Çocuklar Trafikte Yetişkinlere Kıyasla Çok Daha Dezavantajlı
Çocukların trafikte yetişkinlere kıyasla dezavantajlı olduklarının farkında olmak önemlidir. Bu dezavantajlar, duyma, görme, düşünme ve boy gibi dört ana başlık altında toplanabilir.
Duyma;
• Çocuklar, duydukları seslerin kaynağını belirlemekte zorlanırlar.
• Çocuklar, meraklarını uyandıran bir sesi dinlerken, aynı anda farklı bir sesi fark etmekte zorlanırlar. Örneğin, arkadaşını dinleyen bir çocuk, yaklaşan bir aracın sesini fark etmeyebilir.
• Duydukları sesin hangi yönden geldiğini ve mesafesini tespit etmekte zorlanırlar. Ani bir ses duyduklarında, bu ses onları doğru harekete yönlendirmek yerine genellikle şaşırtır (Hatipoğlu, 2002;Çamurdan,2004 ).
Görme;
• Çocukların mesafe algıları, yetişkinlere kıyasla daha sınırlıdır. Araçla kendisi arasındaki uzaklığı değerlendirmekte zorlanırlar.
• Beş-altı yaş arasındaki çocuklar, sağa ve sola rastgele bakma eğilimindedirler.
• Nesnelerin hareket edip etmediğini ya da hangi yönde hareket ettiğini tespit etmekte zorlanırlar (Zeedyk ve diğ., 2001; Hatipoğlu, 2002; Çamurdan, 2004; Plumert ve diğ., 2004).
Düşünme Tarzları;
• Çocuklar dokuz yaşına gelene kadar tehlikeyi anlama konusunda zorlanırlar. Sürücülerin hata yapabileceğini düşünmezler.
• Özellikle erkek çocuklar, arabaları trafikteki bir araç olarak değil, büyüdüklerinde sahip olmayı hayal ettikleri bir oyuncak olarak görürler.
• Gerçekle hayali zaman zaman karıştırırlar.
• Oldukça aceleci ve girişkendirler.
• Aynı anda sadece tek bir duruma odaklanabilirler.
• Karmaşık trafik durumlarını ve kurallarını anlamakta güçlük çekerler.
• Anlatılan kuralları doğrudan kabul ederler, yorumlama ve sezgi yetenekleri gelişmemiştir.
• Araçların durması için zaman gerektiğini kavrayamazlar. Kendileri anında durabildikleri için, araçların da aynı şekilde durabileceğini düşünürler. (Thomson ve diğ., 2001; Hatipoğlu, 2002; Çamurdan, 2004; SWOV Fact Sheet, 2009).
Boy;
• Boyları kısa olduğundan, yolu tam kontrol edemezler.
• Yolda bulunan engeller sebebiyle (reklam tabelaları, park alanındaki taşıtlar vb. ) yolu görmekte güçlük çekerler.
• Sürücüler çocukları fark etmekte zorlanır .(Hatipoğlu, 2002; Çamurdan, 2004
Küçük Çocuklarla yapılan bir araştırmada Trafik Nedir?” Sorusuna Verilen Cevaplar
Yolda arabaların sıkışması %25,9
Arabaların gittiği yer % 15,7
Bilmiyorum %13,8
Trafik ışıkları %13,8
Trafik kazası %5,8
Kurallara uymak %5,6
Yol %5.2
Araba kullanmak %4,9
Trafik polisi %4,5
Karşıya geçmek %2,5
“Trafik Kurallarına Uymazsak Ne Olur?” Sorusuna Verilen Cevaplar
Kaza olur %50.0
Ceza alırız % 35,7
Polis kızar %6,0
Bilmiyorum %5,7
“Trafik Polisi Kimdir?” Sorusuna Verilen Cevaplar
Polistir %22,8
Ceza verendir %20,3
Bilmiyorum %14,3
Trafiğin akışını ve güvenliğini sağlar% 10,6
Arabaları durdurur, insanlar geçer %8,7
Diğer (amca, şapkalı adam, iyi bir adam, kötü bir adam, beyaz eldivenli adam, vb) %23,4
Trafik Polisi Neden Ceza Yazar?” Sorusuna Verilen Cevaplar
Trafik kurallarına uymayınca %24,3
Hızlı araç kullanınca %16,4
Kırmızı ışıkta geçince &15,3
Kaza olunca %14,4
Bilmiyorum %7,5
Sinirliyse %4,0
Çocuklar ön koltuğa oturunca %4,0
Bir daha hata yapmayalım diye %2,4
Para almak için %1,5
Diğer (yanlış yola girince, yanlış park edince, araç muayenesi yaptırmayınca, vb)%13,2
“Trafik Lambasında Hangi Renkler Var ve Anlamları ne?” Sorusuna Verilen Cevaplar
Doğru biliyor %76.4
Bilmiyor %14,9
Renkleri biliyor, anlamlarını bilmiyor.%8,7
Arabada Hangi Koltukta Oturuyorsun?” Sorusuna Verilen Cevaplar
Arka koltuk % 87,3
Ön koltuk % 6,7
Bazen ön bazen arka koltuk %6,0
“Neden Arka Koltuğa Oturuyorsun?” Sorusuna Verilen Cevaplar
Önde oturursam polis ceza yazar % 29,5
Arka koltuk daha güvenli %26,8
Bilmiyorum % 17,4
Ön koltukta büyükler oturur %14,7
Ailem önde oturmama izin vermez %11,6
Annen/Baban Emniyet Kemeri Takıyorlar Mı?” Sorusuna Verilen Cevaplar
Takıyor %58,4
Takmıyor % 10,2
Uzun yolda takıyor % 7.5
Polis görünce takıyor % 6.3
Bilmiyorum % 17,6
Trafik Kazası Nasıl Olur?” Sorusuna Verilen Cevaplar
İki araba çarpışırsa %38,3
Arabalar hızlı giderse % 16,8
Dikkat edilmezse % 11,7
Bilmiyorum % 9,7
Araba kırmızı ışıkta geçerse % 8,2
Araba insana çarparsa % 8,1
Diğer %2
“Bir Arkadaşın, Hadi Yolda Top Oynayalım Dedi, Kabul Eder misin?” Sorusuna Verilen Cevaplar
Hayır, bana araba çarpabilir % 62,7
Hayır, annem/babam izin vermez % 16,8
Evet %11,8
Hayır, kaybolabilirim % 4,5
Hayır topuma araba çarpabilir % 4,2
“Sürücü Frene Basınca Senin Gibi Hemen Durabilir Mi?” Sorusuna Verilen Cevaplar
Hayır, duramaz %58,3
Evet, hemen durabilir %38,0
Yerde kar/yağmur varsa duramaz %2,5
İyi arabaysa durur, kötü arabaysa duramaz %1,2
https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/209748
Çocuklar trafikteki doğru ya da yanlış tutum ve davranışları ilk olarak ebeveynlerini rol model alarak öğrenirler. Erken dönemde çocuğa verilen trafik güvenliğine ait temel, hayati bilgilerin hayat boyu kalıcı olacağı ve zamanla bütün toplumu bilinçlendireceği düşünülmektedir. (Hatipoğlu, Özdemir & Arıkan Öztürk, 2012).
Yürümeye başladığı andan başlayarak çocukların trafik konusunda eğitim ve yönlendirilmesi bu çocukların trafik kazalarında yaşamlarını yitirme risklerini azaltacağı gibi, 15-20 yıl sonrasının yayalarının ve sürücülerinin de eğitimli, bilinçli ve sorumluluk sahibi olmasını sağlayacaktır.
Kaynakça
Çamurdan, A.D. (2004). Çocuk ve Trafik, Çoluk Çocuk Dergisi, 40, 29-30.
Hatipoğlu, S. (2002). Okul öncesi Çocuklarda Trafik Eğitiminin Gerekliliği. Uluslararası Trafik ve Yol Güvenliği Kongresi Gazi Üniversitesi, Ankara.
Hatipoğlu, S., Özdemir, S. & Arıkan Öztürk, E. (2012). Türkiye‟de ilköğretim okullarında verilen trafik eğitiminin farklı ülkelerde verilen eğitimle karşılaştırılarak incelenmesi ve geliştirilmesi için öneriler. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(2), 9-22.
Duyma;
• Çocuklar, duydukları seslerin kaynağını belirlemekte zorlanırlar.
• Çocuklar, meraklarını uyandıran bir sesi dinlerken, aynı anda farklı bir sesi fark etmekte zorlanırlar. Örneğin, arkadaşını dinleyen bir çocuk, yaklaşan bir aracın sesini fark etmeyebilir.
• Duydukları sesin hangi yönden geldiğini ve mesafesini tespit etmekte zorlanırlar. Ani bir ses duyduklarında, bu ses onları doğru harekete yönlendirmek yerine genellikle şaşırtır (Hatipoğlu, 2002;Çamurdan,2004 ).
Görme;
• Çocukların mesafe algıları, yetişkinlere kıyasla daha sınırlıdır. Araçla kendisi arasındaki uzaklığı değerlendirmekte zorlanırlar.
• Beş-altı yaş arasındaki çocuklar, sağa ve sola rastgele bakma eğilimindedirler.
• Nesnelerin hareket edip etmediğini ya da hangi yönde hareket ettiğini tespit etmekte zorlanırlar (Zeedyk ve diğ., 2001; Hatipoğlu, 2002; Çamurdan, 2004; Plumert ve diğ., 2004).
Düşünme Tarzları;
• Çocuklar dokuz yaşına gelene kadar tehlikeyi anlama konusunda zorlanırlar. Sürücülerin hata yapabileceğini düşünmezler.
• Özellikle erkek çocuklar, arabaları trafikteki bir araç olarak değil, büyüdüklerinde sahip olmayı hayal ettikleri bir oyuncak olarak görürler.
• Gerçekle hayali zaman zaman karıştırırlar.
• Oldukça aceleci ve girişkendirler.
• Aynı anda sadece tek bir duruma odaklanabilirler.
• Karmaşık trafik durumlarını ve kurallarını anlamakta güçlük çekerler.
• Anlatılan kuralları doğrudan kabul ederler, yorumlama ve sezgi yetenekleri gelişmemiştir.
• Araçların durması için zaman gerektiğini kavrayamazlar. Kendileri anında durabildikleri için, araçların da aynı şekilde durabileceğini düşünürler. (Thomson ve diğ., 2001; Hatipoğlu, 2002; Çamurdan, 2004; SWOV Fact Sheet, 2009).
Boy;
• Boyları kısa olduğundan, yolu tam kontrol edemezler.
• Yolda bulunan engeller sebebiyle (reklam tabelaları, park alanındaki taşıtlar vb. ) yolu görmekte güçlük çekerler.
• Sürücüler çocukları fark etmekte zorlanır .(Hatipoğlu, 2002; Çamurdan, 2004
Küçük Çocuklarla yapılan bir araştırmada Trafik Nedir?” Sorusuna Verilen Cevaplar
Yolda arabaların sıkışması %25,9
Arabaların gittiği yer % 15,7
Bilmiyorum %13,8
Trafik ışıkları %13,8
Trafik kazası %5,8
Kurallara uymak %5,6
Yol %5.2
Araba kullanmak %4,9
Trafik polisi %4,5
Karşıya geçmek %2,5
“Trafik Kurallarına Uymazsak Ne Olur?” Sorusuna Verilen Cevaplar
Kaza olur %50.0
Ceza alırız % 35,7
Polis kızar %6,0
Bilmiyorum %5,7
“Trafik Polisi Kimdir?” Sorusuna Verilen Cevaplar
Polistir %22,8
Ceza verendir %20,3
Bilmiyorum %14,3
Trafiğin akışını ve güvenliğini sağlar% 10,6
Arabaları durdurur, insanlar geçer %8,7
Diğer (amca, şapkalı adam, iyi bir adam, kötü bir adam, beyaz eldivenli adam, vb) %23,4
Trafik Polisi Neden Ceza Yazar?” Sorusuna Verilen Cevaplar
Trafik kurallarına uymayınca %24,3
Hızlı araç kullanınca %16,4
Kırmızı ışıkta geçince &15,3
Kaza olunca %14,4
Bilmiyorum %7,5
Sinirliyse %4,0
Çocuklar ön koltuğa oturunca %4,0
Bir daha hata yapmayalım diye %2,4
Para almak için %1,5
Diğer (yanlış yola girince, yanlış park edince, araç muayenesi yaptırmayınca, vb)%13,2
“Trafik Lambasında Hangi Renkler Var ve Anlamları ne?” Sorusuna Verilen Cevaplar
Doğru biliyor %76.4
Bilmiyor %14,9
Renkleri biliyor, anlamlarını bilmiyor.%8,7
Arabada Hangi Koltukta Oturuyorsun?” Sorusuna Verilen Cevaplar
Arka koltuk % 87,3
Ön koltuk % 6,7
Bazen ön bazen arka koltuk %6,0
“Neden Arka Koltuğa Oturuyorsun?” Sorusuna Verilen Cevaplar
Önde oturursam polis ceza yazar % 29,5
Arka koltuk daha güvenli %26,8
Bilmiyorum % 17,4
Ön koltukta büyükler oturur %14,7
Ailem önde oturmama izin vermez %11,6
Annen/Baban Emniyet Kemeri Takıyorlar Mı?” Sorusuna Verilen Cevaplar
Takıyor %58,4
Takmıyor % 10,2
Uzun yolda takıyor % 7.5
Polis görünce takıyor % 6.3
Bilmiyorum % 17,6
Trafik Kazası Nasıl Olur?” Sorusuna Verilen Cevaplar
İki araba çarpışırsa %38,3
Arabalar hızlı giderse % 16,8
Dikkat edilmezse % 11,7
Bilmiyorum % 9,7
Araba kırmızı ışıkta geçerse % 8,2
Araba insana çarparsa % 8,1
Diğer %2
“Bir Arkadaşın, Hadi Yolda Top Oynayalım Dedi, Kabul Eder misin?” Sorusuna Verilen Cevaplar
Hayır, bana araba çarpabilir % 62,7
Hayır, annem/babam izin vermez % 16,8
Evet %11,8
Hayır, kaybolabilirim % 4,5
Hayır topuma araba çarpabilir % 4,2
“Sürücü Frene Basınca Senin Gibi Hemen Durabilir Mi?” Sorusuna Verilen Cevaplar
Hayır, duramaz %58,3
Evet, hemen durabilir %38,0
Yerde kar/yağmur varsa duramaz %2,5
İyi arabaysa durur, kötü arabaysa duramaz %1,2
https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/209748
Çocuklar trafikteki doğru ya da yanlış tutum ve davranışları ilk olarak ebeveynlerini rol model alarak öğrenirler. Erken dönemde çocuğa verilen trafik güvenliğine ait temel, hayati bilgilerin hayat boyu kalıcı olacağı ve zamanla bütün toplumu bilinçlendireceği düşünülmektedir. (Hatipoğlu, Özdemir & Arıkan Öztürk, 2012).
Yürümeye başladığı andan başlayarak çocukların trafik konusunda eğitim ve yönlendirilmesi bu çocukların trafik kazalarında yaşamlarını yitirme risklerini azaltacağı gibi, 15-20 yıl sonrasının yayalarının ve sürücülerinin de eğitimli, bilinçli ve sorumluluk sahibi olmasını sağlayacaktır.
Kaynakça
Çamurdan, A.D. (2004). Çocuk ve Trafik, Çoluk Çocuk Dergisi, 40, 29-30.
Hatipoğlu, S. (2002). Okul öncesi Çocuklarda Trafik Eğitiminin Gerekliliği. Uluslararası Trafik ve Yol Güvenliği Kongresi Gazi Üniversitesi, Ankara.
Hatipoğlu, S., Özdemir, S. & Arıkan Öztürk, E. (2012). Türkiye‟de ilköğretim okullarında verilen trafik eğitiminin farklı ülkelerde verilen eğitimle karşılaştırılarak incelenmesi ve geliştirilmesi için öneriler. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(2), 9-22.
|
Yazan
|
Bu makaleden alıntı yapmak
için alıntı yapılan yazıya aşağıdaki ibare eklenmelidir: "Çocuklar Trafikte Yetişkinlere Kıyasla Çok Daha Dezavantajlı" başlıklı makalenin tüm hakları yazarı Uzm.Psk.Dnş.Banu BEYAZ'e aittir ve makale, yazarı tarafından TavsiyeEdiyorum.com (http://www.tavsiyeediyorum.com) kütüphanesinde yayınlanmıştır. Bu ibare eklenmek şartıyla, makaleden Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa uygun kısa alıntılar yapılabilir, ancak Uzm.Psk.Dnş.Banu BEYAZ'ın izni olmaksızın makalenin tamamı başka bir mecraya kopyalanamaz veya başka yerde yayınlanamaz. |
Beğenin 
Yazan Uzman
|
Sitemizde yer alan döküman ve yazılar uzman üyelerimiz tarafından hazırlanmış ve pek çoğu bilimsel düzeyde yapılmış çalışmalar olduğundan güvenilir mahiyette eserlerdir. Bununla birlikte TavsiyeEdiyorum.com sitesi ve çalışma sahipleri, yazıların içerdiği bilgilerin güvenilirliği veya güncelliği konusunda hukuki bir güvence vermezler. Sitemizde yayınlanan yazılar bilgi amaçlı kaleme alınmış ve profesyonellere yönelik olarak
hazırlanmıştır. Site ziyaretçilerimizin o meslekle ilgili bir uzmanla görüşmeden, yazı içindeki bilgileri kendi başlarına kullanmamaları gerekmektedir. Yazıların telif hakkı tamamen yazarlarına aittir, eserler sahiplerinin muvaffakatı olmadan hiçbir suretle çoğaltılamaz, başka bir
yerde kullanılamaz, kopyala yapıştır yöntemiyle başka mecralara aktarılamaz. Sitemizde yer alan herhangi bir yazı başkasına ait telif haklarını ihlal ediyor, intihal içeriyor veya yazarın mensubu bulunduğu mesleğin meslek için etik kurallarına aykırılıklar taşıyorsa, yazının kaldırılabilmesi için site yönetimimize bilgi verilmelidir.
