|
|
|
YAŞLILIK BESLENMESİ
|
Yaşlılık insan yaşamının en duyarlı dönemidir ; kimse yaşlanmak istemese de yine de kaçınılmaz bir hayat sürecinin başlangıcıdır. Yaşlanma, anne karnında başlayıp yaşamın sonuna dek devam eden bir süreçtir. Başka bir tanımla; hastalık söz konusu olmadan, zamanla paralel ortaya çıkan, anatomik yapı ve fizyolojik işlev değişiklikleridir. Sonuc olarak kacınılmaz bir durumdur. Yaşlılığı sınıflandıracak olursak eğer : Orta Yaşlılık: Bu bölüm kişinin çalışma yaşantısındaki 2. bölümü oluşturur ve 40 ile 65 yaş arasını kapsar. Bu dönemde fonksiyonel kayıplar sıklıkla genç erişkinlik dönemi ile karşılaştırılınca % 10 ile 30 arasındadır. Yaşlılık: 65 ile 75 yaş arasını kapsayan bu dönem sıklıkla emekliliği takip eden bir dönemdir. Fonksiyonel olarak çok büyük kayıpların gözlenmediği ve beklenmediği bir dönemdir. Hatta bazen genç yaşlılık olarak da anılır. İleri Yaşlılık: 75 ile 85 yaş arasını içeren bu dönemde sıklıkla fonksiyonel kayıplar gözlenir ama kişi genelikle belli bir oranda başkalarına bağımlı olmadan yaşamını sürdürebilecek bir durumdadır. Çok ileri Yaşlılık: 85 yaş ve üstünü içeren bu dönemdedeki kişiler özel bakıma, özel evlere veya yardımcıya ihtiyaç duyarlar. Yaşlılar kötü beslenme açısından risk grubu oluşturmaktadırlar. İleri yaşlarda kötü beslenme nedenleri şunlardır: Ekonomik zorluklar, eğitim düzeyinin düşük olması,diş sorunları ve zihinsel fonksiyonlarda yetersizlik. Her yaşlı bireyin doğru ve bilinçli beslenme açısından hekimlerce uyarılması, eğitilmesi ve diyetinin denetlenmesi gereklidir. Yaşlılıkla birlikte tat ve koku alma duyusu azalır. 4 ana tattan en az birini tanımlamakta güçlük çekerler. Tükürük salgısında azalma ve yemek borusundaki kasılmaların yetersizliği nedeniyle yutma güçlüğü çekerler. Takma dişler ve diş sayısındaki azalma nedeniyle katı besin tüketimi güçleşir. midenin boşalım hızı azaldığı için tokluk hissi daha uzun sürer. İnce bağırsaktaki değişiklikler de vücuttaki besin ögelerinin kullanılmasını azaltır. Bağışıklık hücrelerinin çoğalması yavaşlar. Sinir hücrelerindeki kayıplar bunama ve depresyon oluşturabilir .Alzheimer en yaygın yaşlılık dönemi hastalıklarından bir tanesidir. alzheimer belirtilerinden kısaca bahsedelim : - Günlük yaşam işlevlerini etkileyecek bellek kaybı - Basit kelimeleri bulmada güçlük - Yargı ve karar vermede güçlük çekme - Pratik düşünmede güçlük çekme - Sık kullanılan eşyaları yanlış yere koyma - Ruh hali ve davranışlarda değişiklikler - Kişilik değişimleri - Sorumluluktan kaçma Yaşlılık dönemi sorunlarından biride ANEMİ'dir. Anemi durumunda yapılması gekenleri özetleyeck olursak : Demir ile zenginleştirilmiş tahıllar, kuru baklagiller, tam tahıllar, yağsız et gibi demir kaynaklarını seçilmelidir.Tahıla dayalı öğünlere biraz et, tavuk veya balık eklenmelidir. Bunların demir içeriği, tahıllardaki demirin vücut tarafından daha çok emilmesine yardımcı olur. YAŞLILIK DÖNEMİ beslenmesi gerçekten itina isteyen bir programdır diye düşünüyorum.yiyecekleri çok sıcak ya da soğuk olmamalı, çiğnenmesi ve sindirilmesi kolay yumuşak besinler seçilmeli, azar azar sık sık tüketim olmalı, akşam yemekleri daha hafif seçilmeli, yemekler mümkün olduğu kadar daha küçük parçalar halinde yumuşak ciğnenmesi ve yutulması kolay besinlerden seçilmelidir. Yalnız yemek yenilmesine engel olunmalıdır ki yalnızlık hissine kapılıp iştahsızlık oluşması engellenmelidir. hatta masa düzeni temiz ve güzel olmalıdır ki morali yüksek olsun büyük bir şevkle yemeğini tüketsin.Yemek yerken yutma sorunu çekmemesi için masada mutlaka su ve taze meyve suyu gibi sıvılar bulundurulmalıdır diye düşünüyorum. kendi başlarına rahat yemek yemelerini engelleyecek fiziksel engel ya da hastalık varsa mutlaka ona dışarıdan yardım sağlanmalıdır.yaşlılıkta, her besin grubundan düzenli olarak tüketmek gerekir.Protein, yağlar, karbonhidratlar, vitamin, mineral ve sudan oluşan bu besin öğelerinin miktarları, yaşla birlikte farklılık gösterir. Gençlikte daha fazla tüketilmesi gereken besin öğelerinden bazıları, yaşlılıkta daha az tüketilir.Yaşlılıkta harcanan enerji azaldığı için, alınan enerjinin de azaltılması gerekir. Ayrıca yaşla birlikte, ortaya çıkan çeşitli hastalıklar da, vücuttaki bazı besin öğelerinin dengeli alınmasını gerektirir. Örneğin yüksek tansiyon sorunu olan bir yaşlının, tuzu ya azaltması veya tamamen ortadan kaldırması zorunludur. Veya kolesterolü yüksek bir yaşlı, hayvansal yağlar yerine bitkisel yağları tercih etmelidir. Yani ilerleyen yaşlar, yaşla birlikte gelişen hastalıklar vücudun ihtiyacını değiştirir. Bu değişiklikler doğrultusunda yeniden düzenlenen besin öğeleri, vücudun dengesini korumayı sağlar ve olumsuzluk riskini asgari seviyeye indirir.Yaşlılıkta özellikle bazı besin öğelerine dikkat etmek önemlidir. Protein, kalsiyum, D, C, A ve B12 vitamini, folik asit, demir, çinko ve su, yaşlıların dengeli beslenmeleri için daha çok tüketmesi gereken besin öğeleridir.Yaş ilerledikçe mineral yoğunluğunda azalmalar görülür. Bu sorunlar iyi bir beslenme planının yanı sıra, uygun bir egzersizle geciktirilebilir.onları cok yormadan kısa yapılan yürüyüşler idealdir.Kalsiyum, kemiklerinizi korur ve kırılma riskini azaltır. Kadınlarda ve erkeklerde, yaşlandıkça kalsiyum gereksinimi yüzde 20 oranında artar. Yaşlı beslenmesinde mutlaka kalsiyum alımı ihmal edilmemesi gerken bir durumdur.Yaşla birlikte osteoporoz (kemiklerin kırılması) riski de artar.D vitamini, kalsiyumun vücut tarafından kullanılmasına yardımcı olur. Bu nedenle güneş ışığına daha çok çıkmak, gerekirse D vitaminini tablet olarak almak, kemiklerini korur.Kemikleri güçlü kalabilmesi için kalsiyumla birlikte D vitaminine ihtiyaç vardır. haftada en az iki kere 20 dakika boyunca güneşten yararlanmak gerkeir ellerin ve yüzün güneş görmesi D vitamini alımı açısından önem teşkil etmektedir.Sağlıklı bir yetişkinin günde en az 2.5lt su tüketmesi gerekir. Bu sıvı vücuttan, idrarla, terle, solunum ve diğer yöntemlerle atılır. yaşlanmayla birlikte, susama duygusu azalır veya unutulur. Bu durumda, böbrekler suyu geri emmeyebilir ve vücutta daha az sıvı kalır.bu nedenle susamayı beklemeden günlük 2.5 lt suyu yudum yudum da olsa mutalaka tüketmekte fayda vardır.Daha çok su içmek, hem böbreklerin sağlıklı kalmasını hem de başka sorunların oluşmasını önler. Özellikle sıcak havalarda oluşan su kaybı, çeşitli sağlık sorunlarını beraberinde getirir. YAŞLILIK BESLENMESİ İÇİN ÖRNEK YEMEK LİSTESİ : SABAH : 1 fincan yeşil çay , 1 kk peyaz peynir ( haftada 2 kez yerine 1 haşlama yumurta verilecek şekilde değiştirilebilir) ,1 tk pekmez , 1 su bardağı taze sıkılmış meyve suyu yada süt, 2 ince dilim kepekli ekmek. ARA 1 : ( KUŞLUK) : 1 porsiyon meyve ÖĞLE : 1 kase çorba , 1 porsiyon sebze yemeği , söğüş yada salata , 1 su bardağı yoğurt , yarım porsiyon pilav yada makarna , 1 köfte , 1 ince dilim kepekli ekmek ARA 2 (İKİNDİ) : 1 bardak süt , 2 dilim kek AKŞAM : 1 kase çorba , 1 porsiyon etli sebze yemeği , 1 su bardağı ayran , yarım porsiyon pilav yada makarna , 1 ince dilim kepekli ekmek , yarım kase muhallebi ARA 3 : 1 porsiyon meyve HERKESE GENÇ , DİNAMİK HİSSEDECEĞİ BİR ÖMÜR DİLİYORUM. SAĞLIKLI KALMANIZ DİLEĞİ İLE..
YAŞLILIK BESLENMESİ ile İlgili Kavramlar :
|
|||||
|
Kütüphanemizden İlginizi çekebilecek
diğer bazı makaleler:
|
|||||
|
|
