Demans Çeşitleri
Demans sözcüğü, bellek kaybı, düşünme, problem çözme, dil ile ilgili zorlukları içerebilen bir dizi belirtidir. Demans, düşünce, davranış, hafızada sorunlara sebep olarak, giderek kötüleşen beyin rahatsızlığıdır.
Demans tek başına bir hastalık değil, bir sendromdur. İlaçlar bazı Demans türlerinde etkiyi yavaşlatabilir, semptomların daha hafif seyretmesine yardımcı olabilir. Ancak unutulmamalıdır ki bazı Demans türlerinin bilinen bir tedavisi yoktur.
Sebepleri:
Yüksek tansiyon, Sigara, Diyabet, Yüksek Kolestorol.
Kan testi ile, tiroid hastalığı, vitamin eksiklikleri gibi tersinir koşullar değerlendirilmeli. Npt ve beyin görüntüleme kullanılmalıdır.
Demanslar öncelikle Primer ve Sekonder olarak sınıflanırlar.
AH’nin de dahil olduğu ve en büyük bölümü oluşturan primer demanslar, demansa neden olan MSS’nin nörodejeneratif hastalıklarını içerir. Yaşam beklentisi, yalnızca 1–2 yıldan 15 yıla uzanabilir. Hastalığın ortalama süresi tanıdan sonra 4-8 yıl arasındadır.
Demans yaratan diğer durumlar: Fazla alkol kullanımı, B vitamini eksikliği , HIV (AİDS), Multipl Skleroz, Wilson hastalığı, Menenjit, beyindeki kan pıhtıları, kalp krizi, beyin tümörleri.
Demans Çeşitleri
1. Alzheimer
Alzheimer hastalarda beyinde amiloid plaklar (anormal bir protein birikimi) bulunurken, Frontal lobda yaygın atrofi ya da beyin korteksindeki nöronların harabiyeti sonucu oluşur. Uzmanlar Demans hastalarının %60 ila %80’inin Alzheimer olduğunu düşünüyor.
Çoğu Alzheimer hastalığı vakası 65 yaşından sonra başlamakla birlikte, bazı vakalarda 40-50 yaşlarında semptomların başladığı da görülmüştür.
Alzheimer hastaları ilk başlarda hafif daha sonra ağırlaşan bir şekilde, hafıza kaybı, planlama, çalışma sıkıntıları yaşarlar.
Yer, zaman mevhumları karışmaya, eşya kayıpları başlar.
Evre I
Dalgınlık, dikkatsizlik, yer-zaman oryantasyonunda bozulma
Evre II
İlerlemiş bellek kaybı, Sosyal ilişkilerin bozulması, Ayakta duramama, yorgunluk
Evre III
Yakın aile üyelerini tanıyamama, Yazılı sözlü iletişim kuramama, Yemek yemeyi reddetme
1. 2. Vasküler Demans
Vasküler demansta, semptomlar, beynin kan tedarikiyle ilgili problemlerden dolayı hasar görmesiyle ortaya çıkar.
Sebep, inme/felç olabilir.
Alzheimer hastaları hafıza sorunları yaşarken,
Vasküler Demans daha çok kötü kararlar ve kişisel organizasyon konusunda sıkıntılarla kendini gösterir.
Vasküler bunama, Alzheimer hastalığından sonra demansın ikinci en yaygın nedenidir. (Vakaların yüzde 10)
Vasküler demans yaşam süresini önemli ölçüde kısaltabilir.
Ani inme sonrası değişiklikler şunlar olabilir:
1. Kafa karışıklığı
2. Kaybolma
3. Konuşma/ anlamada sorun
4. Görme kaybı
5. Ruh hali, kişilik, davranış değişiklikleri
6. Yürüme, düşme sorunları.
3. Lewy Cisimcikli Demans
Lewy cisimcikli Demans, bazı insanların beyninde oluşan bu proteinlerin birikmesiyle oluşur. Onları keşfeden bilim adamının ismini almışlardır. Genelde ileri yaşlarda görülür. Daha genç yaşlarda da ortaya çıkabilir.
Düşünme, karar verme, hafıza, halüsinasyon, olağan dışı uyku hali, uykuda hareketlilik, titreme (tremor), hareketlerde yavaşlama, yürüme zorluğu ile kendisini gösterir.
4. Parkinson Demansı
Progresif ( aşamalı ilerleyen) bir beyin hastalığıdır. Dopamin azaldığı zaman ortaya çıkar.
Dopamin azalınca parkinsona dair 4 temel hareket işareti ortaya çıkar (çoğu oluşur bunların ve zamanla kötüleşir):
1. Tremor (elde veya ayakta başlar):
Damla sıkarken ya da iğneden iplik geçirirken normal insanların yaşadığı titremeden farklıdır. Daha sık görülür (istirahat tremoru). Dinlenme halinde oluşur.Bardak almaya uzanırken titreyen el, bardağı alırken titremez yani. Yazı yazarken zorlanırlar.
2. Rijidite (Kasları katı hissetmek) (Dişli Çark) :
Tabaktan yemeği alırken yumuşakça alamaz da, düzensiz hareketlerle alır. Hem sert hissederler, hem de kolları gerçekten de serttir. Zamanla kamburluk yaratabilir. Yüz kasları da sertleşince mimik yapmayabilir, bir şey hissetse bile.
3. Yavaş Hareketler: (Bradikinezi) :
Kinezi:Hareket Bradi: Yavaş
Zayıflık ve halsizlik hisseder kişi. Bölümsel ya da tüm vücutta olabilir.
(Suyun içinde koşmaya çalışmak gibi) , beyin hareket et mesajı verir, ama vücut mesajı geç alır. Zamanla kişi ayaklarını çok az kaldırabildiğinden, sürükleyerek yürümeye başlar. Ya da yürüyebilir ama durunca kıpırdayamaz.
4. Postural Dengesizlik:
Ayakta dururken zorlanma. Sonradan 1-2 yıl sonra ortaya çıkar. Düşme ihtimali artar. En son ortaya çıkan belirtidir.
Sinir sistemi bozukluğu olan bireylerin %50 ila %80’nde zamanla ortaya çıkabilir. Parkinson tanısı aldıktan 10 yıl kadar sonra demans ortaya çıkar. Parkinson’un ortaya çıkışından yaklaşık 10 sene sonra bunama belirtileri başlar. Parkinson, Lewy Cisimli Demans’a oldukça benzer. İki koşulda da beyinde Lewy Cisimleri belirtisi vardır.
5. Frontotemporal Demans (Pick)
Teşhisinde Alzheimer hastalığı ile karıştırılabilir. Yapılan nörolojik muayenede reflekslerde bozukluk,ellerde titreme, konuşmada bozukluk,hareketlerde tutukluk görülebilir. Çekilen beyin filmlerinde fronto temporal bölgede belirgin olarak küçülme görülür. EEG genellikle normal sonuçlar verir.
Beyin hücrelerinin fazla protein birikiminden kaynaklı büzüşmesine neden olan hastalık, alzheimer’dan sonra ikinci sıklıkta görülmektedir. Alzheimer hastalığında ilk belirtiler unutkanlık, hafıza kaybı olarak kendini gösterirken, pick hastalığında ilk belirtiler davranışsal bozukluklar şeklindedir.
Frontotemporal Demans , frontal ve temporal lobun kesiştiği bölgedeki nöronların dejenerasyonu, frontal ve temporal loblardaki atrofi ile ortaya çıkar.
Beyin hücrelerinin fazla protein birikiminden kaynaklı büzüşmesine neden olan hastalık, alzheimer’dan sonra ikinci sıklıkta görülmektedir. Alzheimer hastalığında ilk belirtiler unutkanlık, hafıza kaybı olarak kendini gösterirken, pick hastalığında ilk belirtiler davranışsal bozukluklar şeklindedir.
Planlama, duygular, konuşma ,hareketi kontrol eden beyin bölgelerinde hücre hasarı oluşmasıyla ortaya çıkar. Hastalık sıklıkla 40- 60 yaşları arasında belirti gösterip, 20 li yaşlardan başlayarak da görülebilir. Kişilik, davranış şekli değişebilir. Konuşma sırasında doğru kelimelerin seçiminde zorlanabilir, denge sorunu, kas spazmları oluşabilir.
Seratonin ve dopamin azlığı görülür.
Ortalama hastalık süresi 6 ile 8 yıl arasındadır. Hastalık ölümle son bulur. Ailede bu hastalığı geçirmiş kişilerin olması, geçirilmiş kafa travmaları, hastalığa yakalanma riskini arttırır ancak bu özelliklerin olmadığı kişilerde de görülebilir.
Pick Belirtileri
Hasta içe kapanır. Dikkatinde dağınıklık olur. Kararlarını vermekte zorluk çeker ve genellikle kötü ve yanlış kararlar verir. İştahında aşırı bir artış gözlenir. Kişisel temizliğine dikkat etmez. Cinsel anlamda teşhirci davrandığı görülür. Çalışmakta zorlanır. Ev işlerini yapma işlevi azalır. Daha önce tertipli düzenli iken,dağınık ve düzensiz bir insan olabilir. Ruh hali aniden değişir. Mutluyken birden ağlayabilir. Saldırganlaşabilir. Dikkati çok kolay dağılır. Davranışlarındaki değişimlerin farkında değildir.Takıntılı ve tekrarlayan davranışlara sahip bir kişi haline gelir.
Sözcük dağarcığı küçülmeye başlar. Konuşurken doğru kelimeleri bulmakta zorlandığından duraksayarak konuşur. Karşısındakinin anlattıklarını anlamakta, okuma ve yazmada zorluk çeker. Başkalarının söylediklerini tekrarlar.Zamanla hiç konuşmamaya başlar. Hasta fiziksel olarak güçsüzdür.
Pick Tedavisi
Hastalığın tedavisi Alzheimer’la benzerdir. Hastalığın belirtileri ilaçlar ve gözetimle kontrol altına alınmaya çalışılır. Kanıtlanmış bir ilaç tedavisi bulunmamaktadır. Görme bozukluğu için gözlük, işitme kayıpları için işitme cihazı kullanılabilir. Hastanın konuşma ve davranış bozukluğu için terapi alması davranışlarını düzenlemek için yardımcı olabilir. Hasta yakınlarının psikolojik destek alması çok önemlidir.Hastanın saldırgan kendine ve başkalarına zarar verebilecek davranışları antidepresanlarla engellenebilir.
Alzheimer hastalığında veya diğer demans türlerinde olduğu gibi bellek sorunları bu rahatsızlığın temel bir belirtisi değildir.
3 çeşittir:
a) Davranışsal varyantıdır. Hastalığın bu çeşidinde hijyen alışkanlıklarından, düşünce yapısına alışkanlıkların çoğunun ani değişmesi.
b) Semantik demans (temporal varyantı). Hastalığın bu çeşidinde en temel belirti hastanın kelimenin ne anlama geldiğini anlayamamasıdır. Kişi, etrafındaki eşyaların dahi ne olduğunu anlayamaz.
(Piramit-Çam ağacı)
c) Akıcı olmayan afazi (söz yitimi) olarak adlandırılır. Kişi, doğru sözcüğü bulmada zorluk çeker, konuşmayı sağlayan kaslarda uyumsuzluk başlar ve giderek konuşmakta güçlük oluşur.
1. 6. Huntington
Genetik bir kusurdur. Doğumda Huntington genine sahip olunsa bile, 30-50’li yaşlara kadar, herhangi bir belirti ortaya çıkmaz. Düşünme, bellek, muhakeme, planlama yeteneklerinde oluşan sorunlar görülür. Huntington hastalığı, etkilenen bireylerde Kora denilen, anormal hareketlere neden olarak , teşhis edilebilir.
2. 7. Creutzfeld-Jakob
Genelde 57-63 yaşları arasında görülmeye başlar.Beyindeki normal proteinlerin, Prion denilen proteinlerle anormal şekilde katlanmaya başlamasıyla ortaya çıkan nadir bir durumdur. Ani, hızlı bir şekilde kötüye gider ve Demans semptomlarına yol açabilir. Hasta yaklaşık 1 yıl içinde fiziksel ve mental yeteneklerini kaybeder.
Hastalık,hasta kişilere doğrudan temas yoluyla geçmez.Hastalığın yiyeceklerle bulaştığına dair söylemlerde vardır.Bir porsiyon hayvansal ürünle bulaşım riski 10.000.000.000 ‘da bir olarak belirtilmiştir.Sakatat ürünleri ile bulaşım riski biraz daha yüksektir.Temel bulaşım yolu vücut sıvılarına temas ile olur.Bu yüzden çevrenizde CJD hastası varsa,yüzümüzü ve ellerimizi vücut sıvılarından uzak tutacağız.Açık yaralarımız varsa kesinlikle örtmeliyiz.
Jakob Belirtileri
EEG,MR ve kan testleri yapılmaktadır.Burada tüm bu testler diğer hastalıkları ekarte etmek için kullanılır. Kesin tanı ise beyin dokusundan yapılan biyopsi ile konur.
En çok görülen ve en tehlikeli belirtilerin başında yutma güçlüğü gelir.Yürüme bozukluğu da görülebilmektedir ve bu kazalara sebebiyet vererek tehlikeli bir hal alabilir.
Ayrıca bu hastalarda sürekli uykululuk hali,zaman zaman nöbet geçirme, ataksi, demans görülebilmektedir.
Hastalığın bilinen etkin bir tedavisi maalesef bulunmamaktadır. Ancak hastanın semptomlarını azaltmaya yönelik girişimler mevcuttur.
3. 8. Hidrosefali
Beyinde sıvı birikimiyle ortaya çıkar. Yürüme, denge sorunları,idrar akışını kontrol sorunu, konsantrasyon kaybı, kişilik değişiklikleri görülebilir. Bazı semptomlar, beyindeki ekstra sıvıyı boşaltarak (şant adı verilen aletle, karın içine boşaltılarak) tedavi edilebilir.
4. 9. Wernicke-Korsakoff Sendromu
Vücuttaki B1 vitamini eksikliği ya da uzun süreli alkol kullanımı bu hastalığa sebep olabilir. En sık rastlanan semptom hafıza sorunudur. Problem çözme, muhakeme, düşünme becerileri genelde etkilenmez.
5. 10. Karışık Demans
İki Demans türünün bir arada ortaya çıkmasıdır. En yaygın kombinasyon Alzheimer ve Vasküler Demans’tır.
Demans Tedavisi
• Fiziksel egzersiz, bilinci korumaya yardımcı olabilir
• Sosyal etkinliklere katılmak
• Semptomlarını iyileştirmeye yönelik ilaçlar
Demans Önleme
• Demans gelişimini kesinlikle önleyecek bir yol bulunmamakta
• Riski azaltabilecek farklı etkinlikler mevcut.
• Normal tansiyon, normal kolestrol ve normal kan şekeri, fiziksel olarak aktif kalmak, tütün-alkol tüketiminden kaçınmak, sağlıklı kilo , kafa travmalarını önlemek.
Klinik Psikolog Arzu Beyribey
Demans tek başına bir hastalık değil, bir sendromdur. İlaçlar bazı Demans türlerinde etkiyi yavaşlatabilir, semptomların daha hafif seyretmesine yardımcı olabilir. Ancak unutulmamalıdır ki bazı Demans türlerinin bilinen bir tedavisi yoktur.
Sebepleri:
Yüksek tansiyon, Sigara, Diyabet, Yüksek Kolestorol.
Kan testi ile, tiroid hastalığı, vitamin eksiklikleri gibi tersinir koşullar değerlendirilmeli. Npt ve beyin görüntüleme kullanılmalıdır.
Demanslar öncelikle Primer ve Sekonder olarak sınıflanırlar.
AH’nin de dahil olduğu ve en büyük bölümü oluşturan primer demanslar, demansa neden olan MSS’nin nörodejeneratif hastalıklarını içerir. Yaşam beklentisi, yalnızca 1–2 yıldan 15 yıla uzanabilir. Hastalığın ortalama süresi tanıdan sonra 4-8 yıl arasındadır.
Demans yaratan diğer durumlar: Fazla alkol kullanımı, B vitamini eksikliği , HIV (AİDS), Multipl Skleroz, Wilson hastalığı, Menenjit, beyindeki kan pıhtıları, kalp krizi, beyin tümörleri.
Demans Çeşitleri
1. Alzheimer
Alzheimer hastalarda beyinde amiloid plaklar (anormal bir protein birikimi) bulunurken, Frontal lobda yaygın atrofi ya da beyin korteksindeki nöronların harabiyeti sonucu oluşur. Uzmanlar Demans hastalarının %60 ila %80’inin Alzheimer olduğunu düşünüyor.
Çoğu Alzheimer hastalığı vakası 65 yaşından sonra başlamakla birlikte, bazı vakalarda 40-50 yaşlarında semptomların başladığı da görülmüştür.
Alzheimer hastaları ilk başlarda hafif daha sonra ağırlaşan bir şekilde, hafıza kaybı, planlama, çalışma sıkıntıları yaşarlar.
Yer, zaman mevhumları karışmaya, eşya kayıpları başlar.
Evre I
Dalgınlık, dikkatsizlik, yer-zaman oryantasyonunda bozulma
Evre II
İlerlemiş bellek kaybı, Sosyal ilişkilerin bozulması, Ayakta duramama, yorgunluk
Evre III
Yakın aile üyelerini tanıyamama, Yazılı sözlü iletişim kuramama, Yemek yemeyi reddetme
1. 2. Vasküler Demans
Vasküler demansta, semptomlar, beynin kan tedarikiyle ilgili problemlerden dolayı hasar görmesiyle ortaya çıkar.
Sebep, inme/felç olabilir.
Alzheimer hastaları hafıza sorunları yaşarken,
Vasküler Demans daha çok kötü kararlar ve kişisel organizasyon konusunda sıkıntılarla kendini gösterir.
Vasküler bunama, Alzheimer hastalığından sonra demansın ikinci en yaygın nedenidir. (Vakaların yüzde 10)
Vasküler demans yaşam süresini önemli ölçüde kısaltabilir.
Ani inme sonrası değişiklikler şunlar olabilir:
1. Kafa karışıklığı
2. Kaybolma
3. Konuşma/ anlamada sorun
4. Görme kaybı
5. Ruh hali, kişilik, davranış değişiklikleri
6. Yürüme, düşme sorunları.
3. Lewy Cisimcikli Demans
Lewy cisimcikli Demans, bazı insanların beyninde oluşan bu proteinlerin birikmesiyle oluşur. Onları keşfeden bilim adamının ismini almışlardır. Genelde ileri yaşlarda görülür. Daha genç yaşlarda da ortaya çıkabilir.
Düşünme, karar verme, hafıza, halüsinasyon, olağan dışı uyku hali, uykuda hareketlilik, titreme (tremor), hareketlerde yavaşlama, yürüme zorluğu ile kendisini gösterir.
4. Parkinson Demansı
Progresif ( aşamalı ilerleyen) bir beyin hastalığıdır. Dopamin azaldığı zaman ortaya çıkar.
Dopamin azalınca parkinsona dair 4 temel hareket işareti ortaya çıkar (çoğu oluşur bunların ve zamanla kötüleşir):
1. Tremor (elde veya ayakta başlar):
Damla sıkarken ya da iğneden iplik geçirirken normal insanların yaşadığı titremeden farklıdır. Daha sık görülür (istirahat tremoru). Dinlenme halinde oluşur.Bardak almaya uzanırken titreyen el, bardağı alırken titremez yani. Yazı yazarken zorlanırlar.
2. Rijidite (Kasları katı hissetmek) (Dişli Çark) :
Tabaktan yemeği alırken yumuşakça alamaz da, düzensiz hareketlerle alır. Hem sert hissederler, hem de kolları gerçekten de serttir. Zamanla kamburluk yaratabilir. Yüz kasları da sertleşince mimik yapmayabilir, bir şey hissetse bile.
3. Yavaş Hareketler: (Bradikinezi) :
Kinezi:Hareket Bradi: Yavaş
Zayıflık ve halsizlik hisseder kişi. Bölümsel ya da tüm vücutta olabilir.
(Suyun içinde koşmaya çalışmak gibi) , beyin hareket et mesajı verir, ama vücut mesajı geç alır. Zamanla kişi ayaklarını çok az kaldırabildiğinden, sürükleyerek yürümeye başlar. Ya da yürüyebilir ama durunca kıpırdayamaz.
4. Postural Dengesizlik:
Ayakta dururken zorlanma. Sonradan 1-2 yıl sonra ortaya çıkar. Düşme ihtimali artar. En son ortaya çıkan belirtidir.
Sinir sistemi bozukluğu olan bireylerin %50 ila %80’nde zamanla ortaya çıkabilir. Parkinson tanısı aldıktan 10 yıl kadar sonra demans ortaya çıkar. Parkinson’un ortaya çıkışından yaklaşık 10 sene sonra bunama belirtileri başlar. Parkinson, Lewy Cisimli Demans’a oldukça benzer. İki koşulda da beyinde Lewy Cisimleri belirtisi vardır.
5. Frontotemporal Demans (Pick)
Teşhisinde Alzheimer hastalığı ile karıştırılabilir. Yapılan nörolojik muayenede reflekslerde bozukluk,ellerde titreme, konuşmada bozukluk,hareketlerde tutukluk görülebilir. Çekilen beyin filmlerinde fronto temporal bölgede belirgin olarak küçülme görülür. EEG genellikle normal sonuçlar verir.
Beyin hücrelerinin fazla protein birikiminden kaynaklı büzüşmesine neden olan hastalık, alzheimer’dan sonra ikinci sıklıkta görülmektedir. Alzheimer hastalığında ilk belirtiler unutkanlık, hafıza kaybı olarak kendini gösterirken, pick hastalığında ilk belirtiler davranışsal bozukluklar şeklindedir.
Frontotemporal Demans , frontal ve temporal lobun kesiştiği bölgedeki nöronların dejenerasyonu, frontal ve temporal loblardaki atrofi ile ortaya çıkar.
Beyin hücrelerinin fazla protein birikiminden kaynaklı büzüşmesine neden olan hastalık, alzheimer’dan sonra ikinci sıklıkta görülmektedir. Alzheimer hastalığında ilk belirtiler unutkanlık, hafıza kaybı olarak kendini gösterirken, pick hastalığında ilk belirtiler davranışsal bozukluklar şeklindedir.
Planlama, duygular, konuşma ,hareketi kontrol eden beyin bölgelerinde hücre hasarı oluşmasıyla ortaya çıkar. Hastalık sıklıkla 40- 60 yaşları arasında belirti gösterip, 20 li yaşlardan başlayarak da görülebilir. Kişilik, davranış şekli değişebilir. Konuşma sırasında doğru kelimelerin seçiminde zorlanabilir, denge sorunu, kas spazmları oluşabilir.
Seratonin ve dopamin azlığı görülür.
Ortalama hastalık süresi 6 ile 8 yıl arasındadır. Hastalık ölümle son bulur. Ailede bu hastalığı geçirmiş kişilerin olması, geçirilmiş kafa travmaları, hastalığa yakalanma riskini arttırır ancak bu özelliklerin olmadığı kişilerde de görülebilir.
Pick Belirtileri
Hasta içe kapanır. Dikkatinde dağınıklık olur. Kararlarını vermekte zorluk çeker ve genellikle kötü ve yanlış kararlar verir. İştahında aşırı bir artış gözlenir. Kişisel temizliğine dikkat etmez. Cinsel anlamda teşhirci davrandığı görülür. Çalışmakta zorlanır. Ev işlerini yapma işlevi azalır. Daha önce tertipli düzenli iken,dağınık ve düzensiz bir insan olabilir. Ruh hali aniden değişir. Mutluyken birden ağlayabilir. Saldırganlaşabilir. Dikkati çok kolay dağılır. Davranışlarındaki değişimlerin farkında değildir.Takıntılı ve tekrarlayan davranışlara sahip bir kişi haline gelir.
Sözcük dağarcığı küçülmeye başlar. Konuşurken doğru kelimeleri bulmakta zorlandığından duraksayarak konuşur. Karşısındakinin anlattıklarını anlamakta, okuma ve yazmada zorluk çeker. Başkalarının söylediklerini tekrarlar.Zamanla hiç konuşmamaya başlar. Hasta fiziksel olarak güçsüzdür.
Pick Tedavisi
Hastalığın tedavisi Alzheimer’la benzerdir. Hastalığın belirtileri ilaçlar ve gözetimle kontrol altına alınmaya çalışılır. Kanıtlanmış bir ilaç tedavisi bulunmamaktadır. Görme bozukluğu için gözlük, işitme kayıpları için işitme cihazı kullanılabilir. Hastanın konuşma ve davranış bozukluğu için terapi alması davranışlarını düzenlemek için yardımcı olabilir. Hasta yakınlarının psikolojik destek alması çok önemlidir.Hastanın saldırgan kendine ve başkalarına zarar verebilecek davranışları antidepresanlarla engellenebilir.
Alzheimer hastalığında veya diğer demans türlerinde olduğu gibi bellek sorunları bu rahatsızlığın temel bir belirtisi değildir.
3 çeşittir:
a) Davranışsal varyantıdır. Hastalığın bu çeşidinde hijyen alışkanlıklarından, düşünce yapısına alışkanlıkların çoğunun ani değişmesi.
b) Semantik demans (temporal varyantı). Hastalığın bu çeşidinde en temel belirti hastanın kelimenin ne anlama geldiğini anlayamamasıdır. Kişi, etrafındaki eşyaların dahi ne olduğunu anlayamaz.
(Piramit-Çam ağacı)
c) Akıcı olmayan afazi (söz yitimi) olarak adlandırılır. Kişi, doğru sözcüğü bulmada zorluk çeker, konuşmayı sağlayan kaslarda uyumsuzluk başlar ve giderek konuşmakta güçlük oluşur.
1. 6. Huntington
Genetik bir kusurdur. Doğumda Huntington genine sahip olunsa bile, 30-50’li yaşlara kadar, herhangi bir belirti ortaya çıkmaz. Düşünme, bellek, muhakeme, planlama yeteneklerinde oluşan sorunlar görülür. Huntington hastalığı, etkilenen bireylerde Kora denilen, anormal hareketlere neden olarak , teşhis edilebilir.
2. 7. Creutzfeld-Jakob
Genelde 57-63 yaşları arasında görülmeye başlar.Beyindeki normal proteinlerin, Prion denilen proteinlerle anormal şekilde katlanmaya başlamasıyla ortaya çıkan nadir bir durumdur. Ani, hızlı bir şekilde kötüye gider ve Demans semptomlarına yol açabilir. Hasta yaklaşık 1 yıl içinde fiziksel ve mental yeteneklerini kaybeder.
Hastalık,hasta kişilere doğrudan temas yoluyla geçmez.Hastalığın yiyeceklerle bulaştığına dair söylemlerde vardır.Bir porsiyon hayvansal ürünle bulaşım riski 10.000.000.000 ‘da bir olarak belirtilmiştir.Sakatat ürünleri ile bulaşım riski biraz daha yüksektir.Temel bulaşım yolu vücut sıvılarına temas ile olur.Bu yüzden çevrenizde CJD hastası varsa,yüzümüzü ve ellerimizi vücut sıvılarından uzak tutacağız.Açık yaralarımız varsa kesinlikle örtmeliyiz.
Jakob Belirtileri
EEG,MR ve kan testleri yapılmaktadır.Burada tüm bu testler diğer hastalıkları ekarte etmek için kullanılır. Kesin tanı ise beyin dokusundan yapılan biyopsi ile konur.
En çok görülen ve en tehlikeli belirtilerin başında yutma güçlüğü gelir.Yürüme bozukluğu da görülebilmektedir ve bu kazalara sebebiyet vererek tehlikeli bir hal alabilir.
Ayrıca bu hastalarda sürekli uykululuk hali,zaman zaman nöbet geçirme, ataksi, demans görülebilmektedir.
Hastalığın bilinen etkin bir tedavisi maalesef bulunmamaktadır. Ancak hastanın semptomlarını azaltmaya yönelik girişimler mevcuttur.
3. 8. Hidrosefali
Beyinde sıvı birikimiyle ortaya çıkar. Yürüme, denge sorunları,idrar akışını kontrol sorunu, konsantrasyon kaybı, kişilik değişiklikleri görülebilir. Bazı semptomlar, beyindeki ekstra sıvıyı boşaltarak (şant adı verilen aletle, karın içine boşaltılarak) tedavi edilebilir.
4. 9. Wernicke-Korsakoff Sendromu
Vücuttaki B1 vitamini eksikliği ya da uzun süreli alkol kullanımı bu hastalığa sebep olabilir. En sık rastlanan semptom hafıza sorunudur. Problem çözme, muhakeme, düşünme becerileri genelde etkilenmez.
5. 10. Karışık Demans
İki Demans türünün bir arada ortaya çıkmasıdır. En yaygın kombinasyon Alzheimer ve Vasküler Demans’tır.
Demans Tedavisi
• Fiziksel egzersiz, bilinci korumaya yardımcı olabilir
• Sosyal etkinliklere katılmak
• Semptomlarını iyileştirmeye yönelik ilaçlar
Demans Önleme
• Demans gelişimini kesinlikle önleyecek bir yol bulunmamakta
• Riski azaltabilecek farklı etkinlikler mevcut.
• Normal tansiyon, normal kolestrol ve normal kan şekeri, fiziksel olarak aktif kalmak, tütün-alkol tüketiminden kaçınmak, sağlıklı kilo , kafa travmalarını önlemek.
Klinik Psikolog Arzu Beyribey
|
Yazan
|
Bu makaleden alıntı yapmak
için alıntı yapılan yazıya aşağıdaki ibare eklenmelidir: "Demans Çeşitleri" başlıklı makalenin tüm hakları yazarı Uzm.Psk.Arzu BEYRİBEY'e aittir ve makale, yazarı tarafından TavsiyeEdiyorum.com (http://www.tavsiyeediyorum.com) kütüphanesinde yayınlanmıştır. Bu ibare eklenmek şartıyla, makaleden Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa uygun kısa alıntılar yapılabilir, ancak Uzm.Psk.Arzu BEYRİBEY'in izni olmaksızın makalenin tamamı başka bir mecraya kopyalanamaz veya başka yerde yayınlanamaz. |
Beğenin 
Yazan Uzman
|
Sitemizde yer alan döküman ve yazılar uzman üyelerimiz tarafından hazırlanmış ve pek çoğu bilimsel düzeyde yapılmış çalışmalar olduğundan güvenilir mahiyette eserlerdir. Bununla birlikte TavsiyeEdiyorum.com sitesi ve çalışma sahipleri, yazıların içerdiği bilgilerin güvenilirliği veya güncelliği konusunda hukuki bir güvence vermezler. Sitemizde yayınlanan yazılar bilgi amaçlı kaleme alınmış ve profesyonellere yönelik olarak
hazırlanmıştır. Site ziyaretçilerimizin o meslekle ilgili bir uzmanla görüşmeden, yazı içindeki bilgileri kendi başlarına kullanmamaları gerekmektedir. Yazıların telif hakkı tamamen yazarlarına aittir, eserler sahiplerinin muvaffakatı olmadan hiçbir suretle çoğaltılamaz, başka bir
yerde kullanılamaz, kopyala yapıştır yöntemiyle başka mecralara aktarılamaz. Sitemizde yer alan herhangi bir yazı başkasına ait telif haklarını ihlal ediyor, intihal içeriyor veya yazarın mensubu bulunduğu mesleğin meslek için etik kurallarına aykırılıklar taşıyorsa, yazının kaldırılabilmesi için site yönetimimize bilgi verilmelidir.
