Osteoartrit en sık görülen romatizmal hastalıktır
|
Eklem Kireçlenmesi/Osteoartrit Yıllar içinde yaşlanan dokulardan biri de insan kıkırdağıdır. 40 yaş üzerinde çoğu kişide eklem kıkırdağında bozulmalar başlar ve diz, kalça gibi bazı yük binen eklemlerde hafif şikayetler olabilir. Eklem kireçlenmesi tüm dünyada yaşlı nüfusda çok sıktır. Düzenli egzersiz, genetik şans ve beslenme ile kilo kontrolü bu süreci geçiktirir. Osteoartrit iyimser bir tahminle, her ülke nüfusunun yaklaşık %10'unda şikayete sebep olmaktadır. Aslında, eklem ağrısı herkesin tecrübe ettiği bir şeydir. Ancak, az oranda kişiler yaşlanan eklemlerin yarattığı kalıcı problemler ve sürekli ağrıdan şikayetçi olurlar. Osteoartrit doğumsal bazı anomalililer,metabolik ve endokrin hastalıklar ve nöropatik rahatsızlıklarda da ortaya çıkabilir.Bu tür osteoartrite ikincil nedenlerle ortaya çıkan eklem sorunlarını anlatmak için sekonder osteoartrit denir. Bu durumda asıl nedeni tedavi etmek ve bu sırada eklemleri korumak için gerekli tedavi ve bakım kurallarını uygulamak önemlidir. Primer osteoartrit adı verilen yaşa bağlı olan değişikliklerin sorumlu tutulduğu tipde ise bilinen ve altta yatan bariz bir neden yoktur. Genellikle yaygın anlamında kullanılan “jeneralize” denilen formunda el parmaklarının uç eklem bölgelerinde “Heberden nodülü” olarak isimlendirilen eklem uçlarında sert çıkıntılar ortaya çıkar. Bunlar ilk başlangıç döneminde elde ağrı ve tutukluk yapar, fakat sertlik oluştuktan sonra ağrı biraz azalır. Eklemdeki değişiklikler ilerleyici olduğunda belirgin şekil bozuklukları ve deformasyona yol açar. Osteoartrit risk faktörleri
Vücuttaki birçok eklem osteoartritten etkilenir.Sıklıkla dizler,kalçalar ve eller tutulmasına rağmen ayaklar ve omuzlar da etkilenir.Omurgada boyun, sırt ve bel omurları arasındaki eklem yapıları da osteoartrit nedenli bozulmaya uğrar ,kıkırdak yapısı incelir ve osteofit adı verilen kemiksi çıkıntılar oluşturur. Eklemde başlayan bu süreç ilerleyicidir. Bazı çevresel faktörler,travmalar, artan vücut yükü, aşırı kullanım süreci hızlandırır. Osteoartrit genellikle yavaş seyirlidir. Bir veya birden fazla eklem tutulumu vardır. Hastalığa ait belirtiler eklemlerde ağrı, hareket kısıtlılığı, tutukluk ve şekil bozukluğudur. Özellikle inflamasyonlu romatizmal hastalıklardan belirgin farklılığı daha kısa süreli sabah tutukluğu yapması, eklem olarak daha çok ellerin uç eklemleri ve dizler gibi yük binen eklemleri tutmasıdır. Eklem çevresinde hassasiyet , hafif şişlik ve eklemleri hareket ettirdiğimizde ince kırılma ve kaba çatırdama gibi farklı şekillerde ses oluşur. Hastalık ekleme komşu yapıları da etkiler. Zaman zaman eklem çevresi yapılarda daha fazla ağrı ve şişlik, gerginlik , kaslar ve ligamanlarda hareket azalmasına neden olur. Omurga eklemlerinin tutulumunda hareket kısıtlılığı ilerlediğinde duruş bozuklukları, hareketlerde zorlanma ve tutukluk ile boyun tutulumunda başdönmesi ortaya çıkabilir. Birçok kişide sırt ve bel ağrısının önemli nedenlerinden biri osteoartrittir. Hastalığın tanısı klinik bulgular ve şikayetler ile konulur.Tanıyı doğrulamak için ağrılı ve tutulan eklemlerin direkt röntgenleri gerekebilir. Bu incelemelerde eklem mesafelerinde daralma ve bazen kemik çıkıntıları veya kistler belirgin olarak görülür. Hastalığa kireçlenme denmesinin bir nedeni bu radyolojik değişikliklerdir. Diğer romatizmal hastalıklardan ayırt etmede bazen laboratuar incelemelerine başvurmak gerekebilir. Şikayetlerin başlangıcı ile birlikte hastaların bir hekime başvurması önemlidir. Erken yapılacak uygun tedaviler hastanın şikayetlerini ve hastalığın şiddetini azaltır. Osteoartritin tek bir tedavisi yoktur.Hastalar tutulan eklemlerine,ağrı derecelerine,genel sağlık durumlarına ve aktivitelerine göre değişik tedavi seçeneklerinden birine yönlendirilir. En sık kullanılan ilaçlar asetaminofen gibi basit ağrı kesiciler ya da bunlar yeterli değilse antiromatizmal ilaçlardır. Nonsteroid antienflamatuar ilaçlar uygun doz ve sürede yararlı etkiler sağlar. Aspirin yeterli dozda etkilidir. Fakat osteoartritli hastaların yaşları gözönüne alındığında bu yaşta ortaya çıkan başka hastalıkları da olabileceğinden verilecek ilaçların hekim tarafından belirlenmesi ve yan etkilerin dikkate alınması gerekecektir. Nonsteroid antienflamatuar ilaçlara bağlı mide şikayetleri çok sıktır. Diyabeti olan, hipertansif , kanama riski taşıyan ve antiembolik tedavi gören hastalarda kullanılacak ilaçların yan etkileri daha da önemlidir. Mideye bağlı riskler dikkate alınmadığında ilaçların ciddi mide kanaması ve hatta ölüme neden olabiliceği bilinmelidir. Riskli ilaçlarla eklem içindeki aktif enflamasyon azaltılamazsa eklem içine steroid enjeksyonu yapılabilir. Bu tür bir uygulama belirli bir süre ağrıyı azaltır ve hastayı rahatlatır. Hastaların bir kısmı glucosamine ve chondroitin sulfate içeren tablet ya da kapsüllerden yarar gördüklerini bildirmektedir. Son yıllarda daha yaygın olarak kullanılan bu ilaçlara ilişkin kesin kanıtlar olmamasına rağmen birçok hastada ağrı azalmakta ve günlük aktiviteleri kolaylaşmaktadır. Kıkırdak yapımını ve kayganlığı artırmak amacı ile diz, parmak ve kalça gibi eklemlere 2-4 kez yardımcı maddeler enjekte edilebilir. Bu uygulamalarda etkinlik 6 ay ile 1 yıl kadar sürmekte ve bu dönemden sonra tekrarlanmaktadır. Osteoartritli hastalarda eklemler üzerine soğuk, sıcak ve diğer daha etkili fizik tedavi yöntemleri kullanılabilir. Özellikle akut ağrı ve şişliğin olduğu dönemlerde günde 3-4 kez ve 15-20 dakika süre ile eklemi soğutmak içerideki ödemin dağılmasına ve onarımın hızlanmasına yardımcı olacaktır. Soğuk uygulaması, buz, jel paketler, dondurucuda bekletilmiş ıslak havlu, ya da dondurulmuş bezelye taneleri paketi ile yapılabilir. Kronik dönemde sıcak uygulaması, damarların genişlemesini sağlayarak kan akımını ve beslenmeyi artıracaktır. Bu uygulama, sıcak banyo ya da duş, kızıl ötesi lambalar ve elektrikli battaniye ile yapılabilir. Bazen hasta eklemin korse veya uygun yardımcı atellerle desteklenmesi gerekebilir.Örneğin diz osteoartritinde iyi ve konforlu ayakkabılar ve bazen iç veya dış taraf eklemin tutulumuna göre ayakkabı içine yapılabilecek tabanlıklar şikayetleri belirgin derecede azaltır. Osteoartritli hastaların dikkat etmeleri gereken en önemli şey düzenli eklem hareketini koruyan ve kasları güçlendiren egzersizler yapmalarıdır. Ağrılı dönemde eklemde hareket olmaksızın kasılma egzersizleri olarak yapılan ve izometrik egzersiz olarak adlandırılan hareketler yararlı sonuçlar verir. Tedavi egzersizleri ile birlikte uygulanan yöntemlerin tümünün amacı akut ağrı tekrarını engellemek ve hastanın günlük yaşam aktivitelerini sürdürmesini sağlamaktır. Hareketsizlik de bazı eklem ağrılarının nedenidir.Osteoartritli hastalar iyi planlanmış fizyoterapi ve rehabilitasyon çalışmalarından çok yararlanırlar.Fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanları yapılacak tedavileri kişiye özgülleştirmekte ve hedeflerine ulaşırken hastayı her aşamada tedavi etmektedirler.
|
||||
|
Kütüphanemizden İlginizi çekebilecek
diğer bazı makaleler:
|
||||
|
|
