Zamanın Psikodinamik Çarpıtmaları/ Şimdi Geçmişe Sürükler, Geçmiş Şimdiye Yuvarlanır.
ZAMANIN PSİKODİNAMİK ÇARPITMALARI/ Şimdi Geçmişe Sürükler, Geçmiş şimdiye yuvarlanır.
Şimdi geçmişten gelir, geçmiş şimdiyi belirler ve geçmiş ve şimdi bütünleşir, bütünleşmelidir. Bütünleşmeksizin ilerleyen süreç sakatlanır zaman zaman olmaktan çıkar. Eksik olan boşluk yaratır, boşluk boş olarak kalmaz doldurulmak ister fakat zamansal kopukluk boşluğun asıl malzemesini kaybetmesine neden olur. Gelişigüzel doldurulmak istenir , tam buldum denilir fakat o sanal dolgu kişiyi hem boşlukla baş başa bırakır hem de bulduğunu zannettiği şeyin peşinden akıntıya kürek çekmesine nenden olur. Tabi ki boşluğu hissetmekten iyidir. Bütün çaba zamanın arasındaki kesintileri ve/veya boşlukların verdiği bunaltıdan kaçınmaya , baş edebilmeye ve sürüklenmeye karşı mücadele etmeye harcanır.
İnsanın zaman deneyimi bilinçdışı süreçlerle şekillenir , deneyimlenir ve zamansal bükey içinde bir civa gibi hareket der bir ileriye bir geriye, ivmeyi geçmiş verir , şimdiki zaman yaşadıklarımızla ivmeyi şekillendirir. Geçmişi şimdiye sürüklemek, travmatik ya da çözümlenememiş geçmiş yaşantıların şimdiki zamanı istila etmesi, etkilemesi ve şekillendirmesi , şimdiyi geçmişe yuvarlamak ise şimdiki deneyimlerin geçmişteki yaşantısal algısı içinde yorumlanması ve o günkü psiko- tarihsel gerçekliğinden etkilenmesi demektir.
İnsan psişesi, zamanın lineer akışında sabit bir noktada olmayıp sıklıkla geçmiş ve gelecek arasında sarkaç benzeri bir salınım yaşar.Travmatik tekrarlar, arzunun ertelenmesi gibi temel kavramlar şimdiki zamanınn işleyişini etkiler.Kronolojik zaman, geçmişten geleceğe akan düz bir çizgi (varsayımsal olarak) olarak deneyimlenirken, psikanalitik bakılşa göre bilinçdışı zaman, bu lineer akışa direnir.İnsan zihni , geçmişin bastırılmış izlerine doğru savrulurken, bir sonraki hamlede geleceğin kaygı ve beklentilerine doğru fırlar. Bu salınım , bir sarkaç gibi ritmik va bazen zorlayıcı bir harekettir. Sarkacın ilk yönelimi bugünğü yaşarken ilk oalark geçmişedir. Freud un tekraralama zorlantısı haz ikesinin ötesinde bir güç olarak şimdiki zamanda yeniden canlandırılmasını sağlar. Birey, geçmişte çözümlenmemiş bir çatışmayı, adeta hipnotize olmuş gibi ilişkilerinde ve şimdiki davranışlarında tekrar eder. Sarkacın ikinci yönelimi, heniz var olmayan geleceğedir.(Eğer geçmişte ise şimdiye) .Bu salınım daha çok kaygı ve arzu tarafından yönetilir.
Bu salınım , patolojik olduğu kadar aynı zamanda insani ve kaçınılmazdır.Psikanaliz , bu hareketin kaynaklarını(tekraralama zorlantısı, arzu, kaygı) ortya çıkararak , bireyin sarkaç üzerinde daha fazla farkındalık ve kontrol sahibi olmasına yardım eder. Amaç , sakacı tamamen durdurmak değil, onun salınımını , şimdiki anın zenginliğini ve yaratıcı potansiyelini keşfetmeye izin veren , daha yumuşak ve şimdidin mümkün olduğunca geçmişin etkisinden bağımsız hareket edebilmeyi ve kşişiyi özgürleştirmeyi sağlamaktır.
Freud un tekraralama zorlantısı kavramı, bu dinamik için temel bir çerçeve sunar. Travmatik bir olay , yeterli zihinsel işlemden geçmediğinde( yaşanılan travmların yarttığı duyguların ağırlığı gereği zihinsel olarak o anda işlemlenemeyebilir) bireyler bu olayı simgeselleştiremez ve sonuçta geçmiş, rüyalar, ilişkisel tekrarlamalar ve yaşamın hep aynı davranış kalıplarını kullanarak yaşama yoluyla şimdiye sızar, şimdiyi farkında olmadan etkiler, şekillendirir ve nüfus eder.Bu bir anlamda geçmişin ‘sürüklenerek’ şimdiki zamanda hükümranlığını sürdürmesidir.
Örneğin erken dönemde kaybetme korkusu yaşamış bir birey , yetişkinlikteki ilişkilerde sürekli terk edilme senoryalarına sebepolur, hatta bu senaryoların gerçekleşip kehanetin doğrulanması için bilinçdışı çab sarf edilir. Çünkü geçmişte kaybetme korkusu kalıbı zihinsel sürecin bir parçası olduğu için o kalıp sürekli yetişkinlik ilişkilerinde sürekli devreye girer.Kişi kendisini ‘’neden ben terk ediliyorum ya da neden düzgün bir ilişki kuramıyorum’’ söylemiyle yaşamını sürdürür.
Melanie klein ise, erken dönem içsel nesne ilişkilerinin yetişkinlikteki ilşkilere yansıdığını belirtir. Kötü ve idealize nesne temsilleri şimdiki iilşkilere taşınır ve şimdiki ilşkilerin niteliğini belirler.
Şimdiyi geçmişe yuvarlamak ne demektir?
Birey şimdiki deneyimleri eski, bilindik kalıplara sokarak hem bir anlamlandırma hem de kaygıyı azaltma çabasındadır. Bu konuda Winnicott’un ‘sahte benlik’ kavramı bu bağlamda düşünülebilir.Birey gerçek ihtiyaçlarını ve duygularını bastırarak, geçmişte öğrenilmiş uyum sağlama ve kalıplarını tekraralar.Şimdiki zaman, geçmişin güvenli (ancak kısıtlayıcı) yapılarına yuvarlanır. Birey gerçek ihtiyaçlarından ve duygularından vazgeçerek bir nevi ekonomize ederek geçmiş bildik tanıdık ama eskiye yönelik kalıpları kullanır. Bu ise belli bir zaman sonra kişinin yeterince kendi ihtiyaç ve isteklerinin unutulmasına ve bunun sonunda da yaşadığı hayatın anlamsızlığından söz etmeye başlamasına neden olur.
Her iki süreçte geçmiş ile şimdi arasındaki sınırların belirsizleşmesi ve ve her iki yöne geçirgenliğini içerir. Geçmişi şimdiye sürüklemek problemlerin daha dinamiklerinin ele alınması ve aktif bir çalışmayı gerektirir ve şimdiyi istila eden süreçlerin incelenmesi anlamına gelir.
Geçmişi şimdiye sürüklemek daha çok tarvamatik içeriğin ve geçmiş ilişkisel ve algısal kalıpların içeriğinin zorla tekrarı iken, şimdiyi geçmişe yuvarlamak ise egonun kaygıyı düzenlemek, ve şimdiki yaşantıyı anlamlandırarak belirsizliği ortadan kaldırma çabasıdır.
Ne şekilde olursa olsun bir iki dinamik ve zamansal boyut içiçe geçer. Örneğin, ilişkilerinde istikrarı sağlayamayan bir kişinin , geçmişteki terk edilme travması( geçmişin şimdiye sürüklenmesi) ile yeni ilişkilerin ilşkinin başında çok fazla idealize edilmesi veya değersizleştirilmesi(şimdinin geçmişe yuvarlanması) bir arada görülür.
Psikodinamik terapinin temel hedeflerinden biri , geçmiş ile şimdi arasındaki bu patolojik döngüyü kırmak ve geçmiş ile şimdiyi bütünleştirmektır.
Winnicott’un geçiş alanı (Transitional space) kavramı , geçmiş ve şimdi arasında yaratıcı bir ara bölge sunar. Terapötik ilişki, bireyin geçmişi tekraralamak yerine onun dönüştürebileceği bir alandan bahsetmektedir.
Geçmişi şimdiye sürüklemek ve şimdiyi geçmişe yuvarlamak , insan psikesinin zamanla kurduğu karmaşık ve geçişli ilİşkinin iki yüzüdür. Sağlıklı psikolojik işleyiş, ne geçmişin şimdiyi tamamen ele geçirmesine ne de şimdinin katı bşr geçmiş kalıbına hapsolamasına izin verir; geçmişi anımsayan ve geçmişi dinleyen, oranın dinamiklerini anlayan, ancak şimdide yaşayabilen , esnek bir benlik yapısı ve yapılanması gerektirir.
Pandemos Psikolojik Danışmanlık
Fatih SÖNMEZ
Şimdi geçmişten gelir, geçmiş şimdiyi belirler ve geçmiş ve şimdi bütünleşir, bütünleşmelidir. Bütünleşmeksizin ilerleyen süreç sakatlanır zaman zaman olmaktan çıkar. Eksik olan boşluk yaratır, boşluk boş olarak kalmaz doldurulmak ister fakat zamansal kopukluk boşluğun asıl malzemesini kaybetmesine neden olur. Gelişigüzel doldurulmak istenir , tam buldum denilir fakat o sanal dolgu kişiyi hem boşlukla baş başa bırakır hem de bulduğunu zannettiği şeyin peşinden akıntıya kürek çekmesine nenden olur. Tabi ki boşluğu hissetmekten iyidir. Bütün çaba zamanın arasındaki kesintileri ve/veya boşlukların verdiği bunaltıdan kaçınmaya , baş edebilmeye ve sürüklenmeye karşı mücadele etmeye harcanır.
İnsanın zaman deneyimi bilinçdışı süreçlerle şekillenir , deneyimlenir ve zamansal bükey içinde bir civa gibi hareket der bir ileriye bir geriye, ivmeyi geçmiş verir , şimdiki zaman yaşadıklarımızla ivmeyi şekillendirir. Geçmişi şimdiye sürüklemek, travmatik ya da çözümlenememiş geçmiş yaşantıların şimdiki zamanı istila etmesi, etkilemesi ve şekillendirmesi , şimdiyi geçmişe yuvarlamak ise şimdiki deneyimlerin geçmişteki yaşantısal algısı içinde yorumlanması ve o günkü psiko- tarihsel gerçekliğinden etkilenmesi demektir.
İnsan psişesi, zamanın lineer akışında sabit bir noktada olmayıp sıklıkla geçmiş ve gelecek arasında sarkaç benzeri bir salınım yaşar.Travmatik tekrarlar, arzunun ertelenmesi gibi temel kavramlar şimdiki zamanınn işleyişini etkiler.Kronolojik zaman, geçmişten geleceğe akan düz bir çizgi (varsayımsal olarak) olarak deneyimlenirken, psikanalitik bakılşa göre bilinçdışı zaman, bu lineer akışa direnir.İnsan zihni , geçmişin bastırılmış izlerine doğru savrulurken, bir sonraki hamlede geleceğin kaygı ve beklentilerine doğru fırlar. Bu salınım , bir sarkaç gibi ritmik va bazen zorlayıcı bir harekettir. Sarkacın ilk yönelimi bugünğü yaşarken ilk oalark geçmişedir. Freud un tekraralama zorlantısı haz ikesinin ötesinde bir güç olarak şimdiki zamanda yeniden canlandırılmasını sağlar. Birey, geçmişte çözümlenmemiş bir çatışmayı, adeta hipnotize olmuş gibi ilişkilerinde ve şimdiki davranışlarında tekrar eder. Sarkacın ikinci yönelimi, heniz var olmayan geleceğedir.(Eğer geçmişte ise şimdiye) .Bu salınım daha çok kaygı ve arzu tarafından yönetilir.
Bu salınım , patolojik olduğu kadar aynı zamanda insani ve kaçınılmazdır.Psikanaliz , bu hareketin kaynaklarını(tekraralama zorlantısı, arzu, kaygı) ortya çıkararak , bireyin sarkaç üzerinde daha fazla farkındalık ve kontrol sahibi olmasına yardım eder. Amaç , sakacı tamamen durdurmak değil, onun salınımını , şimdiki anın zenginliğini ve yaratıcı potansiyelini keşfetmeye izin veren , daha yumuşak ve şimdidin mümkün olduğunca geçmişin etkisinden bağımsız hareket edebilmeyi ve kşişiyi özgürleştirmeyi sağlamaktır.
Freud un tekraralama zorlantısı kavramı, bu dinamik için temel bir çerçeve sunar. Travmatik bir olay , yeterli zihinsel işlemden geçmediğinde( yaşanılan travmların yarttığı duyguların ağırlığı gereği zihinsel olarak o anda işlemlenemeyebilir) bireyler bu olayı simgeselleştiremez ve sonuçta geçmiş, rüyalar, ilişkisel tekrarlamalar ve yaşamın hep aynı davranış kalıplarını kullanarak yaşama yoluyla şimdiye sızar, şimdiyi farkında olmadan etkiler, şekillendirir ve nüfus eder.Bu bir anlamda geçmişin ‘sürüklenerek’ şimdiki zamanda hükümranlığını sürdürmesidir.
Örneğin erken dönemde kaybetme korkusu yaşamış bir birey , yetişkinlikteki ilişkilerde sürekli terk edilme senoryalarına sebepolur, hatta bu senaryoların gerçekleşip kehanetin doğrulanması için bilinçdışı çab sarf edilir. Çünkü geçmişte kaybetme korkusu kalıbı zihinsel sürecin bir parçası olduğu için o kalıp sürekli yetişkinlik ilişkilerinde sürekli devreye girer.Kişi kendisini ‘’neden ben terk ediliyorum ya da neden düzgün bir ilişki kuramıyorum’’ söylemiyle yaşamını sürdürür.
Melanie klein ise, erken dönem içsel nesne ilişkilerinin yetişkinlikteki ilşkilere yansıdığını belirtir. Kötü ve idealize nesne temsilleri şimdiki iilşkilere taşınır ve şimdiki ilşkilerin niteliğini belirler.
Şimdiyi geçmişe yuvarlamak ne demektir?
Birey şimdiki deneyimleri eski, bilindik kalıplara sokarak hem bir anlamlandırma hem de kaygıyı azaltma çabasındadır. Bu konuda Winnicott’un ‘sahte benlik’ kavramı bu bağlamda düşünülebilir.Birey gerçek ihtiyaçlarını ve duygularını bastırarak, geçmişte öğrenilmiş uyum sağlama ve kalıplarını tekraralar.Şimdiki zaman, geçmişin güvenli (ancak kısıtlayıcı) yapılarına yuvarlanır. Birey gerçek ihtiyaçlarından ve duygularından vazgeçerek bir nevi ekonomize ederek geçmiş bildik tanıdık ama eskiye yönelik kalıpları kullanır. Bu ise belli bir zaman sonra kişinin yeterince kendi ihtiyaç ve isteklerinin unutulmasına ve bunun sonunda da yaşadığı hayatın anlamsızlığından söz etmeye başlamasına neden olur.
Her iki süreçte geçmiş ile şimdi arasındaki sınırların belirsizleşmesi ve ve her iki yöne geçirgenliğini içerir. Geçmişi şimdiye sürüklemek problemlerin daha dinamiklerinin ele alınması ve aktif bir çalışmayı gerektirir ve şimdiyi istila eden süreçlerin incelenmesi anlamına gelir.
Geçmişi şimdiye sürüklemek daha çok tarvamatik içeriğin ve geçmiş ilişkisel ve algısal kalıpların içeriğinin zorla tekrarı iken, şimdiyi geçmişe yuvarlamak ise egonun kaygıyı düzenlemek, ve şimdiki yaşantıyı anlamlandırarak belirsizliği ortadan kaldırma çabasıdır.
Ne şekilde olursa olsun bir iki dinamik ve zamansal boyut içiçe geçer. Örneğin, ilişkilerinde istikrarı sağlayamayan bir kişinin , geçmişteki terk edilme travması( geçmişin şimdiye sürüklenmesi) ile yeni ilişkilerin ilşkinin başında çok fazla idealize edilmesi veya değersizleştirilmesi(şimdinin geçmişe yuvarlanması) bir arada görülür.
Psikodinamik terapinin temel hedeflerinden biri , geçmiş ile şimdi arasındaki bu patolojik döngüyü kırmak ve geçmiş ile şimdiyi bütünleştirmektır.
Winnicott’un geçiş alanı (Transitional space) kavramı , geçmiş ve şimdi arasında yaratıcı bir ara bölge sunar. Terapötik ilişki, bireyin geçmişi tekraralamak yerine onun dönüştürebileceği bir alandan bahsetmektedir.
Geçmişi şimdiye sürüklemek ve şimdiyi geçmişe yuvarlamak , insan psikesinin zamanla kurduğu karmaşık ve geçişli ilİşkinin iki yüzüdür. Sağlıklı psikolojik işleyiş, ne geçmişin şimdiyi tamamen ele geçirmesine ne de şimdinin katı bşr geçmiş kalıbına hapsolamasına izin verir; geçmişi anımsayan ve geçmişi dinleyen, oranın dinamiklerini anlayan, ancak şimdide yaşayabilen , esnek bir benlik yapısı ve yapılanması gerektirir.
Pandemos Psikolojik Danışmanlık
Fatih SÖNMEZ
|
Yazan
|
Bu makaleden alıntı yapmak
için alıntı yapılan yazıya aşağıdaki ibare eklenmelidir: "Zamanın Psikodinamik Çarpıtmaları/ Şimdi Geçmişe Sürükler, Geçmiş Şimdiye Yuvarlanır." başlıklı makalenin tüm hakları yazarı Dr.Psk.Fatih SÖNMEZ'e aittir ve makale, yazarı tarafından TavsiyeEdiyorum.com (http://www.tavsiyeediyorum.com) kütüphanesinde yayınlanmıştır. Bu ibare eklenmek şartıyla, makaleden Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa uygun kısa alıntılar yapılabilir, ancak Dr.Psk.Fatih SÖNMEZ'in izni olmaksızın makalenin tamamı başka bir mecraya kopyalanamaz veya başka yerde yayınlanamaz. |
Beğenin 
Yazan Uzman
|
Sitemizde yer alan döküman ve yazılar uzman üyelerimiz tarafından hazırlanmış ve pek çoğu bilimsel düzeyde yapılmış çalışmalar olduğundan güvenilir mahiyette eserlerdir. Bununla birlikte TavsiyeEdiyorum.com sitesi ve çalışma sahipleri, yazıların içerdiği bilgilerin güvenilirliği veya güncelliği konusunda hukuki bir güvence vermezler. Sitemizde yayınlanan yazılar bilgi amaçlı kaleme alınmış ve profesyonellere yönelik olarak
hazırlanmıştır. Site ziyaretçilerimizin o meslekle ilgili bir uzmanla görüşmeden, yazı içindeki bilgileri kendi başlarına kullanmamaları gerekmektedir. Yazıların telif hakkı tamamen yazarlarına aittir, eserler sahiplerinin muvaffakatı olmadan hiçbir suretle çoğaltılamaz, başka bir
yerde kullanılamaz, kopyala yapıştır yöntemiyle başka mecralara aktarılamaz. Sitemizde yer alan herhangi bir yazı başkasına ait telif haklarını ihlal ediyor, intihal içeriyor veya yazarın mensubu bulunduğu mesleğin meslek için etik kurallarına aykırılıklar taşıyorsa, yazının kaldırılabilmesi için site yönetimimize bilgi verilmelidir.
