|
|
 |
Hamilelikte Beslenme ve Kilo Alma Standartları
|
İŞTE O DÖNEM HAMİLELİK... Kilo Alma Standartları Hamilelik döneminde vücudun ihtiyacı olan kalori miktarı artmaktadır. Birçok hamile kadın hamilelik öncesinde aldığı kaloriden günlük 300 kalorilik bir artışa ihtiyaç duyar – ve hamileliği süresince de kilo alır. Artan fiziksel aktiviteler sonrasında alınacak kaloride ayarlamalara gidilebilir. Boyu kilosuyla orantılı bir kadın için hamilelik süresince alınması gereken ortalama kilo 12,5 olup bu değer önerilen 11 ila 14 kilo arasındadır. Fakat boyu kilosuyla orantılı olmayan daha zayıf olan kadınlar için önerilen kilo artışı 14 kg dir. Şişman kadınlar için önerilen kilo artışı 7 ila 8 kg dir. Şişman kadınlar hamilelik süresince ne diyet yapmalı ne de kilo kaybetmeye çalışmalıdır. Bununla birlikte hamilelik dönemi şişman bir bayan için yemek alışkanlıklarını değiştirmesi için ideal bir dönemdir. Annedeki kilo artışı hamilelik süresince anne ve bebek arasında ayrı bir şekilde paylaşılır. Annede yağ, hamileliğin erken dönemlerinde depolanır ve gebeliğin ortalarında besin depolanması en yüksek seviyeye ulaşır. Bu erken depolanma işleminin hamileliğin son 10 haftasında hızla büyüyecek olan bebek için gerekli olabilecek enerjiyi sağlamak için yapıldığı düşünülmektedir. Hamileliğin son döneminde bebeğin hızlı gelişimi için ihtiyaç duyulacak enerji ve anne adayının artan metabolik ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla gebeliğin ortalarında plasental büyümede ve organların ağırlıklarında hızlı bir artış yanında kan yapımında da hızlanma görülür. Hamileliğin erken döneminde depolanan ve hamilelik süresince kullanılmayan yağ deposu emzirme için gerekli olan enerji ihtiyacını karşılamak için kullanılır. Hamilelik öncesinde sağlıklı olmayan kadınlarda görülmekle birlikte hamilelik döneminde yeterli besin alamayan anne adaylarının bebeklerinin düşük doğum ağırlıklı olma şansının daha fazla olduğu araştırmalar ile gösterilmiştir. Bu risk annenin yaşam tarzıyla da ilgilidir, mesela hamilelik döneminde sigara içmek gebeliğin sonucunu etkileyecektir. Bununla birlikte fazla kilo almak da iyi değildir. Şişman kadınlar gebelik süresince problemler yaşayabilirler. Kolların ve uylukların üst kısımlarında biriken yağ dokusunun doğum sonrasında geri dönüşü çok zordur. Sağlıklı beslenme fazla kilo almadan gerekli besin ve kaloriyi almak için iyi bir yoldur. Kızartma türü besinler, kola, şerbetli tatlılar yerine meyve, yoğurt ve şekersiz tahıl yemek gerekli besinleri almak için bir yoldur. İdeal olarak gebeliğin ilk 3 ayında –birinci trimestri dönemi – 1,3 kg ila 3,6 kg ve bundan 1 hafta sonra da 400–450 gr alınmalıdır. En hızlı kilo artışı son 3 ay içerisinde olur. Bebek doğduktan 1 yada 2 hafta sonra yaklaşık olarak 8 – 9 kilo kaybetmelisiniz. Eğer gebelik süresince aşırı kilo almadıysanız hamilelik öncesi kilonuza 4 – 6 ay içinde geri döneceksiniz. Nadiren de olsa bazı kadınlarda gebeliğin son haftalarında sıvı birikimi görülür. Bu dönemlerde doktorlar ve beslenme uzmanlarından danışmanlık almak çok önemlidir. Ayrıca emziklilik döneminin ilk 6 ayında zayıflama diyeti yapmak önerilmeyen bir durumdur. Bebeğin sağlıklı bir gelişim sağlaması için annenin bu dönemde yeterli ve dengeli beslenmesi gerekmektedir. Beden Kitle İndeksi 20’nin altında olanlar için; ağırlık kazanımı 2. ve 3. trimester süresince haftada 500 g ’ın altına düşmemesi gerekmektedir. Beden Kitle İndeksi 26’nın üzerinde olan kadınların haftalık tartı artış hızı ortalama 300 gr olmalıdır. Gebeliği izleyen 3–4 aylık dönemde bu yakınmaların azalması ile annede ağırlık kazanımı 20. haftada 3,5 kg gebeliğin sonuna kadar da haftada 300–500 g ’lık artışlarda toplam 10–12 kg ağırlık kazanımına ulaşır. Bunun sonucunda da 3–3,3 kg ağırlığında bir bebek dünyaya gelebilir. Hangi Evrelerden Geçeceksiniz Hamileliği, farklı gelişimleri ele alarak, üç ayrı döneme ayırabiliriz. İlk üç ayında, vücut yapısı tamamen bir "uyma" süreci içerisindedir. Özellikle kahvaltıda bulantı, mide yanması gibi rahatsızlıklar görülebilir. Bu belirtiler, hamileliğin dördüncü ayına doğru yok olur. Sindirim sisteminde görülen düzensizlikler ise, gebeliklerde rastlanan sinirsel-ruhsal bozukluklarla ilgili olabilir. Yorgunluk, uykusuzluk da, hamileliğin ilk üç ayında rastlanan belirtilerdendir. Hamileliğin ilk üç ayında özellikle sakınılması gereken şeylerin başında, ateşli hastalıklar gelir. Gebeliğin ikinci üç ayında ise, ilk üç aya göre biraz daha rahatlama görülür. Bulantılar kaybolur. Bu dönemde, çocuğun ilk kıpırtıları da duyulmaya başlanır. Sindirim bozuklukları sona erdiği için, anne adayı, gereğinden çok yemek yeme eğilimi duyabilir. Fakat unutulmamalı ki, gebeliğin sonuna kadar alınan kilo gereksinimden fazla olmamalıdır. Üçüncü üç aylık dönemde, vücudun ağırlaşması arttığı için biraz daha zorluk çekilebilir. Anne adayının sık sık tansiyonunu ölçtürmesi, kan ve idrar tahlillerine önem vermesi gerekir. Fakat önemli bir nokta da şu ki, hamilelikten önce daha aktif bir yaşantısı olan kadınlar, hamilelik döneminde şişmanlamaya daha fazla eğilim gösterirler. Yaşantısını hiç değiştirmeyen kadınlar ise, daha zengin beslenebilirler. Fakat yine de ölçüyü kaçırmamak gerekir. Hamilelik süresince, Anne adayları İlk 14 haftalık dönemde 1–1,5 kg kadar kilo alır. 14 haftadan sonra ise haftada 0,5 almak mümkündür. Yani bu her ay 2 kilo anlamına gelir. 30. haftadan sonra kilo alımı yine düşer. Son haftalarda ya çok az kilo alınır, ya da hiç alınmaz. Hangi Besin Öğelerini Öne Çıkaracağız? Bebeğin gelişmesi için en önemli öğelerin başında, protein gelir. Hamile kadınların günlük alacağı protein miktarı, kilolarıyla orantılıdır. Protein ve kalsiyum ağırlıklı bir beslenme için; et, yumurta, süt ve süt ürünlerinin tercihi doğru olacaktır. Ancak proteini arttırmanız gerektiği gerçeği karbonhidrattan fakir beslenmeniz anlamına gelmiyor. Bol miktarda taze sebze ve meyve tüm hamilelik süresince alınmalıdır. Mikro besin öğelerindense bazı vitamin ve mineraller öne çıkmaktadır. A vitamini, bebeğin büyümesi, deri ve kaslarının oluşması için önem teşkil ederken, B vitamini, sinir sistemini iyi işlemesi için gereklidir. C vitamini, kanın yenilenmesi ve kemik gelişimi için son derece faydalı bir vitamin olmasının yanında bağışıklık sistemini geliştirici özelliktedir. D vitamini, kalsiyum ve fosfor taşıyarak kemik gelişimi adına olumlu etkilerde bulunur. K vitamini ise, hamileliğin son döneminde önemlidir çünkü kan durdurma özelliği bulunur. Bu dönemde alınması gereken tüm vitamin ve mineral desteklerinin doz ve kullanım sürelerinin doktorunuz tarafından belirlenmesi gerekmektedir. Karşılaşılan Sağlık Sorunları Bebeğin doğacağı günü herkes sabırsızlıkla beklerken, anne adayları bu dönemde bazı sıkıntılar yaşayabilir. Sabah bulantıları, kabızlık, mide ekşimesi ve şişme gibi gebelik ile birlikte sıklıkla oluşan rahatsızlıklar bu dönemde anne adaylarının en fazla rahatsızlık duydukları sorunlardır. Bulantı-Kusma: Bazı gebelerde hiç görülmezken, bazılarında ilk 4 aylık dönemde sıklıkla görülür. Genellikle 4.aydan sonra kendiliğinden geçer. ·Az miktarda ve sık sık yemek yenmelidir. ·Bebeğin iyi beslenmeyeceği korkusuyla gebeyi istemeyeceği şeyleri yemeye zorlamak bu şikâyetleri artırır. ·Su ve tuz kaybına yol açan aşırı kusmalarda doktora başvurulmalıdır. ·Genelde ilk 3 ayda daha fazla görülür. ·Yemek kokularının yoğun olduğu ortamlardan uzak durun ·Sabah yataktan kalkmadan önce kraker, sade kızarmış ekmek, vb tüketin ·İçecekleri öğün aralarında tüketin ·Sade makarna, kraker, patates, pirinç, meyve ve kolay sindirilebilir karbonhidratları tercih ediniz. ·Kızartma ve diğer yağ içeriği yüksek besinlerden uzak durunuz. Mide Yanması/Ekşimesi : Mide ekşimesi şeklinde hissedilir, özellikle yemeklerden sonra ve yatar pozisyonda daha fazla görülür. ·Sigara, alkol, kahve, şeker, kakao, kızartma ve çok baharatlı yiyeceklerden kaçınılmalıdır. ·Akşamları hafif yemekler yenmeli ve yatağın yastık tarafı yükseltilmelidir. ·Daha çok gebeliğin son 3 ayında görülür ·Yemekler az az sık sık tüketin ·Çok yağlı ve soslu besinlerden kaçının ·Doktorunuza danışmadan antiasit gibi ilaçlar kullanmayınız. Anemi ( kansızlık ) : Gebelikte kansızlık genellikle demir eksikliğine bağlıdır. Hem bebek anne kanıyla beslendiği için, hem de vücutta su tutulumu arttığı için demir ihtiyacı artar. ·Demir içeren besinler alınmalıdır. (et, kiraz, kayısı, badem, koyu yapraklı yeşil sebzeler, baklagiller) ·Hamilelik döneminde demir ihtiyacı 2 kat arttığı için besinlerin yanı sıra demir (kan hapı) ilavesi gerekir. Ödem: Özellikle gebeliğin son 3 ayında görülür Gebelik süresinde düşük protein ve kalsiyum alımı sonucu artar Ödemin ağırlaşmasıyla hipertansiyon, hızlı ağırlık kazanımı, baş ve karın ağrıları görülebilir Tuz, sodyum içeren gazlı içecek, turşu tüketimine dikkat edilmelidir Su tüketimi arttırılmalıdır. Kabızlık: Gebelikte sık görülen rahatsız edici bir durumdur. ·Kahvaltıdan önce bir bardak su içilmelidir. ·Bol sıvı, meyve ve sebze tüketilmelidir. · Düzenli hafif egzersiz yapılmalıdır. ·Bu dönemde posalı yiyecek tüketimine özen gösterilmelidir. Aşerme: Gebelikte İlk 3 aylık dönemde en sık karşılaşılan durumdur. Gebelik döneminde eğer besin niteliği taşımayan bir besine karşı aşırı isteğiniz geliştiyse, besleyici değeri daha yüksek gıdaları tercih etmeye çalışarak besin öğesi yetersizliklerinden bebek korunabilir. ·Genelde gebeliğin ilk 3 ayından sonra görülür ·Tatlı ve ekşi yiyeceklere olduğu gibi toprak, kibrit, kireç, diş macunu, sabun ve nişastaya da arzu duyulabilir. ·Turşu, muz, karpuz, soğan en sık arzulanan besinlerdir. Bu durum mineral eksikliklerinden kaynaklanıyor olabilir. ·Bu durum mineral eksikliği yanında duygusal boşlukla da ilgili olabilir. Osteomalazi: Gebelikte kemik dokusunun yapımı ve sağlığı için gerekli olan kalsiyum, fosfor gibi minerallerin yetersiz tüketimi ve D vitamini kaynağı olan güneş ışınlarından yeterli düzeyde yararlanamama, anne kemiklerinden kalsiyum, fosfor çekilmesine dolayısıyla kemiklerin yumuşamasına ve kemik dokusunun bozulmasına neden olur. Bu nedenle yeterli kalsiyum alımı sağlanmalıdır. Gestasyonel Diyabet Gebeliğin 6. ayından sonra bazı kadınlarda hormonal değişimlere bağlı olarak kan şeker düzeyleri çok yükselebilir. Ailesinde diyabet geçmişi olan, şişman, daha önce sorunlu gebelik geçirmiş, 35 yaş sonrası kadınlarda risk daha fazladır. Hamilelik döneminde kan şekerini düzenleyebilecek bir diyet uygulanmalıdır, çoğunlukla hamilelik bitiminde gestasyonel diyabet de sona erer. Toksemi (Gebelik Zehirlenmesi): Yetersiz beslenmeye bağlı olarak gebeliğin son döneminde kan basıncının (hipertansiyon) artması, idrarla protein kaybı sonucu el ve ayaklarda ağır ödemlerle ortaya çıkmaktadır. Plasenta dolaşımı iyi olmadığı için bebek iyi beslenemez ve bebek ölümleri görülebilir. Kronik hastalığı olan (böbrek, kalp hastası, diyabet) gebelerde ileri yaş (35 yaş üzeri) gebeliklerde çok ve sık aralıklı doğum yapan kadınlarda sıklıkla ortaya çıkabilir.
|
||||||
|
Kütüphanemizden İlginizi çekebilecek
diğer bazı makaleler:
|
||||||
|
|
