KÖPEKLERDE KALP KURTLARI : KALBİN DAVETSİZ MİSAFİRLERİ (Dirofilaria immitis)
|
KÖPEKLERDE KALP KURTLARI (Dirofilaria immitis)
Son yıllarda sahipsiz köpeklerin artması Büyükşehir belediyelerin yanında diğer belediye ve yerel kaynakların da bu konuya el atmasına neden olmuştu. Maalesef açılan bu toplama yada rehabilitasyon merkezleri ihtiyacı karşılamaktan uzaktır. Gündelik yaşamın her yerinde görmeye alıştığımız sahipsiz köpek ve kediler; muhtelif viral, bakteriyel, paraziter ve mikotik hastalıklarında daha fazla görülmesine ve yayılmasına neden olmaktadır. Paraziter hastalıklar bu grupta büyük bir önem arzetmektedir.
Parazitler genel olarak iç ve dış parazitler olarak sınıflandırılırlar. İç parazitlerde Protozoon ve Helmintler olarak ayrılırlar. Helmintler de Trematod, Cestod ve Nematodlar olarak üç ayrı dalda incelenmektedir.
Dirofilaria immitis,Helmintlerden Nematoda (solucanlar) sınıfına mensup bir parazit türüdür. Dünyada değişik hayvanlarda ve insanlarda görülen Dirofilaria cinsine bağlı birçok tür bulunmaktadır. Bunlardan köpeklerde en yaygın olarak görülen ve insanlarda hastalık yapabilen türler Diroflaria immitis ve Diroflaria repens’dir
Köpek ve kedi sahipleri tarafından çok fazla bilinmeyen parazitlerden biri olan kalp kurtları dişi sivrisineklerle nakledilen dolayısıyla çoğunlukla mevsimsel gelişim gösteren parazitlerdir. Tüm köpekleri enfekte edebilmelerinin yanında daha çok sahipsiz köpekleri enfekte etmektedir.
Özellikle tropikal, subtropikal ve sıcak ülkelerde %1- % 95 arasında yaygın olan ve ağırlıklı olarak dolaşım ve solunum sistemini etkileyen bu parazitin yaygınlığı Türkiye’nin farklı bölgelerinde yapılan çalışmalarda %1.52-65.4 arasında bulunmuş, hastalığın hayvan ve insan sağlığı açısından hala büyük risk oluşturduğu bildirilmiştir.
Sulak bölgelerde ve nehir kenarlarında yaşayan ve köpeklerle teması olmayan insanlarda hastalığın görülmesi, sivrisineklerin hastalığı nakletme özellikleri ile açıklanabilmektedir.
Bu parazitlervektör sivrisineklerle aktarıldığından mevsimsel seyreder. Bölgede enfeksiyonu alabilecek köpek ve insan sayısı fazla ise parazitin görülme sıklığı da artar. Bahar ve yaz aylarında köpekler, vektör sivrisineklerle ısırıldığı için klinik belirtiler ve mikrofilerler ancak sonbaharda görülebilmektedir.
Bu parazitin erişkinleri kalbin sağ ventrikulusu ve pulmoner arterlerine yerleşerek, pulmoner sirkülasyon, kalp, karaciğer ve böbreklerde fonksiyonel bozukluklara yol açarlar, nadiren de vena cavae, camera oculi anterior ve periton boşluğu parmak arası kistlere ve beyin arterlerine yerleşir. Parazitin larvaları olan mikrofilerleri ise dolaşım kanında ve arakonakçı olan sivrisinek bünyesinde bulunmaktadır.
Olgun parazitler damar çeperinde kalınlaşma, kalp kapaklarında hasar, dolaşımda düzensizliklere neden olabilirler. Parazitler doğrudan dolaşıma engel olabilirler. Bunun sonucunda da akciğer ödemi genel dolaşımda stazis, tromboz ve emboliler şekillenebilir. Ayrıca antikorlar kanda antijenle birleşerek immunkompleksler oluştururlar, bunlar böbreklerde birikerek nephritise neden olabilirler. Parazitler v.cava'lar ya da v.hepatica'ya yerleşirse karaciğer yetersizliği ve sonucunda ölüm şekillenir. Mikrofilerler küçük kılcal damarları tıkayarak infarktüse sebp olurlar. Aynı şekilde oluşan immunkompleksler nephritise yol açabilir.. Dirofilariosis inatçı dermatitisin en önemli etkenidir.
Culex, Aedes, Anopheles soylarına bağlı sivrisinekler Dirofilaria türlerine arakonakçılık yaparlar.Bunlar enfekte hayvanlardan kan emmek suretiyle Diroflariaların gelişme dönemi olan larvaları (mikrofilerleri) alarak, başka hayvanları sokarak bulaştırırlar.
Enfekte hayvanın dolaşım kanında bulunan mikrofilerler sivrisinekler tarafından alınırlar. Sivrisinek bünyesinde larvalar gelişir. Köpeklerin deri altına yerleşen larvalar dört ay kadar burada kalır. Bir gelişim döneminden sonra kan dolaşımına geçerler ve sağ kalpte olgunlaşırlar. Buradan A.pulmonalis'e geçişlerinden sonra 6-8 ay içinde kanda mikrofilerleri görülür. Bu parazitlerin ömrünün 2-4 yıl olduğu bildirilmektedir.
Klinik belirtiler hayvanın yaşına, parazit sayısına, parazitin gelişme dönemine ve yerleşimine göre değişir. fazla sayıdaki parazit solunum güçlüğü, öksürük, nadiren öksürükle kan çıkarma ve yürümede güçlük ile kendisini gösterir. Hastalarda sağ kalp yetmezliğine bağlı olarak assites ve hepatomegali de görülebilir. Akciğer, kalp seslerinde bozulma, sarılık, idrarda safra tuzları ve hemoglobin, kronik inatçı dermatitis görülür. İleri dönemde kardiyak bir kaşeksi tablosu görülebilir.
Hastalıktan şüpheleniliyorsa mevsim, köpek yoğunluğu ve klinik belirtilere bakılır. Teşhis için kandan froti yapılarak boyanır. Nativ muayene, Modifiye Knott tekniği, hemolize kanın muayenesi ve kan serumunun muayenesi ile (ELISA) teşhis konulabilmektedir. Teşhiste Elektrokardiyografiden de (EKG) faydalanılmaktadır.
Yapılan bazı çalışmalarda perifer kanda mikrofiler yoğunluğunun belirli saatlerde daha yoğun olduğu bildirilmiştir. Sürme frotiler hazırlanırken mikrofilerlerin en fazla olduğu düşünülen 16:00- 20:00 saatlerinin tercih edilmesi yararlı olabilmektedir.
Prenatal bulaşma mevcutsa, yoğun ilaç kullanımı sonucunda erginler elimine edilmişse yada kan nakli yapılmışsa perifer kanda sadece mikrofilerler görülür. Bu durumda olgun parazitler görülmeyebilir.Tedavi de yetişkin parazitler ve mikrofilerler göz önüne alınarak tedavi yapılmalıdır.Koruma için uygun ilaçlar sinek mevsimi başladıktan sonra aylık dozlarla kullanılmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular:
1.Köpeğimde Korunma için en uygun zamanlama ne olmalıdır.
Sivrisineklerin aktif olmaya başladığı ilkbaharda düzenli olarak aylık periyotlarla Veteriner Hekiminizin uygulayacağı uygun bir ilaçla başlanmalıdır.
2. Bu uygulamayı yapmazsam ve çevrede hastalık varsa köpeğimde belirtiler en erken ne zaman görülebilir.
Klinik belirtiler hayvanın yaşına, parazit sayısına, parazitin gelişme dönemine ve yerleşimine göre değişir. Fakat mikrofilerler, köpek tarafından sivrisineğin aktif olduğu ilkbahar ve yaz mevsimlerinde alındıktan sonra deri altında bekleme süresi göz önüne alındığında ve parazitin biyolojik döngüsü düşünüldüğünde klinik belirtilerin sonbaharda görülebileceği anlaşılacaktır.
3. Köpeklerden insanlara direkt bulaşma olabilir mi?
Parazitin olabilmesi için mikrofilerlerin sivrisinekler aracılığıyla alınması ve insanlarda da sivrisineğin kan emme sırasında bu mikrofilerleri nakletmesi gerekmektedir.
4. Hangi yaş aralığındaki köpekler daha duyarlıdır?
Yavru köpeklerin intraplasental olarak paraziti aldığı bilinmesine rağmen daha çok yaşlı köpeklerde (3 yaş ve üzeri) görüldüğü bildirilmiştir. Yapılan çalışmalarda artan yaşla parazitin görülme sıklığının arttığı görülmektedir.Bunun sebebi de muhtemelen yaşla birlikte sivrisineklere daha fazla maruz kalmayla ilgili olmaktadır.
5. Hastalıkta cinsiyet faktörü nedir?
Yapılan muhtelif çalışmalarda erkek köpeklerin parazite daha duyarlı olduğu bildirilmiştir. Fakat başka çalışmalarda da cinsiyet açıısndan oran çok anlamlı bulunamamıştır.
6. İnsanlarda görülme sıklığı nedir?
İnsanlarda seyrek de olsa, pulmoner dirofilariasis olarak literatüre geçen ve pulmoner nodüllerle karakterize hastalığa neden olur
7.Kedilerde de bu parazit görülebilir mi?
Köpeklerle kıyaslandığında daha az görülmesine rağmen benzer klinik belirtiler kedilerde de görülebilmektedir.
|
||||||
|
Kütüphanemizden İlginizi çekebilecek
diğer bazı makaleler:
|
||||||
|
|
