Yetersiz beslenme nedir?
|
YETERSİZ BESLENME NEDİR? Herhangi bir besin öğesi veya öğelerinin vücudun gereksinim düzeyinden az alınması sonucu yeterli enerjinin alınmaması ve vücut dokularının yapılanamaması durumuna YETERSİZ BESLENME denir. Her besin öğesine insan vücudunun gereksinimi vardır. Her besin öğesinin vücudumuzda çok önemli görevleri vardır. Bu öğeler vücudun gereksinimini karşılayacak miktarda alınması gereklidir. Vücudun gereksinimini karşılayacak miktarda alınmaması halinde vücudun gelişmesinde, büyümesinde, yenilenmesinde, çalışmasında aksamalar ve hastalıklar oluşur. Bu durum doğrudan hastalıklara yol açtığı gibi, hastalıkların oluşum riskini arttırmakta ve tedavi aşamasının ağır seyretmesine neden olmaktadır. Yetersiz beslenme vücut direncini azaltmakta, bağışıklık sisteminin zayıflamasına neden olmaktadır. Bu da hastalıklara davetiye çıkarmaktadır. İnsanoğlu var olduğu günden bu yana yetersiz beslenme sorunu yaşamaktadır. Bugün de bir çok nedene bağlı olarak bu sorunu yaşamaktadır. Yetersiz beslenmenin nedenleri; • Vücudun ihtiyacından az yeme, • Tek yönlü beslenme, • Psikolojik nedenlerden dolayı az yeme, • Stresten dolayı az yeme, • Yanlış bilgi, bilgi eksikliği, bilinçsizlik, • Kültürel yapı, aile yapısı, • Yanlış beslenme alışkanlıkları, • Çevre ve sağlık şartları, • Yetersiz satın alma gücü, • Besin öğelerinin dağılımındaki sorunlar, (besinlere ulaşamama) • Moda diyetleri uygulama, • Özentiler (sıfır beden olma gibi, bazı popüler insanlar gibi olma isteği) • Fast-food beslenme (enerji değeri yüksek, diğer besin öğelerinin içeriği düşük) Bir çok besinin muhafaza ve pişirmesindeki yanlışlardan dolayı besin kaybı olmakta, yeterli miktarda tüketilmesine rağmen içeriğindeki değişiklikten dolayı bir çok besin öğesi yetersiz alınmaktadır. Yetersiz, Dengesiz ve Sağlıksız Beslenmenin Sakıncaları Dünyada yaygın olarak görülen yetersiz, dengesiz ve sağlıksız beslenme; ülkemizde yapılan araştırmalar gösteriyor ki toplumuzun önemli bir kesiminde vardır. Yetersiz, dengesiz ve sağlıksız beslenme en çok; • Bebeklerde, • Çocuklarda, • Gençlerde, • Doğurganlık çağındaki kadınlarda, • Gebelerde, • Emziklilerde, • Yaşlılarda, • İşçilerde, de görülmektedir. Yetersiz, dengesiz ve sağlıksız beslenen kişilerde; • Büyüme, gelişme ve vücudun çalışmasında aksaklıklar olmaktadır. • Bağışıklık sisteminin zayıflamasına neden olur. Bu da hastalıkların kolay ve hızlı oluşmasına neden olur. • Hastalıkların ağır seyretmesine ve tedavinin uzun sürmesine neden olur. • Fiziksel gücün ve verimliliğin düşmesine neden olur • Zihinsel geriliğe neden olur. • Şişmanlığın (obezitenin) oluşmasına neden olur. • pürüzlü parlak olmayan cilt ve saç, şişkin karın, yorgunluk, iştahsızlık, isteksizlik, sık sık baş ağrısı, bel ve omuzlarda eğilme durumları görünür. Yeterli, dengeli ve sağlıklı beslenen kişilerde tam tersi bir durum gözlenir. Sağlıklı, dinamik, güçlü, verimli, gelişmiş vücut, parlak saç ve cilt vb. Her insanın kendisinde olmasını istediği olumlu güzellikler. Eksikliğinde hayatımızı bu kadar çok olumsuz etkileyen, varlığında hayatımıza sayısız olumlu etkiler yapan yeterli, dengeli ve sağlıklı beslenmenin önemini kavramalıyız. Yeterli, dengeli ve sağlıklı beslenmek isteyenler için en önemli konulardan biri besin gruplarını yakından tanımak ve özelliklerini iyi bilmektir. Ancak bu şekilde yeterli, dengeli ve sağlıklı sofralar kurulabilir. Besinler, içerdikleri öğeler bakımından birbirlerine benzerlik veya farklılık gösterirler. İçerdikleri öğeler ve vücuttaki işlevleri bakımından benzer olanlar gruplara ayrılmıştır. Besin grupları adını alan bu gruplar altıya ayrılır. Birinci grup; et ve et ürünleridir. Bu gruba dâhil olan yiyecekler kırmızı et, tavuk ve hindi eti, balıketi, deniz ürünleri, şarküteri ürünleridir. Ayrıca yumurta, fındık, fıstık ve ceviz gibi yağlı tohumlar ve kurubaklagiller de zengin protein içerikleri nedeni ile bu grupta kabul edilirler. Et ve benzeri besinlerin oluşturduğu bu grup, vücutta büyüme, gelişme, yapım ve onarımdan sorumlu proteinlerden, özellikle sinir sistemi üzerinde etkili olan B vitaminlerinden, demir ve çinko minerallerinden zengindir. İkinci grup, süt ve süt ürünlerinin oluşturduğu bir gruptur. Bu grupta; süt, yoğurt, ayran, peynir çeşitleri, süt tozu, kefir, probiyotik yoğurtlar gibi besinler yer alır. Süt grubu da et grubu gibi proteinden zengindir. Kalsiyum mineralinin en iyi kaynağı ola bu grup besinler aynı zamanda A vitamini ve B2 açısından da iyi besin kaynaklarıdır. Üçüncü grup; tahıl ve tahıl ürünleridir. Ekmek, makarna, pirinç, bulgur, kuskus gibi ürünlerin tamamı bu grupta yer alır. Tahıl ve tahıl ürünlerinin günlük beslenmemizde önemi büyüktür. Karbonhidrattan zengin olan bu grup, günlük enerji ihtiyacımızın büyük bir bölümünü karşılar. İlk iki gruba göre protein içeriği daha düşüktür. Rafine edilmemiş tahıl ürünleri; B vitaminleri ve posa açısından da iyi besin kaynaklarıdır. Dördüncü grup; meyve ve sebzelerdir. Meyve ve sebzeler, vitamin ve bazı mineraller açısından oldukça zengin kaynaklardır. Özellikle C vitamini içerikleri oldukça yüksektir. Genel sağlığın korunmasında önemli yeri olan posadan da zengin olan meyve ve sebzelerin günlük beslenmemiz ve bağışıklık sistemimiz içinde 5-9 porsiyon kadar yer alması gerekir. Beşinci grup; tüketim miktarları konusunda dikkatli olunması gereken yağ ve şekerlerden oluşur. Yağlar, uygun miktarlarda ve uygun çeşitlerde kullanıldığında sağlığımız açısından birçok olumlu etkiye sahiptir. Fakat yanlış yağ tercihleri ve fazla miktarda tüketim sağlığı bozucu etki gösterebilir. Sıvı yağlar; E vitamini açısından, tereyağı A vitamini açısından zengindir. Zeytinyağı ve balık yağının ise kalp sağlığını koruyucu etkileri mevcuttur. Altıncı grup; şeker ise boş enerji kaynağıdır ve karbonhidrattan başka bir besin öğesi içermez. Günlük beslenme planında mümkün olduğunca az miktarda yer almalıdır. İlk dört besin grubunun her öğünümüzde yer alması, sağlıklı beslenmenin temelini oluşturur. Beşinci ve altıncı grup ise, tüketim miktarlarına dikkat edilerek beslenme planına minimum olmalıdır. Her bireyin, özelliklede menüleri hazırlayan ve planlayan kişilerin (anneler, aşçılar) besin gruplarını bilmesi sağlıklı beslenmenin sağlanması açısından önemlidir. SU ve Hayatımızdaki yeri Su hayatımız için son derece önemlidir. Vücudumuzun %55-60’ını oluşturan su, yaşamımızı devam ettirmemiz için gereklidir. Kan dolaşımının sağlanmasında, nefes alıp vermemizde, vücudumuzda oluşan artıkların uzaklaştırılmasında, eklemlerimizin hareketinde ve vücut ısımızın ayarlanmasında son derece önemli yere sahip olan suyun yeteri miktarda tüketilmesi sağlığımızın sürdürülmesi için gereklidir. Su, enerji içeriği olmayan en sağlıklı içecektir. Florid mineralinin sağlanmasında temel kaynağı oluşturur. Yeterli florid içeriğine sahip olmayan sular bu mineral açısından zenginleştirilmelidir. Vücudumuzun sıvı ihtiyacının karşılanmasında en etkin öğedir. Su ihtiyacının düzenli olarak karşılanamaması, vücudun sıvı dengesini bozar. Bu durumda sağlık üzerinde olumsuz etkilere neden olabilir. Vücudumuzdaki suyun %3-4’ü kaybedildiğinde genel performansımızda azalmalar görülürken, su kaybının daha fazla olması koma ve ölüme bile neden olabilir. Beden birkaç yol ile sıvı kaybeder. Bu biyolojik yollar; idrar, ter, akciğerler ve diğer atık maddelerdir. Kaybedilen sıvının karşılanabilmesi için günde 8–15 su bardağı su içilmesi gerekir. Bebeklerde ise sıvı ihtiyacı yetişkinlere göre daha fazladır. Birçok insanın su içme alışkanlığı yoktur ve günde sadece birkaç bardak su içerler. Bu durum kişilerde dolaşım bozukluklarına, ödeme ve halsizliğe neden olur. Bu nedenle düzenli su içme alışkanlığı muhakkak kazanılmalıdır. Su içme alışkanlığı kazanmak için; sürekli görebileceğiniz yerlere “su içmelisin” notları asabilir ve su şişenizi sürekli yanınızda taşıyabilir. Yudum yudum ağzını ıslatır gibi içirebilirsiniz. Suyun temizliği de önemli bir konudur. Temiz olmayan içme suları ishal başta olmak üzere birçok hastalığa neden olabilir. Bu nedenle güvenilir su kaynaklarından vazgeçmemek gerekir.
|
|||||
|
Kütüphanemizden İlginizi çekebilecek
diğer bazı makaleler:
|
|||||
|
|
