Kedi ve Köpeklerde “ACETAMİNOPHEN” Toksisitesi
|
Kedi ve Köpeklerde “ACETAMINOPHEN” Toksisitesi Acetaminophen olarak tanınan etken madde aynı zamanda “Parasetamol” olarak da bilinir. Acetominofen yani parasetamol insanlar için non - narkotik ve antipretik bir ilaçtır. Ağrı kesici ve ateş düşürücü olarak bebeklerde bile güvenle kullanılır. Bu ajan genellikle salisilatların yerine geçer. Aspirin olarak bilinen salisilatlar gastrik ülserasyon için risk oluştururlar . Ayrıca trombosit adhesyon ya da agregasyonunun inhibisyonuna neden oldukları için kan sulandırıcı olarak da kullanılırlar. İnsanlar için oldukça güvenilir kabul edilseler de asetominofen = parasetamol kedi ve köpekler için zehirli etki gösterirler. Küçük hayvanlar için genellikle öldürücüdür. Acetominofen’ in toksik dozu: Kediler için; 10 mg/kg Köpekler için;150-200 mg/kg ya da üstü olarak belirlenmiştir. Kedilerdeki zehirlenme, genellikle kedi sahipleri tarafından ağrı, ateş ve belirlenemeyan rahatsızlıkları için verilen acetaminofen sonucu meydana gelir. Kedinin burnu kuru olduğu gerekçesiyle verilen acetominofen adlı etken maddeyi içeren her ilaç onun zehirlenmesine neden olabilecektir. Köpeklerde zehirlenme, uygun şekilde saklanmamış tabletlerin kaza ile köpekler tarafından alınması sonucu meydana gelir. Bu olay çok büyük dozlarda 15-20 tabletin (yaklaşık 7500-10000mg' lık dozun) absorbe olmasıyla meydana gelir. ZEHİRLENMENİN METABOLİZMA VE MEKANİZMASI
Köpekler günde 3 kez 15 mg ve üzeri acetaminophen/kg dozda ilacı tolere edebilirler. Kediler ise acetaminophen’e çok duyarlıdırlar.Bu iki tür arasında zehirlenme farklı metabolizma ile gerçekleşir. Acetaminophen öncelikle karaciğerde metabolize olur. Sitokrom P450’ de biyotransformasyona uğrar ve aktif metabolitine ayrılır. Köpeklerde 200mg/kg dozdaki acetaminophen' in yarı ömrü 1,2 saattir. 500mg/kg dozda ise yarı ömrü 3,5 saate ulaşır. Kedilerde ise 20 mg/kg dozda acetaminophen' in yarı ömrü 0,6 saattir. 60mg/kg artan dozda ise yarı ömrü 2,4 saate ulaşır. ACETAMİNOPHEN’İN TOKSİK ETKİLERİ
Toksik dozlarda, acetaminophen genellikle hepatik nekrosise neden olur (Köpeklerde), Methemoglobinemi ve Heinz Body anemi ise genellikle kedilerde görülür. Fakat köpeklerde de methemoglobinemi ve Heinz Body anemi rapor edilmiştir. HEPATİK NEKROZİS-KARACİĞER YETMEZLİĞİ
*Ağrılı abdomen (karın ağrısı)*Karaciğer enzimlerinde artış( ALT-AST) *Hipoproteinemi(kandaki protein değerinin azalması) *Sarılık *Hipoglisemi(kan şekerinin düşmesi) *Koagulopati(kanama bozuklukları) *Encephalopati(Nörolojik bozukluk) Zehirlenmenin klinik belirtileri ilacın alımınını takiben 1-4 saat içinde ama genellikle 6-24 saat içinde görülmeye başlar. Kedilerde çikolata-kahverengi mukoz membran belirli klinik işarettir.”Methemoglobinemia” için tipiktir.Buccal mucozada siyanoz,dispnea ve taşikardi mevcuttur.Bu belirtiler dokularda hipoksia’ya neden olur ve bazen kusma ile birleşir.Yüzde ,boyunda,ekstremitelerde ödem ilaç alındıktan 12-48 saat sonra rapor edilmiştir.Depresyon,,Hipotermi(vücut ısısının düşmesi),ataksi,konjuktival ödem ve dilatasyon,tepki vermeyen pupiller rapor edilmiştir.daha az olarak da hipersalivasyon(salya miktarında artış),hiperestezi(Aşırı duyarlılık) ve konvülsiyonlar görülür.Koma gelişirse prognoz zayıftır. TEDAVİ: Tedavideki amaç genellikle ilacın sindirim sisteminde emilimini azaltmak,asit-baz ve elektrolit dengesini düzeltmek,Dehidrasyonu düzeltmek,değişime uğramamışilacın atılımını sağlamaktır. Spesifik tedavi glutathione stoklarını onarmayı ,methemoglobini ortadan kaldırmayı ve dokulara oksijen iletimini düzenlemeyi amaçlamalıdır. *ilave oksijen uygulanmalı *temas ve stres minimuma indirilmeli *IV sıvı tedavisi uygulanmalı,diürez sağlanmalı *Gastrik lavaj yapılmalı kusturulmalı *Glutathione sentezi için 3 a.a temin edilmeli. --Cysteine --Glutamine --Glycine N-acetylcysteine bu amaç için sıkça kullanılır. *H2 reseptör antogonisti *Vitamin C antioksidan olarak kullanılır. *Hepatitis’i önlemek amacıyla koruyucu olarak antibiyotik uygulanmalıdır. *Hepatoencephalopathy’nin tedavisi için ise Lactulose verilmelidir. *Koagulopati’nin tedavisi için ise plasma,glukoz ve vitamin K uygulanmalıdır. Eğer kedinize bu ilacı verdiyseniz ya da köpeğiniz yanlışlıkla ilacı aldıysa mutlaka ve mutlaka hiç vakit kaybetmeden veteriner hekiminizle irtibata geçiniz.İlacın vücuda hasar vermesine fırsat vermeden bir an önce vücuttan atılmasını sağlamak çok çok önemlidir. Vet.Hek. Işıl Karatan Pet Care Vet.Kliniği Tel: 212 662 73 76
|
||||||
|
Kütüphanemizden İlginizi çekebilecek
diğer bazı makaleler:
|
||||||
|
|
