Borderline-Narsistik Kişilik Bozukluğu Farkı
Borderline-Narsisizm Farkı
Kişilik bozuklukları A, B ve C tipleri olarak 3 ana kategoride incelenir:
• A tipi kişilik bozuklukları: şizoid, şizotipal ve paranoid kişiliklerdir.
• B tipi kişilik bozuklukları: antisosyal, histriyonik, narsistik, borderline (sınırda) kişiliklerdir.
• C tipi kişilik bozuklukları: obsesif, depresif, çekingen, pasif agresif kişilik bozukluklarıdır.
Borderline
Borderline kişilik genelde çocuklukta yaşanılan önemli bir kayıp, anne-baba ile olan bağın dengesiz olması, travma, kötü muamele yada duygusal olarak yoksun kalmak gibi tecrübelere dayanmaktadır. Oldukça yaygın görülen bir hastalıktır, toplumun yüzde 2 yada 3 ünün sahip olduğu tahmin edilmektedir.
Boşluk duyguları, kimlik karmaşası, kontrolsüzce ortaya konan öfke tepkileri, özel ilişkilerde aldatılma ve terk edilme korkuları, ilişkilerde karşı tarafın ilgisini çekmek üzere yapılan manipulatif davranış, intihar girişimleri, göz korkutmalar, zaman zaman gerçeklik algısının kaybı gibi özellikler gösteren bir kişilik yapılanmasıdır.
Bununla birlikte, akışkan ego sınırları, paranoyak fikirler, kalıcı hale dönüştürülebilse de geçici psikotiğe benzer vakalar ve ilkel düşünme süreçlerine yönelim gibi borderline sendromunda ortaya çıkan belirtiler, bu hastalığın psikozdan ayırt edilmesini gerektirmektedir.
Diğer taraftan, bölme ve yansıtma gibi ilkel savunma mekanizmalarının yanı sıra, ilkel düzeydeki ego saplanması da borderline sendromunun narsisistik kişilik bozukluğundan ayırt edilmesini gerektirmektedir.
Sınır kişilik, boşluk duyguları, kimlik karmaşası, kontrolsüzce ortaya konan öfke tepkileri, özel ilişkilerde aldatılma ve terk edilme korkuları, ilişkilerde karşı tarafın ilgisini çekmek üzere yapılan manipulatif davranış, intihar girişimleri, göz korkutmalar, zaman zaman gerçeklik algısının kaybı gibi özellikler gösteren bir kişilik yapılanmasıdır.
Borderline kişilik bozukluğu gelişiminde bozuk anne-bebek ilişkisinin ve parçalanmış aile yapısının etkisi çok büyüktür.
• Hayatlarının her alanında instabilite (denge eksikliği) yaşarlar. Bir an ak dediklerine başka bir an kara diyebilirler.
• Kimlik karmaşası yaşarlar, kendileri hakkında bile stabil ve tutarlı görüşleri yoktur.
• Genel olarak çabuk öfkelenir, çabuk kırılır, çabuk alınırlar. Bu sebepten genel olarak tüm insan ilişkileri problemli ve fırtınalıdır.
• İnsanların duygularını, isteklerini, hassasiyetlerini anlamakta sorun yaşayabilirler ya da anladıkları halde kışkırtmak adına bunlarla oynamaya çalışabilir, saygısız davranabilirler.
• Dürtüsel, yani içlerinden o an nasıl öyle geliyorsa, nasıl istiyorlarsa öyle davranma eğilimindedirler. Fakat bu davranışlar kendilerini ya da başkalarını tehlikeye atacak, zor duruma düşürecek davranışlar olabilir.
• Sık sık endişeli ve gergin ruh haline girerler, tehdit altında olduklarını, zarar görme tehlikeleri olduğunu düşünürler ve böyle hissederlerse kolayca agresifleşip tartışma veya kavga çıkarabilirler.
• Sevdikleri, ilgi duydukları insanlar tarafından reddedilmekten, beğenilmemekten ve terk edilmekten büyük endişe ve korku duyarlar. Bu konuda sürekli düşünür ve onay alma ihtiyacı içinde hissederler.
• Kırıldıkları ve kızdıkları insanlara kolayca düşmanca hisler besleyebilir, kin tutabilirler.
• Genel olarak yaşadıkları travmaların ve günlük hayatlarında yaşadıkları stresin üstünden gelemeyen bireyler oldukları için sık sık depresif hisseder, hatta major depresyon yaşayabilirler.
• İnsanları manipüle etmekten, parmaklarında oynatmaktan keyif alabilir ve bunun için etik dışı yöntemlere başvurabilirler. İftira atabilir, yalan söyleyebilir, kışkırtabilirler.
• Yaratıcılık konusunda yeteneklilerse çok iyi sonuçlar ortaya koyabilirler, sanata yatkınlıkları vardır. Duygularını yüksek yaşadıkları için anlatmakta başarılılarsa edebi yatkınlıkları olur.
• Duygusal dengelerini kuramadıkları ve özellikle depresif oldukları dönemlerde maalesef intihara meyilli olabilirler.
Borderline Kişilik Bozukluğu Teşhisi
1. Bireyin kendine bakışında ve sosyal ilişkilerinde fonksiyonel ciddi bir bozulma olması.
• Benlik algısı: Zayıflamış, öz güveni düşük, az gelişmiş ya da dengesiz bir kişilik algısı, kendine yönelmiş aşırı eleştirel ve yargılayıcı tutum, kronik boşluk ve anlamsızlık hissi, stres durumlarında içe kapanma, toplumdan soyutlanma durumu.
• Başına buyrukluk: Dürtüsel davranışlar, arzularda, hayallerde, kariyerde, değerlerde veya yaşam hedeflerinde dengesizlik, kararsızlık.
• Empati: Başkalarının düşüncelerini benlik algısı olarak değerlendirmek, bunlara göre kendine değer biçmek ve kolay alınganlık göstermek.
• Yakınlık kurma: Aşırı yakın ve çok çatışmalı, dengesiz, muhtaçlık hisleriyle çevrili ilişkiler kurma, sürekli terk edilme korkusu yaşama, ilişki yaşanan kişilere çift değerlilik atfetmek (bir gün dünyanın en iyisi olarak gördüğü insanın değerinin öbür gün sıfıra düşmesi gibi).
Bu 4 faktörün en az 2’sinin hastada bulunması gerekir.
2. Tanımlanmış en az 1 tane patolojik kişilik özelliği bulunması
• Emosyonel labilite (değişkenlik): Durumlarla ve olaylarla bağdaşmayacak kadar yüksek tepkiler verme, duygusal dengesizlik hali, sık sık ruh hali değişimleri, kolayca zıddına kayabilecek düşünceler ve duygular.
• Kaygı hali: Yoğun kaygı, gerginlik ve panik hisleri, geçmişteki negatif deneyimlere saplanmak, gelecekte oluşabilecek negatif deneyimler için fazla endişelenmek, belirsizlik hissine karşı yaşanan yoğun bir korku ve kaygı, kontrolü kaybetme, dağılma korkusu.
• Ayrılık anksiyetesi (kaygısı): Romantik ilişkilerde yoğun reddedilme ve terk edilme korkusu ve bunun yanında tamamen bağımsızlığını yitirme ve bağımlılık geliştirme korkusu.
• Depresiflik: Sıklıkla düşük, umutsuz ve çaresiz hissetme, bu hislerden çıkmakta zorlanma, geleceğe dair karamsarlık, düşük kendilik algısı ve öz değer, intihar düşüncesi ve eylemi.
• Dürtüsellik: Plansızca, o an içinden geldiği gibi gösterilen davranışlar, pervasızlık, getirisini götürüsünü düşünmeden aniden eyleme geçme, planlara sadık kalmakta ve tamamlamakta zorluk çekmek, acelecilik ve duygusal stres altında kendine zarar verme ihtimali.
• Risk alımı: Tehlikeli, riskli ve kendine zararı dokunabilecek gereksiz eylemlere kolayca sonuçlarını göz ardı ederek girişmek, diğer kişilerin sınırlarını ihlal etmek ve tehlikeye girme ihtimallerini görmezden gelmek
• Düşmanca hisler besleme: Sürekli ve ya sık sık öfkeli hissetme, ufak anlaşmazlıklar ve problemlere gereğinden fazla duygulanma, alınma ve tepki verme.
BİPOLAR İLE KARIŞTIRILIYOR
Sık karşılaşılan psikiyatrik hastalıklardan biri olan bipoların yani iki uçlu mizaç bozukluğunun borderline kişilik bozukluğu ile karıştırılmaması gerektiğini dile getiren Prof. Dr. Savrun, "Bipolar bozukluk da yaşanan duygu durum bozukluğu depresif ve manik nöbetlerle seyreder. Bu kişiler zaman zaman aşırı neşeli, zaman zaman aşırı çökkün ve üzüntülü olabilir. Bipolardaki duygu değişikliği, borderline göre çok daha uzun sürer. Bipolar ve borderline ayrımı çok önemli çünkü bipoların tedavisi daha kolay ve çabuk. Bipolar bozukluk ilaçlarla %100'e yakın oranlarda tedavi edilir. Tek şartı kişinin tedaviye uyum sağlaması
Bu bozukluğun yaşla birlikte şiddetinin azalması sebebiyle ilerleyen yaşlarda evliliklerini sürdürebilmesi daha kolay olabilir. Sadece evliliklerinde değil, iş ve sosyal hayatlarında da tutarlı davranamadıkları için sıkıntı yaşarlar. Değişken kişilikli oldukları için etraflarına eğlenceli gelen bu kişiler, zamanla davranışlarındaki tutarsızlık ve her gün yeni bir insanla karşılaşma gibi bir his yaratmaları nedeniyle problem yaşarlar
-Peki konulmuş olan mesafelere karşı nasıl davranırlar? Kendilerini engellenmiş hissederler mi?
Konulmuş mesafeler onlar için sevilmeme, reddedilme, güven duyamama anlamına gelecektir. Yakınlık ve güven ihtiyaçları çok yoğun olduğu için hayal kırıklığı yaşarlar ve öfke tepkileri, ilgi çekmeye yönelik manipulasyonlar ve yardım isteme mesajlı intihar girişimleri olabilir. Sınır kişilik daha ziyade hayatının yolunda gitmediğinin, kendisine zarar verdiğinin, ilişkilerinin doyumlu olmadığının, boşluk duygularının, zaman zaman çok artan kaygısının, depresif duygulanımının, ilişkilerinin bir şekilde bozulduğunun farkındadır. Yalnızlık ve boşluk duyguları, dönem dönem kaygı, dönem dönem depresif duygu hali bu rahatsızlıkta sık karşılaşılan belirtilerdir.
-Kadınlarda daha fazla görüldüğü bilgisi doğru mudur?
Evet, kadınlara bu tanının konulma oranı %75 iken erkeklere konulan tanı oranı %25'tir.
-Borderline kişiler hallüsinasyon görürler mi?
Stres dönemlerinde insanlardan şüphelenme, kendisi hakkında konuştuklarını düşünme vs. şeklinde paranoid düşünceleri ve benlik ya da gerçeklik algısının kaybı şeklinde yaşanan dissosiatif semptomlar görülebilir. terk edilme korkuları ve terk edilmemek için yaptıkları manevralar.
-Bu kişilerde madde kullanımı ya da maddeyi kötüye kullanma var mıdır?
Evet alkol ve madde bağımlılığı veya kötüye kullanımına oldukça sık rastlanır.
Borderline Belirtiler
1.İdealleştirme ile aşağılama arasında sürekli değişen bir ilişki
2.Tehlikeli boyutlarda kendine güven eksikliği ve dengesizlik
3.Ruh halinde sürekli ve büyük değişimler.
4.Aşırı ve yoğun öfke
5.Kızgın ve saldırgan patlamalar
6.Ayrılıkta yada kayıp anında panik duygusu
7.Sürekli olarak kendini boş hissetme.
8.İlk ilişkileri ebeveynin ihmal, ret, şiddet veya taciz şeklindeki yaklaşımından ötürü oldukça travmatik olduğundan temel güven duygusu hiç hissedilememiştir. Bundan dolayı tüm ilişkilerin benzer sarsıcı deneyimler getireceği beklentisi hakimdir.
9. Öfke tepkileri ve disforik duygulanım da yakınlarını rahatsız ettiği ölçüde dikkat çekici olacaktır.
10. yoğun güven ihtiyacına karşın yoğun güvensizlik
Tedavileri nasıldır?
Yoğun öfke, kaygı, depresif duygulanımlar zaman zaman ilaç tedavisini gerekirebilir ancak tedavi uzun süreli psikoterapidir. Geçmiş ve bugün arasındaki bağlantının kurulduğu, davranış değişikliğini de sağlayacak biçimde ruhsal yapılanmanın anlaşılmaya ve değiştirilmeye çalışıldığı uzun süreli ve derinlikli bir çalışma yapılması gerekir. Bu bozukluğun yaşla birlikte şiddetinin azalması sebebiyle ilerleyen yaşlarda evliliklerini sürdürebilmesi daha kolay olabilir. Sadece evliliklerinde değil, iş ve sosyal hayatlarında da tutarlı davranamadıkları için sıkıntı yaşarlar. Değişken kişilikli oldukları için etraflarına eğlenceli gelen bu kişiler, zamanla davranışlarındaki tutarsızlık ve her gün yeni bir insanla karşılaşma gibi bir his yaratmaları nedeniyle problem yaşarlar .
Borderline Kişilik Bozukluğuna Ne İyi Gelir?
Borderline (sınır) kişilik bozukluğu sahibi hastaların önemli özelliklerinden biri, sanatsal faaliyetlere ve yaratıcılığa yatkın olmalarıdır. Bu yönlerini pekiştirecek hobiler ve ilgi alanları hastalara iyi gelebilir.
Sağlıklı bir yaşam sürmek, egzersiz yapmak, sevdiği uğraşlara vakit ayırmak, evcil hayvanlarla ilgilenmek gibi stresi azaltıcı aktivitelere günlük hayatlarında yer vermeleri olumlu sonuçlar doğurur.
Bunun yanında yakınlarının ve ailenin desteği bu hastalar için çok önemlidir. Hem insanlara problem yaratabilir hem de bunun için üzülürler. Bu açıdan yakınlarının hastalığın farkında olması önemlidir. Her dediklerini yapmak veya manipülasyonlarına boyun eğmek takınılmaması gereken bir tutumdur ama bu durumlarla baş edebilmek hastayı iyi tanımakla ve bilinçlenmekle kolaylaşabilir. Kişilik bozukluğu yaşayan bireylerin belli ortak özellikleri vardır. Hepsi farklı yapılarda ve derecelerde sorunlar yaşar. Bu konuda en iyi tavsiyeleri hastayı muayene edip değerlendiren ruh sağlığı profesyonelleri verecektir.
Unutulmamalıdır ki bu bir hastalıktır ve altında genel olarak önemli travmalar yatmaktadır. Bu incinmiş insanlara özellikle ailenin koşulsuz sevgiyle yaklaşması ve desteklerini hep hissettirmesi gerekir.
Borderline Kişilik Bozukluğuna Ne İyi Gelmez?
Borderline kişilik bozukluğu yaşayan hastaların her biri kendine özgü travmalara ve patolojik (hastalıklı) kişilik özelliklerine sahiptir. Fakat hiçbirine stres iyi gelmez, hepsinin baş düşmanıdır. Stresli durumlarda kolayca içlerine kapanır ve depresif olabilirler. Bu esnada özel hayatları, iş hayatları ve günlük faaliyetleri ciddi sekteye uğrar, alkol madde bağımlılığı riski artar. Mümkün olduğu kadar stresten uzak kalmaları gerekir.
Bunun dışında romantik ilişkilerinde ve evliliklerinde terk edilmek ve ya çeşitli sebeplerle meydana gelen ayrılık durumları sınırda bireyleri diğer bireylerden çok daha fazla sarsabilir.
Narsistik Kişilik Bozukluğu
Narsistik kişilik bozukluğu kendini mükemmel görmek, başkalarını düşünmemek ve başkaları tarafından yargılanmaya aşırı hassasiyet olarak tanımlanabilir. Sadece kendini düşünmek ve davranışlarının başkalarına olan etkisini umursamamak bu kişilerin en temel özellikleridir.
Borderline İle Narsizim Arasında Ayırıcı Tanı
Borderline'ı narsistik kişilik bozukluğundan ayırt etmek için, klinik tablo, intrapsişik yapı ve aktarıma bağlı olarak düşünmek yararlı olur.
• Narsisistik kişilik bozukluğunda, asıl problem genellikle görünüşte düzgün ve etkin bir sosyal uyuma denk gelen, ancak diğer insanlarla yaşanan iç ilişkilerde ciddi çarpıtmalara neden olan aşırı kendilik-soğurmasıdır.
• Narsisistik kişilik bozukluğunda, Hırslılık, büyüklenmeci fanteziler, kendini aşağılık hissetme, dış hayranlığa aşırı bağımlı olma, can sıkıntısı ve boşluk hislerine kapılma, zeki olabilmek için gösterdiği çabaların hazza ulaşması için sürekli arayış içinde olma, zengin, güçlü ve güzel olma isteği, bu hastaların karakteristik özellikleridir.
• Narsisistik kişilik bozukluğunda, başkalarını sevme ve onları düşünme konusunda ciddi eksikleri vardır. Başkalarına yapışan fakat terk edilmekten ve yutulmaktan korkan borderline hastanın aksine, narsistik kişilik bozukluğu olan hasta, başkalarını eşduyumla (empatiyle) anlama kapasitesine sahip değildir.
• Narsisistik kişilik bozukluğunda, Diğer insanlar, her şeyden önce onun narsistik ihtiyaçlarını tatmin için vardır. Bilinçli ya da bilinçsiz, değer düşürüm, tüm güçlü kontrol, narsistik geri çekilim gibi savunmalarıyla birlikte aşırı kıskançlığın yanı sıra, başkalarını kullanma ve kabalık sergilerler.
Klinik Psikolog Arzu Beyribey
Kişilik bozuklukları A, B ve C tipleri olarak 3 ana kategoride incelenir:
• A tipi kişilik bozuklukları: şizoid, şizotipal ve paranoid kişiliklerdir.
• B tipi kişilik bozuklukları: antisosyal, histriyonik, narsistik, borderline (sınırda) kişiliklerdir.
• C tipi kişilik bozuklukları: obsesif, depresif, çekingen, pasif agresif kişilik bozukluklarıdır.
Borderline
Borderline kişilik genelde çocuklukta yaşanılan önemli bir kayıp, anne-baba ile olan bağın dengesiz olması, travma, kötü muamele yada duygusal olarak yoksun kalmak gibi tecrübelere dayanmaktadır. Oldukça yaygın görülen bir hastalıktır, toplumun yüzde 2 yada 3 ünün sahip olduğu tahmin edilmektedir.
Boşluk duyguları, kimlik karmaşası, kontrolsüzce ortaya konan öfke tepkileri, özel ilişkilerde aldatılma ve terk edilme korkuları, ilişkilerde karşı tarafın ilgisini çekmek üzere yapılan manipulatif davranış, intihar girişimleri, göz korkutmalar, zaman zaman gerçeklik algısının kaybı gibi özellikler gösteren bir kişilik yapılanmasıdır.
Bununla birlikte, akışkan ego sınırları, paranoyak fikirler, kalıcı hale dönüştürülebilse de geçici psikotiğe benzer vakalar ve ilkel düşünme süreçlerine yönelim gibi borderline sendromunda ortaya çıkan belirtiler, bu hastalığın psikozdan ayırt edilmesini gerektirmektedir.
Diğer taraftan, bölme ve yansıtma gibi ilkel savunma mekanizmalarının yanı sıra, ilkel düzeydeki ego saplanması da borderline sendromunun narsisistik kişilik bozukluğundan ayırt edilmesini gerektirmektedir.
Sınır kişilik, boşluk duyguları, kimlik karmaşası, kontrolsüzce ortaya konan öfke tepkileri, özel ilişkilerde aldatılma ve terk edilme korkuları, ilişkilerde karşı tarafın ilgisini çekmek üzere yapılan manipulatif davranış, intihar girişimleri, göz korkutmalar, zaman zaman gerçeklik algısının kaybı gibi özellikler gösteren bir kişilik yapılanmasıdır.
Borderline kişilik bozukluğu gelişiminde bozuk anne-bebek ilişkisinin ve parçalanmış aile yapısının etkisi çok büyüktür.
• Hayatlarının her alanında instabilite (denge eksikliği) yaşarlar. Bir an ak dediklerine başka bir an kara diyebilirler.
• Kimlik karmaşası yaşarlar, kendileri hakkında bile stabil ve tutarlı görüşleri yoktur.
• Genel olarak çabuk öfkelenir, çabuk kırılır, çabuk alınırlar. Bu sebepten genel olarak tüm insan ilişkileri problemli ve fırtınalıdır.
• İnsanların duygularını, isteklerini, hassasiyetlerini anlamakta sorun yaşayabilirler ya da anladıkları halde kışkırtmak adına bunlarla oynamaya çalışabilir, saygısız davranabilirler.
• Dürtüsel, yani içlerinden o an nasıl öyle geliyorsa, nasıl istiyorlarsa öyle davranma eğilimindedirler. Fakat bu davranışlar kendilerini ya da başkalarını tehlikeye atacak, zor duruma düşürecek davranışlar olabilir.
• Sık sık endişeli ve gergin ruh haline girerler, tehdit altında olduklarını, zarar görme tehlikeleri olduğunu düşünürler ve böyle hissederlerse kolayca agresifleşip tartışma veya kavga çıkarabilirler.
• Sevdikleri, ilgi duydukları insanlar tarafından reddedilmekten, beğenilmemekten ve terk edilmekten büyük endişe ve korku duyarlar. Bu konuda sürekli düşünür ve onay alma ihtiyacı içinde hissederler.
• Kırıldıkları ve kızdıkları insanlara kolayca düşmanca hisler besleyebilir, kin tutabilirler.
• Genel olarak yaşadıkları travmaların ve günlük hayatlarında yaşadıkları stresin üstünden gelemeyen bireyler oldukları için sık sık depresif hisseder, hatta major depresyon yaşayabilirler.
• İnsanları manipüle etmekten, parmaklarında oynatmaktan keyif alabilir ve bunun için etik dışı yöntemlere başvurabilirler. İftira atabilir, yalan söyleyebilir, kışkırtabilirler.
• Yaratıcılık konusunda yeteneklilerse çok iyi sonuçlar ortaya koyabilirler, sanata yatkınlıkları vardır. Duygularını yüksek yaşadıkları için anlatmakta başarılılarsa edebi yatkınlıkları olur.
• Duygusal dengelerini kuramadıkları ve özellikle depresif oldukları dönemlerde maalesef intihara meyilli olabilirler.
Borderline Kişilik Bozukluğu Teşhisi
1. Bireyin kendine bakışında ve sosyal ilişkilerinde fonksiyonel ciddi bir bozulma olması.
• Benlik algısı: Zayıflamış, öz güveni düşük, az gelişmiş ya da dengesiz bir kişilik algısı, kendine yönelmiş aşırı eleştirel ve yargılayıcı tutum, kronik boşluk ve anlamsızlık hissi, stres durumlarında içe kapanma, toplumdan soyutlanma durumu.
• Başına buyrukluk: Dürtüsel davranışlar, arzularda, hayallerde, kariyerde, değerlerde veya yaşam hedeflerinde dengesizlik, kararsızlık.
• Empati: Başkalarının düşüncelerini benlik algısı olarak değerlendirmek, bunlara göre kendine değer biçmek ve kolay alınganlık göstermek.
• Yakınlık kurma: Aşırı yakın ve çok çatışmalı, dengesiz, muhtaçlık hisleriyle çevrili ilişkiler kurma, sürekli terk edilme korkusu yaşama, ilişki yaşanan kişilere çift değerlilik atfetmek (bir gün dünyanın en iyisi olarak gördüğü insanın değerinin öbür gün sıfıra düşmesi gibi).
Bu 4 faktörün en az 2’sinin hastada bulunması gerekir.
2. Tanımlanmış en az 1 tane patolojik kişilik özelliği bulunması
• Emosyonel labilite (değişkenlik): Durumlarla ve olaylarla bağdaşmayacak kadar yüksek tepkiler verme, duygusal dengesizlik hali, sık sık ruh hali değişimleri, kolayca zıddına kayabilecek düşünceler ve duygular.
• Kaygı hali: Yoğun kaygı, gerginlik ve panik hisleri, geçmişteki negatif deneyimlere saplanmak, gelecekte oluşabilecek negatif deneyimler için fazla endişelenmek, belirsizlik hissine karşı yaşanan yoğun bir korku ve kaygı, kontrolü kaybetme, dağılma korkusu.
• Ayrılık anksiyetesi (kaygısı): Romantik ilişkilerde yoğun reddedilme ve terk edilme korkusu ve bunun yanında tamamen bağımsızlığını yitirme ve bağımlılık geliştirme korkusu.
• Depresiflik: Sıklıkla düşük, umutsuz ve çaresiz hissetme, bu hislerden çıkmakta zorlanma, geleceğe dair karamsarlık, düşük kendilik algısı ve öz değer, intihar düşüncesi ve eylemi.
• Dürtüsellik: Plansızca, o an içinden geldiği gibi gösterilen davranışlar, pervasızlık, getirisini götürüsünü düşünmeden aniden eyleme geçme, planlara sadık kalmakta ve tamamlamakta zorluk çekmek, acelecilik ve duygusal stres altında kendine zarar verme ihtimali.
• Risk alımı: Tehlikeli, riskli ve kendine zararı dokunabilecek gereksiz eylemlere kolayca sonuçlarını göz ardı ederek girişmek, diğer kişilerin sınırlarını ihlal etmek ve tehlikeye girme ihtimallerini görmezden gelmek
• Düşmanca hisler besleme: Sürekli ve ya sık sık öfkeli hissetme, ufak anlaşmazlıklar ve problemlere gereğinden fazla duygulanma, alınma ve tepki verme.
BİPOLAR İLE KARIŞTIRILIYOR
Sık karşılaşılan psikiyatrik hastalıklardan biri olan bipoların yani iki uçlu mizaç bozukluğunun borderline kişilik bozukluğu ile karıştırılmaması gerektiğini dile getiren Prof. Dr. Savrun, "Bipolar bozukluk da yaşanan duygu durum bozukluğu depresif ve manik nöbetlerle seyreder. Bu kişiler zaman zaman aşırı neşeli, zaman zaman aşırı çökkün ve üzüntülü olabilir. Bipolardaki duygu değişikliği, borderline göre çok daha uzun sürer. Bipolar ve borderline ayrımı çok önemli çünkü bipoların tedavisi daha kolay ve çabuk. Bipolar bozukluk ilaçlarla %100'e yakın oranlarda tedavi edilir. Tek şartı kişinin tedaviye uyum sağlaması
Bu bozukluğun yaşla birlikte şiddetinin azalması sebebiyle ilerleyen yaşlarda evliliklerini sürdürebilmesi daha kolay olabilir. Sadece evliliklerinde değil, iş ve sosyal hayatlarında da tutarlı davranamadıkları için sıkıntı yaşarlar. Değişken kişilikli oldukları için etraflarına eğlenceli gelen bu kişiler, zamanla davranışlarındaki tutarsızlık ve her gün yeni bir insanla karşılaşma gibi bir his yaratmaları nedeniyle problem yaşarlar
-Peki konulmuş olan mesafelere karşı nasıl davranırlar? Kendilerini engellenmiş hissederler mi?
Konulmuş mesafeler onlar için sevilmeme, reddedilme, güven duyamama anlamına gelecektir. Yakınlık ve güven ihtiyaçları çok yoğun olduğu için hayal kırıklığı yaşarlar ve öfke tepkileri, ilgi çekmeye yönelik manipulasyonlar ve yardım isteme mesajlı intihar girişimleri olabilir. Sınır kişilik daha ziyade hayatının yolunda gitmediğinin, kendisine zarar verdiğinin, ilişkilerinin doyumlu olmadığının, boşluk duygularının, zaman zaman çok artan kaygısının, depresif duygulanımının, ilişkilerinin bir şekilde bozulduğunun farkındadır. Yalnızlık ve boşluk duyguları, dönem dönem kaygı, dönem dönem depresif duygu hali bu rahatsızlıkta sık karşılaşılan belirtilerdir.
-Kadınlarda daha fazla görüldüğü bilgisi doğru mudur?
Evet, kadınlara bu tanının konulma oranı %75 iken erkeklere konulan tanı oranı %25'tir.
-Borderline kişiler hallüsinasyon görürler mi?
Stres dönemlerinde insanlardan şüphelenme, kendisi hakkında konuştuklarını düşünme vs. şeklinde paranoid düşünceleri ve benlik ya da gerçeklik algısının kaybı şeklinde yaşanan dissosiatif semptomlar görülebilir. terk edilme korkuları ve terk edilmemek için yaptıkları manevralar.
-Bu kişilerde madde kullanımı ya da maddeyi kötüye kullanma var mıdır?
Evet alkol ve madde bağımlılığı veya kötüye kullanımına oldukça sık rastlanır.
Borderline Belirtiler
1.İdealleştirme ile aşağılama arasında sürekli değişen bir ilişki
2.Tehlikeli boyutlarda kendine güven eksikliği ve dengesizlik
3.Ruh halinde sürekli ve büyük değişimler.
4.Aşırı ve yoğun öfke
5.Kızgın ve saldırgan patlamalar
6.Ayrılıkta yada kayıp anında panik duygusu
7.Sürekli olarak kendini boş hissetme.
8.İlk ilişkileri ebeveynin ihmal, ret, şiddet veya taciz şeklindeki yaklaşımından ötürü oldukça travmatik olduğundan temel güven duygusu hiç hissedilememiştir. Bundan dolayı tüm ilişkilerin benzer sarsıcı deneyimler getireceği beklentisi hakimdir.
9. Öfke tepkileri ve disforik duygulanım da yakınlarını rahatsız ettiği ölçüde dikkat çekici olacaktır.
10. yoğun güven ihtiyacına karşın yoğun güvensizlik
Tedavileri nasıldır?
Yoğun öfke, kaygı, depresif duygulanımlar zaman zaman ilaç tedavisini gerekirebilir ancak tedavi uzun süreli psikoterapidir. Geçmiş ve bugün arasındaki bağlantının kurulduğu, davranış değişikliğini de sağlayacak biçimde ruhsal yapılanmanın anlaşılmaya ve değiştirilmeye çalışıldığı uzun süreli ve derinlikli bir çalışma yapılması gerekir. Bu bozukluğun yaşla birlikte şiddetinin azalması sebebiyle ilerleyen yaşlarda evliliklerini sürdürebilmesi daha kolay olabilir. Sadece evliliklerinde değil, iş ve sosyal hayatlarında da tutarlı davranamadıkları için sıkıntı yaşarlar. Değişken kişilikli oldukları için etraflarına eğlenceli gelen bu kişiler, zamanla davranışlarındaki tutarsızlık ve her gün yeni bir insanla karşılaşma gibi bir his yaratmaları nedeniyle problem yaşarlar .
Borderline Kişilik Bozukluğuna Ne İyi Gelir?
Borderline (sınır) kişilik bozukluğu sahibi hastaların önemli özelliklerinden biri, sanatsal faaliyetlere ve yaratıcılığa yatkın olmalarıdır. Bu yönlerini pekiştirecek hobiler ve ilgi alanları hastalara iyi gelebilir.
Sağlıklı bir yaşam sürmek, egzersiz yapmak, sevdiği uğraşlara vakit ayırmak, evcil hayvanlarla ilgilenmek gibi stresi azaltıcı aktivitelere günlük hayatlarında yer vermeleri olumlu sonuçlar doğurur.
Bunun yanında yakınlarının ve ailenin desteği bu hastalar için çok önemlidir. Hem insanlara problem yaratabilir hem de bunun için üzülürler. Bu açıdan yakınlarının hastalığın farkında olması önemlidir. Her dediklerini yapmak veya manipülasyonlarına boyun eğmek takınılmaması gereken bir tutumdur ama bu durumlarla baş edebilmek hastayı iyi tanımakla ve bilinçlenmekle kolaylaşabilir. Kişilik bozukluğu yaşayan bireylerin belli ortak özellikleri vardır. Hepsi farklı yapılarda ve derecelerde sorunlar yaşar. Bu konuda en iyi tavsiyeleri hastayı muayene edip değerlendiren ruh sağlığı profesyonelleri verecektir.
Unutulmamalıdır ki bu bir hastalıktır ve altında genel olarak önemli travmalar yatmaktadır. Bu incinmiş insanlara özellikle ailenin koşulsuz sevgiyle yaklaşması ve desteklerini hep hissettirmesi gerekir.
Borderline Kişilik Bozukluğuna Ne İyi Gelmez?
Borderline kişilik bozukluğu yaşayan hastaların her biri kendine özgü travmalara ve patolojik (hastalıklı) kişilik özelliklerine sahiptir. Fakat hiçbirine stres iyi gelmez, hepsinin baş düşmanıdır. Stresli durumlarda kolayca içlerine kapanır ve depresif olabilirler. Bu esnada özel hayatları, iş hayatları ve günlük faaliyetleri ciddi sekteye uğrar, alkol madde bağımlılığı riski artar. Mümkün olduğu kadar stresten uzak kalmaları gerekir.
Bunun dışında romantik ilişkilerinde ve evliliklerinde terk edilmek ve ya çeşitli sebeplerle meydana gelen ayrılık durumları sınırda bireyleri diğer bireylerden çok daha fazla sarsabilir.
Narsistik Kişilik Bozukluğu
Narsistik kişilik bozukluğu kendini mükemmel görmek, başkalarını düşünmemek ve başkaları tarafından yargılanmaya aşırı hassasiyet olarak tanımlanabilir. Sadece kendini düşünmek ve davranışlarının başkalarına olan etkisini umursamamak bu kişilerin en temel özellikleridir.
Borderline İle Narsizim Arasında Ayırıcı Tanı
Borderline'ı narsistik kişilik bozukluğundan ayırt etmek için, klinik tablo, intrapsişik yapı ve aktarıma bağlı olarak düşünmek yararlı olur.
• Narsisistik kişilik bozukluğunda, asıl problem genellikle görünüşte düzgün ve etkin bir sosyal uyuma denk gelen, ancak diğer insanlarla yaşanan iç ilişkilerde ciddi çarpıtmalara neden olan aşırı kendilik-soğurmasıdır.
• Narsisistik kişilik bozukluğunda, Hırslılık, büyüklenmeci fanteziler, kendini aşağılık hissetme, dış hayranlığa aşırı bağımlı olma, can sıkıntısı ve boşluk hislerine kapılma, zeki olabilmek için gösterdiği çabaların hazza ulaşması için sürekli arayış içinde olma, zengin, güçlü ve güzel olma isteği, bu hastaların karakteristik özellikleridir.
• Narsisistik kişilik bozukluğunda, başkalarını sevme ve onları düşünme konusunda ciddi eksikleri vardır. Başkalarına yapışan fakat terk edilmekten ve yutulmaktan korkan borderline hastanın aksine, narsistik kişilik bozukluğu olan hasta, başkalarını eşduyumla (empatiyle) anlama kapasitesine sahip değildir.
• Narsisistik kişilik bozukluğunda, Diğer insanlar, her şeyden önce onun narsistik ihtiyaçlarını tatmin için vardır. Bilinçli ya da bilinçsiz, değer düşürüm, tüm güçlü kontrol, narsistik geri çekilim gibi savunmalarıyla birlikte aşırı kıskançlığın yanı sıra, başkalarını kullanma ve kabalık sergilerler.
Klinik Psikolog Arzu Beyribey
|
Yazan
|
Bu makaleden alıntı yapmak
için alıntı yapılan yazıya aşağıdaki ibare eklenmelidir: "Borderline-Narsistik Kişilik Bozukluğu Farkı" başlıklı makalenin tüm hakları yazarı Uzm.Psk.Arzu BEYRİBEY'e aittir ve makale, yazarı tarafından TavsiyeEdiyorum.com (http://www.tavsiyeediyorum.com) kütüphanesinde yayınlanmıştır. Bu ibare eklenmek şartıyla, makaleden Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa uygun kısa alıntılar yapılabilir, ancak Uzm.Psk.Arzu BEYRİBEY'in izni olmaksızın makalenin tamamı başka bir mecraya kopyalanamaz veya başka yerde yayınlanamaz. |
Beğenin 
Yazan Uzman
|
Sitemizde yer alan döküman ve yazılar uzman üyelerimiz tarafından hazırlanmış ve pek çoğu bilimsel düzeyde yapılmış çalışmalar olduğundan güvenilir mahiyette eserlerdir. Bununla birlikte TavsiyeEdiyorum.com sitesi ve çalışma sahipleri, yazıların içerdiği bilgilerin güvenilirliği veya güncelliği konusunda hukuki bir güvence vermezler. Sitemizde yayınlanan yazılar bilgi amaçlı kaleme alınmış ve profesyonellere yönelik olarak
hazırlanmıştır. Site ziyaretçilerimizin o meslekle ilgili bir uzmanla görüşmeden, yazı içindeki bilgileri kendi başlarına kullanmamaları gerekmektedir. Yazıların telif hakkı tamamen yazarlarına aittir, eserler sahiplerinin muvaffakatı olmadan hiçbir suretle çoğaltılamaz, başka bir
yerde kullanılamaz, kopyala yapıştır yöntemiyle başka mecralara aktarılamaz. Sitemizde yer alan herhangi bir yazı başkasına ait telif haklarını ihlal ediyor, intihal içeriyor veya yazarın mensubu bulunduğu mesleğin meslek için etik kurallarına aykırılıklar taşıyorsa, yazının kaldırılabilmesi için site yönetimimize bilgi verilmelidir.
