2007'den Bugüne 78,618 Tavsiye, 25,348 Uzman ve 17,640 Bilimsel Makale
Site İçi Arama Arayın :
Yeni Tavsiye Ekleyin!



Madde Bağımlılığı
MAKALE #20202 © Yazan Uzm.Psk.Fadıl KARAKOÇ | Yayın YENİ Aralık 2018 | 180 Okuyucu
Bağımlılık bireyin vücut sağlığını ve ruh dünyasını olumsuz etkilemesine rağmen bir maddeyi kullanmaya devam etmesi olarak tanımlanabilir. Bağımlılığın en temel özelliği başlangıç evresinde maddeyi kullanma insiyatifinin bireyin elinde olması ve daha sonra bu kontrolün kaybedilerek madde kullanımına engel olunamaması durumudur.

Bağımlılık biyolojik ve psikososyal boyutları olan tedavi edilebilir bir beyin hastalığıdır. Bir beyin hastalığıdır çünkü; alınan madde beyinde birtakım değişikliklere neden olur. Örneğin ön bellekte yitimlere sebep olabilir. Beyindeki kimyasal maddelerin işleyişini etkiler ve bireyin haz alma duygusunu sürekli olarak arttırarak doyumsuzluğa yol açar.

Bağımlılığın nedenleri irdelendiğinde birden fazla etmenin rol oynadığına da şahit olmaktayız. Bağımlılık sosyal, psikolojik, biyolojik ve genetik nedenleri içerisinde barındıran aynı zamanda sadece bir nedene indirgenemeyen tabloyu ihtiva eder. Fakat bireyin aile yapısı, ekonomik durumu, sosyal çevresi ve maddeye ulaşma kolaylığı gibi etkenler de bireylerin madde kullanımına başlayıp, bağımlılık geliştirmesinde etkili faktörler olarak karşımıza çıkmaktadır.

Bireyin alınan maddeye karşı bağımlılık geliştirip geliştirmediğini aşağıdaki ölçütler ışığında analiz edebiliriz. Bu ölçütlerden üçü bireyde var olduğunda bağımlılıktan bahsedebiliriz. 1-12 aylık zaman dilimleri dikkate alınmalı.

Alınan maddenin kullanım miktarının sürekli arttırılarak aynı etkinin sağlanmasının istenmesi.

Madde kullanımı kesildiğinde veya madde azaltıldığında bedensel ve ruhsal belirtilerin görülmesi.

Madde kullanımına bağlı olarak sosyal çevreden ve aileden uzaklaşma, daha önce yapılan aktivitelerden uzak durma.

Madde kullanımında kontrolü sağlamak veya bırakmak için yapılan çabaların sonuçsuz kalması.

Bireyin bedensel ve ruhsal bozukluklara rağmen madde kullanımını devam ettirmesi.

Maddenin tedarik edilmesinde ve kullanılmasında oldukça fazla zaman harcanması.

Bağımlılık sinsi bir süreç içinde gelişir. Birey ilk başta sadece deneme amaçlı kullanır daha sonra düzenli olarak kullanmaya başlar. Birey bu süreçte sadece ara sıra kullandığına yönelik bir inanç geliştirerek hiçbir zaman bağımlı olamayacağını iddia eder. Fakat süreç içersinde birey bağımlı hale gelir ancak kişi bunun farkına bile varamaz. Hayatımızdaki her şey bizi bağımlı yapabilecek potansiyele sahiptir. Bunu nesneler üzerinde de düşündüğümüzde fazlasıyla bağımlısı olabileceğimiz durumlarla karşı karşıya kaldığımızı görürüz. Fakat bazı nesneler ve maddeler vardır ki bizleri bağımlı kategorisine koymaları daha kolaydır.

Ayrıca bağımlılık ile maddeyi kötüye kullanma durumları birbirlerinden ayırt edilmelidir. Maddenin tehlikeli kullanımında yasal olmayan veya yasal olan bir maddenin zarar verici boyutlarda kullanılarak kişinin kendisine ve çevresine zarar vermesidir. Böyle bir durumda kişi sorumluluk almaz, tehlikeye rağmen kullanmaya devam eder, işinden ve sosyal çevresinden uzaklaşarak eşini ve çocuklarını ihmal eder. Bedensel olarak yıpranır ve bedeninde bozulmalar meydana gelir aynı zamanda ruhsal olarak da örselenir.

Çocuklarda ve gençlerde madde kullanımı daha çok merak ve sosyal hayatta meydana gelen değişimlere ayak uydurmaya paralel bir şekilde gelişir. Ergenlik ve gençlik dönemindeki ailevi ve çevresel stresler ve baskılar, arkadaş grubuna girme ve kabul edilme arzusu gibi nedenler bu bireylerin madde kullanmasında önemli bir role sahiptir. Özellikle on iki on sekiz yaş aralığında madde kullanımına duyulan ilgi ve merak yaş arttıkça kendini daha fazla hissettirir.

Gençlerin madde kullanmasına neden olan risk faktörlerinin ve koruyucu faktörlerin belirlenmesi, problemin nedenlerinin saptanıp etkili çözüm yollarının bulunması için hayati önem arz etmektedir. Genetik faktörler; davranış bozuklukları, dürtüsellik, öğrenme güçlüğü gibi psikolojik ve davranışsal faktörler; aileden birilerinin madde kullanıyor olması, ekonomik sebepler, bireyin akademik başarısı gibi sosyal ve çevresel faktörler risk faktörleri olarak değerlendirilmektedir.

Bağımlılık kısır bir döngüyü sembolize eder. Birey bir kez bağımlı oldu mu artık bu ağdan kurtulması oldukça zor olacaktır. Bağımlılık tam anlamıyla kökten yok edilemez ve bireyin bu durumdan kısa zaman içinde kurtulması da beklenmemeli. Birey maddeyi kullanmadığı sürece iyidir fakat en ufak bir madde kullanım davranışında bağımlılık tekrardan başlar ve en başa dönülmüş olur.Temizlenme dönemi dediğimiz dönemde kullanılan madde tamamen kesilir. Bunun yerine daha düşük fiziksel bağımlılık yapan bir madde verilir bireye ve birey kontrol altında tutularak bu süreci tamamen atlatması sağlanır. Rehabilitasyon döneminde ise madde kullanımına neden olan veya zemin hazırlayan psikolojik ve sosyal problemlerin çözülmesi sağlanır.

Bunun önüne geçmek adına birey çevresinde madde kullanan kişi ve ortamlardan bir süre uzak durmalıdır. Özellikle madde kullanan yakın arkadaş çevresinden uzak durulmalı ve ‘‘ben sadece takılıyorum onlarla, kullanmıyorum’’ sözleriyle birey o ortama girmemelidir. Çünkü daha öncede ifade ettiğimiz gibi birey madde kullanımını bırakıp çok iyi bir aşama kaydedebilir; fakat en ufak bir meyletme durumu her şeyi mahvedebilir.

Klinik Psikolog Fadıl KARAKOÇ
Yazan
Bu makaleden alıntı yapmak için alıntı yapılan yazıya aşağıdaki ibare eklenmelidir:
"Madde Bağımlılığı" başlıklı makalenin tüm hakları yazarı Uzm.Psk.Fadıl KARAKOÇ'e aittir ve makale, yazarı tarafından TavsiyeEdiyorum.com (http://www.tavsiyeediyorum.com) kütüphanesinde yayınlanmıştır.
Bu ibare eklenmek şartıyla, makaleden Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa uygun kısa alıntılar yapılabilir, ancak Uzm.Psk.Fadıl KARAKOÇ'un izni olmaksızın makalenin tamamı başka bir mecraya kopyalanamaz veya başka yerde yayınlanamaz.
     Beğenin    
Facebook'ta paylaş Twitter'da paylaş Google Plus'da paylaş Linkin'de paylaş Pinterest'de paylaş Epostayla Paylaş
Yazan Uzman
Fadıl KARAKOÇ Fotoğraf
Uzm.Psk.Fadıl KARAKOÇ
Van
Klinik Psikolog
Psikoterapist-Bireysel ve Çift Terapisti-Pedagog
TavsiyeEdiyorum.com Üyesi10 kez tavsiye edildiTavsiyeEdiyorum.com'u sıkça ziyaret ediyor.
Makale Kütüphanemizden
İlgili Makaleler Uzm.Psk.Fadıl KARAKOÇ'un Yazıları
► Madde Bağımlılığı Psk.Serap DUYGULU
► Madde Bağımlılığı Psk.Dnş.Nuray BAŞTAN AYDIN
► Madde Bağımlılığı Nedir? Uzm.Psk.Erkan KURT
► Gençlerimiz ve Madde Bağımlılığı Psk.Dnş.Kemal TUNCER
► Alkol ve Madde Bağımlılığı Uzm.Psk.Tamer Numan DUMAN
► Alkol ve Madde Bağımlılığı Psk.Serpil KIZILTAŞ GÜNYÜZ
► Alkol ve Madde Bağımlılığı Psk.Gül MERİÇ
TavsiyeEdiyorum.com Bilimsel Makaleler Kütüphanemizdeki 17,640 uzman makalesi arasında 'Madde Bağımlılığı' başlığıyla benzeşen toplam 24 makaleden bu yazıyla en ilgili görülenleri yukarıda listelenmiştir.
► YENİDepresyon Aralık 2018
► YENİKişilik Bozuklukları Aralık 2018
► YENİSomatoform Bozukluklar Aralık 2018
► YENİDisosyatif Bozukluklar Aralık 2018
► YENİDikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Aralık 2018
► YENİMajör Depresyon Aralık 2018
► YENİKardeş Kıskançlığı Aralık 2018
► YENİObsesif Kompulsif Bozukluk Aralık 2018
► YENİAnksiyete Bozukluğu Aralık 2018
► YENİAnoreksiya Aralık 2018
◊ YENİSınav Kaygısı Aralık 2018
Sitemizde yer alan döküman ve yazılar uzman üyelerimiz tarafından hazırlanmış ve pek çoğu bilimsel düzeyde yapılmış çalışmalar olduğundan güvenilir mahiyette eserlerdir. Bununla birlikte TavsiyeEdiyorum.com sitesi ve çalışma sahipleri, yazıların içerdiği bilgilerin güvenilirliği veya güncelliği konusunda hukuki bir güvence vermezler. Sitemizde yayınlanan yazılar bilgi amaçlı kaleme alınmış ve profesyonellere yönelik olarak hazırlanmıştır. Site ziyaretçilerimizin o meslekle ilgili bir uzmanla görüşmeden, yazı içindeki bilgileri kendi başlarına kullanmamaları gerekmektedir. Yazıların telif hakkı tamamen yazarlarına aittir, eserler sahiplerinin muvaffakatı olmadan hiçbir suretle çoğaltılamaz, başka bir yerde kullanılamaz, kopyala yapıştır yöntemiyle başka mecralara aktarılamaz. Sitemizde yer alan herhangi bir yazı başkasına ait telif haklarını ihlal ediyor, intihal içeriyor veya yazarın mensubu bulunduğu mesleğin meslek için etik kurallarına aykırılıklar taşıyorsa, yazının kaldırılabilmesi için site yönetimimize bilgi verilmelidir.


03:51
Top