Kalori sayarak diyet yapılır mı?
|
Diyet denilince akla kalori gelir. Her diyetin bir kalorisi vardır; ister zayıflama diyeti olsun, ister kilo alma diyeti. Hastalıklara bağlı diyetler için de kuşkusuz alınan kalori çok önemlidir, fakat çoğu zaman hayata adapte edilmesi bakımından tüketilmesi-tüketilmemesi gereken yiyeceklerin ve belirli yiyeceklerin miktarlarının belirlenmesiyle de diyetimizi devam ettirebiliriz. Her yiyeceğin belirli bir kalorisi vardır. Yiyeceklerin enerjilerini çoğu zaman içerdikleri şeker ve yağ miktarları ile yiyeceğin porsiyon miktarı belirler. Yiyecekler kalorileri bakımından sınıflandırılmaz, taşıdıkları besin değerleri açısından sınıflandırılır. Kalorili olarak adlandırılan yiyecekler, besin değeri taşımayan şekerli veya çok yağlı yiyeceklerdir. Kilo vermek istiyoruz Yanlış: Ne kadar az enerji alırsak o kadar kolay zayıflarız. O zaman tüm gün su içebiliriz, kalorisiz içecekler içebiliriz, meyve veya sebzelerle enerji alımını azaltabiliriz. Doğru: Vücudumuzun metabolik işlevlerini yerine getirebilmesi için belirli bir enerjiye ihtiyacı vardır. Bu enerji yaş, cinsiyet, antropometrik özellikler ( boy, kilo vb.), sağlık durumu, günlük fiziksel aktivite gibi kişiye özgü özelliklere göre farklılaşır. Gerekli olan bu enerjiyi sağlayamadığımızda metabolizmamızda bozukluklar meydana gelecektir. Başlangıçta metabolizma yeterli enerji bulamadığından işlevlerini sınırlamaya, önceliklerini sıralamaya başlayacaktır, buna bağlı olarak metabolizma hızında yavaşlama görülür. İlk dönemde görülen bu değişiklik uzun dönem enerji eksikliğinde, glikoz ve insülin metabolizmasının bozukluğuna, tansiyon problemlerine, kanda trigliserit düzeyinin yükselmesine, unutkanlık, huzursuzluk ve yorgunluğa, hormonel bozukluklara, sinir ve sindirim sisteminde bozukluklara yol açabilmektedir. Yiyeceklerin kalori miktarlarına göre tüketim başlayınca asıl önemli olan nokta, yiyeceklerin besin değerleri gözden kaçmaktadır. Vücudun metabolik işlevlerini devam ettirebilmesi için tüm besin bileşenlerine ihtiyacı vardır. Bunlar; karbonhidrat, protein, yağ, vitamin, mineral ve posadır. Karbonhidrat, protein ve yağların kalori değerleri vardır. Yağlar bu grupta gram başına en kalorili bileşenlerdir. Fakat bu, yağları tüketmeyeceğimiz anlamına gelemez. Yağların vücutta, sinir sisteminden, sindirim sistemine, hücre yapılanmasından hormonel düzene kadar birçok noktada çok önemli görevleri vardır. Bu kadar fazla görevi olan yağları diyetimize eklemediğimizde bu noktalarda sağlık sorunları yaşanabileceği unutulmamalıdır. Önemli olan günlük enerjimizin ne kadarının yağlardan geldiği ve yağ çeşitlerinin diyetimize ne miktarlarda dahil olduğudur. Bilindiği gibi yağlar tek çeşit değildir. Doymuş ve doymamış yağlar olarak ayırırsak, genelde doymuş yağları hayvansal yiyeceklerden, doymamış yağları da bitkisel yiyeceklerden sağlarız. Her iki gruba da vücudun ihtiyacı vardır, önemli olan miktarlarını belirlemektir. Ekmek de diyette korkulan yiyecekler arasında yer alır. Diyet yapanlar “hiç ekmek tüketmem” diye anlatırlar diyetlerini. Oysa ekmek öğünlerimizin en masum yiyeceklerindendir. Eser miktarda yağ içerir, beyaz ekmek dışındaki çeşitler posa, vitamin ve mineral yönüyle diyete katkıda bulunurlar. Ekmek tüketilmediğinde diyetteki yağ ve karbonhidrat miktarlarında dengesizlik oluşacak ve vücuttan yağ kaybı zorlaşacaktır. Fakat kişinin fiziksel ve biyokimyasal özelliklerine göre belirlenmesi gereken ekmek gibi karbonhidratlı yiyeceklerin tüketim miktarı önemlidir. Düşük kalori alma amacıyla diyet yapanların diyetini sebze ve meyveler oluşturur. Et, süt, ekmek, yağ grupları diyetin dışında bırakılır. Oysa böyle bir diyet protein ve yağlardan fakirdir ve bu şekilde kilo kaybı sağlığı tehlikeye atar. Yanlış: Günlük enerji ihtiyacımız belirli olduğuna göre bunu sevdiğimiz yiyeceklerle karşılayabiliriz ve o gün ne istersek kalorisini hesaplayarak tüketebiliriz. Öğle veya akşam yemeği yerine bir porsiyon tatlı yiyebiliriz. Ya da akşam yemeğinde yemeğe davetli olduğumuz için tüm gün bir şeyler yemezsek fazla kalori almamış oluruz. Ara öğünlerimiz yerine de akşam yemekten sonra tatlımızı yiyebiliriz. Doğru: Günlük enerji ihtiyacımızla beraber bu enerjiyi bize sağlayacak olan besin gruplarının çeşitliliğiönemlidir. Beslenmemize bağlı ne kadar karbonhidrat, protein ve yağ aldığımız, diyetimizin vitamin, mineral ve posa zenginliği sağlığımızın devamlılığı açısından önemlidir. Tek amacımız kilo vermek olmamalı. Diyetin örüntüsü kilo vermede çok önemlidir. Yağ içeriği yüksek yiyecekler tüketilerek karşılanmış günlük enerji, kilo verdirir belki fakat yağ kaybını hedeflemek doğru olmaz. Amaç sadece ihtiyacımız olan kaloriyi o gün içinde almak olsa, az ve sık tüketim modeline, yani 3 öğünden fazla öğün tüketim tavsiyelerine başvurulmazdı. Yiyecekler 1-2 öğüne sığacak şekilde planlanırdı ki bu, zayıflama diyetlerinde hiç de zor olmazdı. Fakat ister zayıflama ister kilo alma diyetlerinde olsun ya da diğer kaloriye yönelik diyetlerde; amacımız tüm besin bileşenlerini besin gruplarının her birinden tüketerek sağlamak. Az ve sık beslenme ile metabolizmamızın sindirim yoluyla çalışmasına destek olmak, vücudu bu bakımdan aç bırakmamak. Besinlerin kalorilerini oluşturan karbonhidrat, protein ve yağ içeriklerinin kaloriye ne oranda katkıda bulundukları; *Kilo verme diyetlerinde vücuttaki yağ oranını düşürmede, kas ve su oranını korumada *Kilo alma diyetlerinde kazanılan kilonun yağ şeklinde vücutta depolanmamasında *Diyabetik diyetlerde kan şekerinin düzenlenmesinde *Kalp koruma diyetleri, böbrek, karaciğer, akciğer, şeker hastalıklarına yönelik diyetler gibi diyet örüntüsünün daha da önem taşıdığı durumlarda, besin öğesi miktarlarını belirlemede, önemlidir. Bununla beraber yiyecek örüntüsü vitamin, mineral ve posa alımını da etkileyeceğinden besin tercihleri doğru yapılmalıdır. Sonuç olarak zayıflama diyetleri doğrudan düşük kalori ile eş değer görülmemelidir. Her birey yaş, cinsiyet, biyokimyasal değerleri, boy kilo gibi ölçümleri açsından belirli bir enerjiye, karbonhidrat, protein ve yağ miktarına, vitamin, mineral ve posa gibi öğelere ihtiyaç duyar. Metabolik işlevlerin sağlıklı bir şekilde devamlılığı için beslenme şeklimiz ve miktarları çok önemlidir. Kilo kontrolü için kalori bakımından nelere dikkat etmeliyiz
|
|||||
|
Kütüphanemizden İlginizi çekebilecek
diğer bazı makaleler:
|
|||||
|
|
