Bastırılan Duygular Hangi Kapıdan Çıkar: Panik Mi, Takıntı mı?
İnsan olarak doğamız gereği ilişkisel ve iletişimsel varlıklarız. Dünyaya geldiğimiz andan itibaren bakım verenlerle bağ kurmaya başlarız. Bu bağ, hem fiziksel hem de başta güvenlik olmak üzere duygusal ihtiyaçlarımızın karşılandığı ilk ilişkidir.
İhtiyaçlar yeterince karşılanmadığında hayal kırıklığı, öfke, kaygı gibi duygular ortaya çıkar. Ve bu duygular, her zaman sözcüklerle ifade edilmez. İfade edilemeyen duygular çoğu zaman beden, davranış ya da zihinsel imgeler aracılığıyla konuşur.
Duygular Farklı Şekilde Dile Gelirler
Duygular, farklı kanallar aracılığıyla ifade edilir. Bunları dört temel başlık altında düşünebiliriz:
• Somatik (bedensel): Gerginlik, ağrı, sıkışma, yorgunluk gibi bedensel sinyaller
• Motorik (hareketle): Huzursuzluk, ani tepkiler, dürtüsel davranışlar
• İmgesel (zihinsel): Senaryolar, tekrar eden düşünceler, hayaller
• Sözel: Duyguları kelimelere dökebilme
Duygunun hangi kanaldan dile geleceğini kişinin kendisi değil, gelişim evrelerindeki ilişki biçimi belirler. Yani kullanılan dil bir tercih değil; çoğu zaman ilişkisel gelişimin sonucudur.
Duygusal İfade, Gelişimle İlgilidir
Yaşamın erken dönemlerinde dil henüz gelişmemiştir. Bebek için duygu, önce bedende hissedilir ve hareketle boşaltılır. Ağlama, bağırma, gerilme duyguları ifade etmenin tek yoludur.
Zamanla çocuk, zihinsel temsiller oluşturmaya başlar. Duygular hayallerle, imgelerle, oyunlarla ifade edilir. Sözel ifade ise daha sonra gelişir; çünkü söze dökebilmek, yalnızca konuşabilmek değil, duyguyu bir süre içeride tutabilmek anlamına gelir. Sözel ifade, duygusal regülasyon kapasitesinin en yüksek düzeyidir.
Duygular Nerede Saklıdır?
Duyguların hangi kanalla ifade edileceği; kişinin duyguyla ilk nasıl karşılaştığı, onu ne ölçüde taşıyabildiği ve duygunun hangi gelişim döneminde karşılıksız kaldığıyla yakından ilişkilidir.
Bir duygu ilk kez yaşandığında, kişinin onu tek başına taşıması beklenmez. Duygu ancak biri tarafından karşılandığında, yatıştırıldığında ve anlamlandırıldığında sindirilebilir hale gelir. Aksi halde; taşınamayan, anlamlandırılamayan ve kapsanamayan duygu, daha önce değinildiği gibi, kendine farklı ifade kanalları bulur.
Duygunun taşınmaması; duygunun yaşanmasına ve ifade edilmesine alan açılmaması, kişinin o duyguyla ne yapacağını bilememesi anlamına gelir. Yaşanamayan duygu yok olmaz; ancak gelişimsel olarak ilerleyemez. Söze geçemez, düşünceyle temas edemez. Söze, düşünceye ve anlam alanına dahil olamadığı için bedende, davranışta ya da sessizlikte varlığını sürdürür.
Yetişkinlikte Bu Nasıl Görünür?
Gelişimsel olarak karşılıksız kalan duygular, yetişkinlikte farklı biçimlerde kendini gösterir:
• Süregelen bedensel yakınmalar
• Ani öfke patlamaları
• Zihni yoran senaryolar
Bu belirtiler, duygunun kendine bir yol bulma çabasıdır. Duygular taşınamadığında bedenden taşar ve somatik şikayetler olarak ortaya çıkar; hissedilmekten kaçınıldığında ise düşünceye hapsolur ve takıntılı düşünceler şeklinde kendini gösterir.
Bu nedenle ağır gelen bir duygu, bir kişide panik atak olarak ifade bulurken, başka bir kişide obsesyon biçiminde ortaya çıkabilir. Aynı duygu birinde taşarken, diğerinde hapsedilir. Birinde duyguyu taşıyamamak söz konusuyken, diğerinde duyguyla temas edememek ön plandadır.
Terapi Bu Noktada Ne Yapar?
Gelişimsel olarak karşılıksız kalan duygu yok olmaz; ifade edebildiği yaşta kalır. Psikolojik belirtiler, çoğu zaman duygunun taşma ya da hapsolma biçimini gösterir. Terapi, bu iki uç arasında duygunun yaşanabileceği güvenli bir alan oluşturma sürecidir.
Duyguya temas edilebildiğinde ve kapsandığında, gelişimsel olarak bir üst kanala geçilebilir. Bu nedenle iyileşme; duyguları bastırarak, değiştirmeye çalışarak ya da onlarla temastan kaçınarak değil, duygulara temas ederek, onları hissederek ve dile dökerek,kısacası onlara gerçekten eşlik edebilerek mümkün hale geebilir.
İhtiyaçlar yeterince karşılanmadığında hayal kırıklığı, öfke, kaygı gibi duygular ortaya çıkar. Ve bu duygular, her zaman sözcüklerle ifade edilmez. İfade edilemeyen duygular çoğu zaman beden, davranış ya da zihinsel imgeler aracılığıyla konuşur.
Duygular Farklı Şekilde Dile Gelirler
Duygular, farklı kanallar aracılığıyla ifade edilir. Bunları dört temel başlık altında düşünebiliriz:
• Somatik (bedensel): Gerginlik, ağrı, sıkışma, yorgunluk gibi bedensel sinyaller
• Motorik (hareketle): Huzursuzluk, ani tepkiler, dürtüsel davranışlar
• İmgesel (zihinsel): Senaryolar, tekrar eden düşünceler, hayaller
• Sözel: Duyguları kelimelere dökebilme
Duygunun hangi kanaldan dile geleceğini kişinin kendisi değil, gelişim evrelerindeki ilişki biçimi belirler. Yani kullanılan dil bir tercih değil; çoğu zaman ilişkisel gelişimin sonucudur.
Duygusal İfade, Gelişimle İlgilidir
Yaşamın erken dönemlerinde dil henüz gelişmemiştir. Bebek için duygu, önce bedende hissedilir ve hareketle boşaltılır. Ağlama, bağırma, gerilme duyguları ifade etmenin tek yoludur.
Zamanla çocuk, zihinsel temsiller oluşturmaya başlar. Duygular hayallerle, imgelerle, oyunlarla ifade edilir. Sözel ifade ise daha sonra gelişir; çünkü söze dökebilmek, yalnızca konuşabilmek değil, duyguyu bir süre içeride tutabilmek anlamına gelir. Sözel ifade, duygusal regülasyon kapasitesinin en yüksek düzeyidir.
Duygular Nerede Saklıdır?
Duyguların hangi kanalla ifade edileceği; kişinin duyguyla ilk nasıl karşılaştığı, onu ne ölçüde taşıyabildiği ve duygunun hangi gelişim döneminde karşılıksız kaldığıyla yakından ilişkilidir.
Bir duygu ilk kez yaşandığında, kişinin onu tek başına taşıması beklenmez. Duygu ancak biri tarafından karşılandığında, yatıştırıldığında ve anlamlandırıldığında sindirilebilir hale gelir. Aksi halde; taşınamayan, anlamlandırılamayan ve kapsanamayan duygu, daha önce değinildiği gibi, kendine farklı ifade kanalları bulur.
Duygunun taşınmaması; duygunun yaşanmasına ve ifade edilmesine alan açılmaması, kişinin o duyguyla ne yapacağını bilememesi anlamına gelir. Yaşanamayan duygu yok olmaz; ancak gelişimsel olarak ilerleyemez. Söze geçemez, düşünceyle temas edemez. Söze, düşünceye ve anlam alanına dahil olamadığı için bedende, davranışta ya da sessizlikte varlığını sürdürür.
Yetişkinlikte Bu Nasıl Görünür?
Gelişimsel olarak karşılıksız kalan duygular, yetişkinlikte farklı biçimlerde kendini gösterir:
• Süregelen bedensel yakınmalar
• Ani öfke patlamaları
• Zihni yoran senaryolar
Bu belirtiler, duygunun kendine bir yol bulma çabasıdır. Duygular taşınamadığında bedenden taşar ve somatik şikayetler olarak ortaya çıkar; hissedilmekten kaçınıldığında ise düşünceye hapsolur ve takıntılı düşünceler şeklinde kendini gösterir.
Bu nedenle ağır gelen bir duygu, bir kişide panik atak olarak ifade bulurken, başka bir kişide obsesyon biçiminde ortaya çıkabilir. Aynı duygu birinde taşarken, diğerinde hapsedilir. Birinde duyguyu taşıyamamak söz konusuyken, diğerinde duyguyla temas edememek ön plandadır.
Terapi Bu Noktada Ne Yapar?
Gelişimsel olarak karşılıksız kalan duygu yok olmaz; ifade edebildiği yaşta kalır. Psikolojik belirtiler, çoğu zaman duygunun taşma ya da hapsolma biçimini gösterir. Terapi, bu iki uç arasında duygunun yaşanabileceği güvenli bir alan oluşturma sürecidir.
Duyguya temas edilebildiğinde ve kapsandığında, gelişimsel olarak bir üst kanala geçilebilir. Bu nedenle iyileşme; duyguları bastırarak, değiştirmeye çalışarak ya da onlarla temastan kaçınarak değil, duygulara temas ederek, onları hissederek ve dile dökerek,kısacası onlara gerçekten eşlik edebilerek mümkün hale geebilir.
|
Yazan
|
Bu makaleden alıntı yapmak
için alıntı yapılan yazıya aşağıdaki ibare eklenmelidir: "Bastırılan Duygular Hangi Kapıdan Çıkar: Panik Mi, Takıntı mı?" başlıklı makalenin tüm hakları yazarı Psk.Emine ÖZDEMİR'e aittir ve makale, yazarı tarafından TavsiyeEdiyorum.com (http://www.tavsiyeediyorum.com) kütüphanesinde yayınlanmıştır. Bu ibare eklenmek şartıyla, makaleden Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa uygun kısa alıntılar yapılabilir, ancak Psk.Emine ÖZDEMİR'in izni olmaksızın makalenin tamamı başka bir mecraya kopyalanamaz veya başka yerde yayınlanamaz. |
Beğenin 
Yazan Uzman
|
Sitemizde yer alan döküman ve yazılar uzman üyelerimiz tarafından hazırlanmış ve pek çoğu bilimsel düzeyde yapılmış çalışmalar olduğundan güvenilir mahiyette eserlerdir. Bununla birlikte TavsiyeEdiyorum.com sitesi ve çalışma sahipleri, yazıların içerdiği bilgilerin güvenilirliği veya güncelliği konusunda hukuki bir güvence vermezler. Sitemizde yayınlanan yazılar bilgi amaçlı kaleme alınmış ve profesyonellere yönelik olarak
hazırlanmıştır. Site ziyaretçilerimizin o meslekle ilgili bir uzmanla görüşmeden, yazı içindeki bilgileri kendi başlarına kullanmamaları gerekmektedir. Yazıların telif hakkı tamamen yazarlarına aittir, eserler sahiplerinin muvaffakatı olmadan hiçbir suretle çoğaltılamaz, başka bir
yerde kullanılamaz, kopyala yapıştır yöntemiyle başka mecralara aktarılamaz. Sitemizde yer alan herhangi bir yazı başkasına ait telif haklarını ihlal ediyor, intihal içeriyor veya yazarın mensubu bulunduğu mesleğin meslek için etik kurallarına aykırılıklar taşıyorsa, yazının kaldırılabilmesi için site yönetimimize bilgi verilmelidir.
