|
|
|
Atlarda Carpal Eklemin (Diz Eklemi) Radyografik Değerlendirilmesi ve Radyografik Anatomisi
|
CARPAL EKLEMİN (DİZ EKLEMİ) RADYOGRAFİK DEĞERLENDİRİLMESİ
Rutin Carpal Eklem Pozisyonları · Lateromedial (lateral) - ekstensiyonda · Lateromedial (lateral) - fleksiyonda · Dorsopalmar (DP) · Dorsolateral-palmaromedial oblik (DLPMO) · Dorsomedial-palmarolateral oblik (DMPLO) Carpal eklem radyografisinde yönün belirlenmesi için düzgün bir şekilde işaretlenmesi gerekse de, işaretlendirme olmadığında carpal eklem yapılarının ve yüzeylerinin belirlenmesine olanak sağlayan belirgin anatomik sınırlar bulunmaktadır. Anatomik yapıların belirlenmesinin püf noktası aksessor carpal kemiğin palmarolateral pozisyonudur. LATEROMEDİAL (LATERAL) - EKSTENSİYONDA Carpal eklemin ekstensiyonunda alınan lateral pozisyon, atın normal olarak ekstremiteleri üzerine basması sırasında elde edilir. Kaset ekstermitenin medial yüzeyine uzun eksene paralel olarak yerleştirilir. X-ışını kasete dik olarak ve orta carpal eklemi ortalayacak şekilde yönlendirilir. Kasetin kaset tutucu tarafından tutulduğuna dikkat edin. Bu sayede kişi uzak mesafede kalarak kendisinin maruz kaldığı radyasyon etkisini kısmen azaltır. LATEROMEDİAL (LATERAL) - FLEKSİYONDA Karpal eklemin fleksiyon halindeki lateral pozisyonu, ayak yerden kaldırılıp eklemin fleksiyon haline getirilmesi ile elde edilir. Kaset ekstremitenin medialinde tutulur ve x-ışını orta carpal ekleme lateralden mediale doğru yönlendirilir. Atın ayağı kaldırıldığında ve carpal eklem fleksiyona getirildiğinde, carpal eklemde orta hatta yönelme olur. Pozisyonu veren kişinin buna dikkat etmesi gereklidir ve carpal eklemin uzun eksenini yere dik konumda uygun pozisyona getirmek için elinden geleni yapmalıdır. Kollimatörün uygun şekilde yönlendirilmesi ve kurşun koruyucu eldivenler ile dağılan x-ışınları en aza indirilerek personelin hayati tedbirleri alınır. DORSOPALMAR POZİSYON Ayak yere normal basar pozisyonda iken kaset ekstremitenin palmar yüzeyine paralel pozisyonda tutulur. X-ışını orta carpal eklem hizalanarak kasete dik pozisyonda tutulur. Yukarıdaki lateral pozisyonda ve dorsopalmar pozisyonda işaretleyicinin yerleştirilmesine dikkat edin. Her iki lateral pozisyonda da carpal eklemin cranialine yerleştirilir; dorsopalmar pozisonda da “L” sol işareti carpal eklemin lateral yüzeyine yerleştirilir. DORSOLATERAL - PALMAROMEDIAL OBLİK POZİSYON At normal ayağına basar pozisyonda durur. Burada gösterildiği gibi dorsolateral-palmaromedial oblik pozisyonu elde ederken, diğer bacağın pozisyon vermeyi engellememesi için röntgeni çekilecek ekstremitenin craniale alınması gerekebilir. Kaset ekstremitenin palmaromedial yüzeyine yerleştirilir. X-ışını orta sagittal düzleme lateralden 45 derece açı yapacak şekilde, kasete dik ve orta carpal eklemi hedefleyecek şekilde kaydırılır. Sol “L” işareti ekstremitenin lateral yüzeyine doğru bir biçimde yerleştirilir. DORSOMEDIAL - PALMAROLATERAL OBLİK POZİSYON Dorsomedial - palmarolateral oblik pozisyon da aynı mantıkla elde edilir ama kasetin ve x-ışınının pozisyonları tersine çevrilir. Bu pozisyonun verilebilmesi için x-ışınının atın ön tarafından çapraz gönderilmesi gerekir. Ön ayakta bu nadiren bir problemdir ama kaset tutucu ile bu pozisyonun daha az tehlikeli olarak elde edilmesi sağlanabilir (atın sakinleştirilmesi de gerekebilir). Bu gibi durumlarda bu pozisyon, ekstremitenin dorsomedial yüzeyine yerleştirilerek ve röntgen cihazı palmarolateral pozisyonda yönlendirilerek elde edilebilir. Bu sayede tüm personel atın aynı tarafında kalır ve ön ayaktan uzak durur. OPSİYONEL CARPAL RADYOGRAFİLER · Dorsoproximal-dorsodistal oblik (DPr-DDiO) Distal radius Proximal carpal kemikler Distal carpal kemikler Bu pozisyonlar genellikle “skyline” pozisyonu olarak adlandırılırlar ve distal radius’un dorsal yüzeyinin ve carpal kemiklerin üst ve alt dizilerinin değerlendirilmesine olanak sağlar. Carpal kemiklerin dorsoproximal-dorsodistal oblik (DPr-DDiO) pozisyonları genellikle yarış atlarında uygulanır – hem Standardbred hem de Thoroughbred ırklarda. Carpal patoloji diğer performans atlarında bu ırklara göre daha nadir şekillenir böylece bu pozisyonlar yarış atları dışında nadiren kullanılır. Dorsoproximal-dorsodistal oblik pozisyonun genel prensibi aşağıda gösterilmiştir. Carpal eklem fleksiyonda ve ileriye bastırılmış pozisyonda tutularak eklemin sınırları görünür hale getirilir. Kaset carpal eklemin altında yere paralel olarak tutulur. X-ışını eklemin dorsal yüzeyi boyunca proximodistal yönde yönlendirilir. KAYNAKLAR · Morgan JP. Techniques of Veterinary Radiography 5th ed. Iowa State University Press. 1993 · Smallwood JE et al. A standardized nomenclature for radiographic projections used in veterinary medicine. Veterinary Radiology 26(1), 1985;pp 2-9. · Shively MJ. Synonym equivalence among names used for oblique radiographic views of distal limbs. Veterinary Radiology 29(6), 1988;pp 282-284. CARPAL EKLEMİN RADYOGRAFİK ANATOMİSİ
Lateral radyografik pozisyonla başlayacak olursak işaretlenmiş şekil radyografide önemli anatomik sınırların belirlenmesinde kullanılabilir. · A = Radius · B = Üçüncü metacarpal kemik · C = Aksesor carpal kemik 1. Antebrachiocarpal (radiocarpal) eklem 2. İntermediate carpal kemik 3. Radial carpal kemik 4. Ulnar carpal kemik 5. Orta carpal eklem 6. Üçüncü carpal kemik 7. İkinci carpal kemik 8. Dördüncü carpal kemik 9. Carpometacarpal eklem 10. İkinci metacarpal kemik 11. Dördüncü metacarpal kemik Fleksiyonda lateral pozisyonda anatomi lateral pozisyondan farklı değildir. Eklemin fleksiyonu carpal eklemlerin aralanmasını sağlar (proximodistal düzlemde), böylece kemiklerin sınırları daha belirgin olarak görülebilir. Bu sayede, carpal kemiklerin kenarlarından kopal ufak kemik fragmentlerinin kaynağının belirlenmesi kolaylaşır. · A = Radius · B = Üçüncü metacarpal kemik · C = Aksesor carpal kemik 1. İntermediate carpal kemiğin dorsoproximal sınırı 2. Radial carpal kemiğin dorsoproximal sınırı 3. Dördüncü carpal kemiğin dorsoproximal sınırı 4. Üçüncü carpal kemiğin dorsoproximal sınırı Ekstensiyonda lateral pozisyonda, radila ve intermediate carpal kemiklerin dorsal sınırları süperimpoze olur. Ufak kırık fragmentleri genellikle bu kemiklerin dorsoproximal ve dorsodistal kenarlarından ayrılırlar ve kırığın tam yerini belirlemek zor olabilir. Fleksiyonda lateral pozisyonda intermediate carpal kemik, radial ve intermediate carpal kemiklerin farklı yapılar olarak görülebilmesini sağlamak için yukarı hareket eder. Distal sırada dördüncü carpal kemik yukarı hareket eder ve 3. ve 4. carpal kemikler farklı yapılar olarak belirir. Bununla birlikte, bu az bir öneme sahiptir, çünkü bu kemiklerde kırık insidensi düşüktür. Dorsopalmar pozisyon carpal eklemin lateral ve medial sınırlarını belirtir ve carpal eklem boşluklarının iyi bir şekilde görüntülenebilmesini sağlar. Çünkü carpal lezyonlar genellikle eklemin dorsomedial ve dorsolateral sınırında şekillenir, dorsopalmar pozisyon rutin radyografilerde en az tercih edilen pozisyondur! · A = Radius · B = Üçüncü metacarpal kemik · C = Üçüncü carpal kemiğin palmar kısmı 1. Aksessor carpal kemik 2. Ulnar carpal kemik 3. Dördüncüh carpal kemik 4. Carpometacarpal eklem 5. İkinci carpal kemik 6. Üçüncü carpal kemik 7. Orta carpal eklem 8. İntermediate carpal kemik 9. Radial carpal kemik 10. Antebrachiocarpal eklem 11. Medial ve lateral proc. styloideus arasındaki caudal cöküntü. 12. Fizeal skar 13. Dördüncü metacarpal kemik 14. Üçüncü metacarpal kemik 15. İkinci metacarpal kemik Carpal eklemdeki patolojik durumların çoğu, oblik pozisyonda en iyi şekilde görülebilen kemiklerin kenarlarında şekillenir. Örneğin, radial carpal kemik kırığı genellikle kemiğin distal dorsomedial sınırında şekillenir. Bu düşünceyle, bu bölgenin değerlendirilmesi için hangi pozisyonun en kullanışlı olduğunu belirlememiz gerekir. Aşağıdaki diyagram ve radyografi carpal eklemin dorsomedial-palmarolateral oblipozisyonunu göstermektedir. · A = Radius 1. Antebrachiocarpal eklem 2. İntermediate carpal kemik 3. Ulnar carpal kemik 4. Orta carpal kemik 5. Dördüncü carpal kemik 6. Üçüncü carpal kemek 7. Carpometacarpal joint 8. Üçüncü metacarpal kemik 9. Dördüncü metacarpal kemik 10. Aksessor carpal kemik 11. Radial carpal kemik 12. İkinci carpal kemik 13. İkinci metacarpal kemik Bu radyografide intermediate, ulnar, üçüncü ve dördüncü carpal kemiklerin dorsolateral sınırları birbirine çok yakındır. X-ışınının açısında ufak bir değişim bu kemiklerin sınırlarının süperpozisyonuyla ve pozisyonda olması gereken yerin tersi biçiminde görülmesiyle sonuçlanabilir. Bundan dolayı, DMPLO pozisyonunda carpal eklemin anatomisinin değerlendirilmesi zor olabilir. Carpal eklemin palmaromedial kısmı boyunca görülen düzgün kemiksel yapı birinci carpal kemiktir. Bu atların yaklaşık 1/3’ünde bulunan normal anatomik bir farklılıktır ve kırıkla karıştırılmamalıdır. Aşağıdaki diyagram ve radyografi carpal eklemin dorsolateral-palmaromedial oblik pozisyonunu göstermektedir. · A = Radius · B = Üçüncü metacarpal kemik 1. Antebrachiocarpal eklem 2. Radial carpal kemik 3. İntermediate carpal kemik 4. Orta carpal eklem 5. İkinci carpal kemik 6. Üçüncü carpal kemik 7. Carpometacarpal eklem 8. Üçüncü metacarpal kemik 9. İkinci metacarpal kemik 10. Aksessor carpal kemik 11. Ulnar carpal kemik 12. Dördüncü carpal kemik 13. Dördüncü metacarpal kemik Carpal anatominin değerlendirilmesini kolaylaştırmak için, bu radyografik pozisyonda carpal kemikler daha açık olarak belirlenir. Bu pozisyon özellikle önemlidir, çünkü carpal kemiklerde şekillenen ufak kırıkların çoğu (“çip” kırıkları) kemiğin dorsomedial sınırında oluşur. DLPMO pozisyon ile eklemin bu sınırları daha güzel ortaya çıkar ve bu pozisyonda bir çok kırık rahatlıkla belirlenebilir. Bazen carpometacarpal eklemin palmarolateral sınırında ufak kemiksel cisimcikler olur. Bu beşinci carpal kemiktir ve atların %10’undan azında bulunmaktadır. Dorsoproximal - dorsodistal oblik radyografik pozisyonlar aşağıda gösterilmiştir. Bu pozisyonlar ile carpal kemiklerin proksimal ve distal sıraları belirginleşir. Bu radyografi sağ carpal eklemin DPr-DDiO pozisyonudur. Bu DPr-DDiO pozisyon ile carpal kemiklerin proksimal sırası belirginleşir. İşaretleyici lateral olarak yerleştirilmiş. Bununla birlikte, ikinci carpal kemiklerden radial ve intermediate carpal kemiklerin aynı büyüklükte olduğunu, ulnar carpal kemiğin ise daha küçük olduğunu unutmazsak yönün lateral veya medial olduğunu kendimiz de anlayabiliriz. Bu radyografi sağ carpal eklemin distal carpal kemik dizisinin DPr-DDiO pozisyonudur. Alışıldığı üzre işaretleyici lateralde. Üçüncü carpal kemik açık ara bu sıradaki en büyük kemiktir. Dördüncü carpal kemik üçüncü kemiğin yaklaşık yarısı genişliğindedir. İkinci carpal kemik oldukça ufaktır ve radyografide pozisyondan dolayı diyagrama göre daha az belirgindir. KAYNAKLAR
Atlarda Carpal Eklemin (Diz Eklemi) Radyografik Değerlendirilmesi ve Radyografik Anatomisi ile İlgili Kavramlar : at carpal eklem, at diz eklemi, at carpal eklem radyografisi
|
|||||
|
Kütüphanemizden İlginizi çekebilecek
diğer bazı makaleler:
|
|||||
|
|
