|
|
 |
TİROİD BEZİ, HORMONLARI, TANI TESTLERİ, BİYOPSİ HAKKINDA BİLGİLER
|
TİROİD BEZİ VE TIROID HORMONLARI VE TEŞHISTE KULLANILAN TESTLER
TİROİD BEZİ Tiroid bezi bir endokrin bezdir. Bunun anlamı bezin bazı hormonlar salgılaması ve bu hormonların kan dolaşımına girerek vücudun değişik organ ve dokularında etki göstermesidir. Tiroid bezi boyun ön bölümünde Adem Elması’nın altında bulunur. Bezin sağ lob ve sol lobu vardır ve bunlar istmus denen bölümle birbirine bitişik halde bulunur. TİROİD BEZİ NE YAPAR ?
Tiroid bezi 2 tane hormon yapar ve dolaşıma salgılar. Bu hormonlardan birine tiroksin (T4), diğerine tiriiyodotironin (T3) ismi verilir. T4 hormonunda 4 tane iyod atomu, T3’de ise 3 tane iyod atomu vardır. Hücre içinde T3 hormonu etkili olduğundan T4 hücreye girmeden önce T3’e dönüşür. TİROİD HORMONLARININ GÖREVİ NEDİR ?
T4 ve T3 hormonları vücudumuzun metabolizmasını düzenler ve ayrıca metabolizmanın hızını kontrol ederler. Eğer çok hormon salgılanırsa metabolizma hızlanır ve hipertiroidi hastalığı gelişir. Hipertiroidi durumunda kalb hızı artarak çarpıntı şikayeti oluşurken, bağırsak hareketi artar ve ishal yapabilir. Eğer tiroid hormonu çok az salgılanırsa bu duruma hipotiroidi denir. Hipo=az, Hiper=fazla anlamına gelmektedir. Hipotiroidi oluşunca metabolizma yavaşlar, kalb hızı azalır ve barsak hareketleri azalarak kabızlık ortaya çıkar. TİROİD BEZİNİN ÇALIŞMASI NASIL KONTROL EDİLİR ?
Tiroid bezinin çalışması beyinde bulunan ve hipofiz adı verilen bir bezden salgılanan TSH hormonu ile kontrol edilir. Kan dolaşımındaki tiroid hormonları (T4 ve T3) azalınca hipofizden TSH salgısı artar ve bu hormon tiroid bezinden tiroid hormon salgısını artırır. Tersine, eğer dolaşımda T4 ve T3 artarsa bu takdirde hipofizden TSH salgılanması azalır. TİROİD BEZİNİN İYİ ÇALIŞIP ÇALIŞMADIĞI NASIL ANLAŞILIR ?
Hastanın kanındaki T3, T4 ve TSH hormonlarının ölçülmesi ile tiroid bezinin nasıl çalıştığı hakkında bilgi sahibi olunur. TİROİD BEZİNİN HASTALIKLARI NELERDİR?
1. Guatr : Tiroid bezinin büyümesine guatr denir. 2. Nodül : Tiroid bezinin içinde normal dışı doku oluşmasıdır. 3. Tiroidit : Tiroid bezinin iltihabına denir. Bezde ağrı vardır. 4. Hipertiroidi : T4 ve T3 hormonlarının bezden aşırı salgılanması durumudur. 5. Hipotiroidi : Tiroid hormonlarının (T4 ve T3) az salgılanması durumudur. TİROİD HASTALIĞI GELİŞME RİSKİ KİMLERDE VARDIR ?
Tiroid hastalığı gelişme riski şu kişilerde fazladır: 1. İyod eksikliği olan bölgede yaşayan veya yeterli iyod almayanlarda 2. Ailesinde tiroid hastalığı olanlarda 3. Diabetes mellitus (şeker hastalığı), romatoid artrit ve pernisiyöz anemisi olanlarda 4. Gebe kadınlar ve yeni anne olanlarda 5. 60 yaşın üzerindeki kadınlarda 6. 70 yaşın üzerindeki erkeklerde 7. Kanser nedeniyle baş ve boyuna radyoterapi (ışın tedavisi) yapılanlarda 8. Bazı ilaçları kullananlar (lityum, amiodaron ve interferon gibi). TİROİD BEZİ HASTALIKLARINDA KULLANILAN TESTLER NELERDİR ?
a) Kan Testleri : Sıklıkla kullanılan testler serbest T3, serbest T4 ve TSH hormonlarının kan düzeylerinin ölçülmesidir. Tiroid bezinin fonksiyonu hakkında en iyi bilgiyi TSH ölçümü verir. TSH ölçümünün normalden düşük olması tiroid bezinin aşırı çalıştığını gösterir. TSH düzeyinin normalden yüksek bulunması ise tiroid bezinin az çalıştığını gösterir. Yine T4 ve T3 hormonlarının normal sınırın altında veya üstünde olması tiroid bezinin iyi çalışmadığını gösterir. Ayrıca antikorlar vardır. Bunlar anti-TPO antikoru ve anti-Tiroglobulin antikorlarıdır. Bu antikorların yüksek olması tiroid hastalığının otoimmün bir hastalık olduğunu gösterir. Otoimmün hastalık vücudun kendi dokusunu (Burada tiroid bezini) yabancı bir doku olarak algılayıp ona karşı reaksiyon vermesidir. Bu reaksiyon antikorlar ile oluşur. Bu reaksiyonun nedeni bilinmemektedir. b) Tiroid Ultrasonu : Tiroid ultrasonu tiroid bezinin büyüklüğünü, nodül varsa onun büyüklüğünü anlamamıza yarar. Ayrıca ilaç tedavisiyle bezin veya nodülün ne kadar küçüldüğünü veya küçülmediğini daha iyi anlamamıza yarar. Nodül kan akımının Doppler ultrason ile incelenmesi nodüllerin iyi huylu veya kötü huylu olup olmadığı konusunda ek bilgi verir. c) Tiroid sintigrafisi : Damardan teknesyum denilen bir ilaç verilerek tiroid bezinin filminin çekilmesidir. Sintigrafi ile nodülün sıcak mı, soğuk mu olduğu anlaşılır. Sintigrafi sadece nodülü olan ve TSH’sı düşük olan hastalara yapılır. d) Tiroid İnce İğne Aspirasyon Biyopsisi : Tiroid bezinde saptanan nodüllerde kanser olup olmadığını anlamak için yapılır. Nodülü olan tüm hastalara yapılır. Biyopsi sonucuna göre ilaç tedavisi veya ameliyat kararı verileceğinden mutlaka yapılması gereken bir tetkiktir. Oldukça basit, yapılması kolay ve ağrı oluşturmayan bir tetkikdir. Normal enjektörlerle yapılır. Damardan kan alınır gibi tiroid bezindeki nodülden parça alınır. Alınan hücreler patoloji bölümünde incelenerek kanser ve iltihap olup olmadığı araştırılır. Biyopsi koldaki damardan kan alınması gibi kolay bir işlemdir. Korkulmaması gerekir. Ameliyat değildir. Bazen biyopsi ile yeteri kadar parça veya hücre gelmeyebilir. O zaman biyopsiyi tekrarlamak gerekir. KAYNAKLAR VE ÖNERİLEN KİTAPLAR 1. Prof. Dr. Metin Özata, 99 Sayfada Tiroid, İş bankası Kültür Yayını, 2008 Eylul 2. www.tiroit.org 3. www.endokrinoloji.org
|
|||
|
Kütüphanemizden İlginizi çekebilecek
diğer bazı makaleler:
|
|||
|
|
