi ise, hastanın ağız büyüklüğü ve diş yapısı ile ilgilidir. Genel olarak orta büyüklükte ve orta sertlikte diş fırçaları en ideal olanlarıdır. Şuan piyasadaki tüm fırçalar naylondan yapılmış kıl uçlara sahiptir. En ideal olanı da budur. - Naylon özellikle suya karşı dayanıklıdır. - Naylonun uç kısımlarına istenilen şekil verilebilir. Şuan piyasada olan fırça uçlarındaki gibi, uçlarını yuvarlaklaştırmak mümkündür. - Naylon üzerinde mikroorganizma birikintisi olamıyacağı için daha temizdir. Her hastanın diş ve diş etlerinin sağlık durumuna göre diş fırçası çeşitleri önerilir. Diş etlerinde özellikle yüzey kısımlarında epitel dokunun harabiyeti ile ortaya çıkan iltihaplı durumlarda yumuşak diş fırçaları önerilir. Böylesi hassas diş ve diş eti varlığında sert diş fırçası kulanılması, iltihabın şiddetlenmesine ve yayılmasına neden olur. Periodontal cep oluşmuş hastalarda orta sertlikte diş fırçası kullanılabilir. Diş fırçalamada amaç , etkili bir şekilde bakteri plağının eliminasyonu olacağı için , gereğinden fazla sert fırça kullanmak ve yine aşırı kuvvet uygulayarak diş fırçalamak, diş ve diş etine ciddi zararlar verecektir. Diş fırçalama enaz 3 dakika devam etmelidir. 3 dakikadan az yapılan diş fırçalamalarında plakların yeterince kaldırılamadığı bulunmuştur. Yine günde enaz 2 kez dişler fırçalanmalıdır. Özellikle, şekerli gıdalardan sonra dişlerin fırçalanması mutlaka gereklidir. Özellikle gece yatarken diş fırçalaması yapılması da ayrıca çok önemlidir. Zira 7 -8 saat gibi uyku periodunda ağız içindeki bakteriler sabaha kadar yeterince ortamdan yararlanarak, diş çürümelerini hızlandırırlar. Yine her fırçalama sonrası, dil 'in bir miktar dışarı çıkartılarak üzerinin fırçalanması da yararlı olacaktır.Zira dil de bakterilerin üremesi için uygun bir ortamdır. Diş macunları: Günümüzde o kadar fazla marka diş macunları varki, hastaların yine sıklıkla sordukları diğer bir soruda ,'hangi diş macununu kullanalım'şeklindedir.Genel olarak benim tavsiyem eğer diş hassasiyeti ve dişeti problemleri yoksa,herhangi bir macun olabilir.Kullanılan macunu ise arada bir değiştirmek yerinde olur.Yine diş fırçası kuru iken macunu koymak,temizleme etkisini arttırır. Diş ipi: Mumlu ve mumsuz iplikten yapılmış olabilir. En ideali mumsuz naylodan yapılmış olanı olabilir. Diş ipi kulanımını alışkanlık haline getirmek, tamamiyle kişinin sosyo-kültürel yapısı ile ilgilidir. Maalesef toplumumuzda bu özellik hala istenilen düzeyde değildir. Diş fırçalamanın bile yeterli olmadığı bir toplumda, diş ipinin daha sıklıkla kulanılması tabiki sadece hayal olur. Bunlardan başka kürdan da iyi bir temizleme aracıdır. Her iki ucu sivriltilmiş, kolay kırılmayan tiptekiler kulanılabilir. Tabi kulanırken, diş etine fazla kuvvet uygulamamak ve diş etine kanatmamak gerkir. Özellikle yeni tip kürdanlar, hem temizlik yapmakta hemde diş etine bir miktar masaj yapılmasını sağlamaktadır. Son yıllarda piyasada sıkça görülen ağız gargaraları, diş suları şeklindeki antiseptik solüsyonlar da plak kontrolü için ek bir seçenek olabilir. Özellikle klor hexidin' in plak kontrolünde önemli bir yeri olduğu anlaşılmıştır. Ancak klorhexidin 'in ağız gargarası olarak devamlı kulanılması, dil ve dişlerde lekelenmelere, bazı ağız yaralarına neden olabilmektedir. Sonuç olarak: Plak kontrolünün hastanın günlük rutin işleri arasına sokulabilmesi çok önemlidir. Motivasyonun temel kuralı da budur. Günlük plak kontrolünün önemini anlayan kişinin , ağızında daha sağlıklı bir ortam yaratıldığına tanık olursa, bu konudaki kararı pozitif ve devamlı olacaktır. Diş Hekimi AHMET AKGÜN
|
||||
|
Kütüphanemizden İlginizi çekebilecek
diğer bazı makaleler:
|
||||
|
|
