2007'den Bugüne 85,241 Tavsiye, 26,655 Uzman ve 18,979 Bilimsel Makale
Site İçi Arama
Yeni Tavsiye Ekleyin!




Psk. M. Berk KARAOĞLU
■ Çocuk ve Ergen Psikolojisi
■ Aile Terapileri
■ Bireysel Psikoterapi
■ Cinsel Terapiler
Doğru Ebeveynlik Nasıl Olmalı
MAKALE #8225 © Yazan Psk.Ayben ERTEM | Yayın Ocak 2012 | 3,523 Okuyucu
Ebeveynlik hakkında ne biliyoruz?

Anne-baba olmak, bir insanın sahip olabileceği en tatmin edici deneyimlerden biridir, çoğu insan için de hayatlarındaki en önemli değişim. Anne-babalık hamilelik öncesinde veya sırasında başlar ve hayatları boyunca emek ve uğraş gerektirir. Bir kere ebeveyn olduysanız, bırakamazsınız, istifa edemezsiniz, ebeveyn olmaktan vazgeçemezsiniz. Ebeveynler çocukları için en iyisini isterler. Sağlıklı olmalarını, uygun şartlar altında büyümelerini, güvende olmalarını isterler ama her zaman da bu amaçlarını en iyi şekilde nasıl başaracaklarını bilemezler. Smith (2000)’e göre bir çocuğun hayatındaki en önemli değişken ebeveynlikteki kalitedir.

Ebeveynlikteki değişkenliklerin etkileri çocukların zekâları ve eğitim başarıları kadar sağlıkları, davranışları ve sosyal refahları ile de izlenebilir. Uzun vadeli grup çalışmaları gösteriyor ki bu etkiler hayat boyu sürer, çalışma hayatında izlediği yol kadar yetişkinlikte sağlığı ve sosyal refahı da etkiler ve bunlar gelecekteki kuşakları da etkiler çünkü nasıl bir ebeveynle yetiştiğiniz nasıl bir ebeveyn olduğunuzla ilintilidir aslında.

İyi Ebeveynlik nedir?


İyi ebeveynlik, empatiyi, dürüstlüğü, özgüveni, iradeyi, insaniyeti, işbirliğini, neşeli olmayı besler. Aynı zamanda entelektüel merakı, motivasyonu ve başarma arzusunu geliştirir. Çocuklarda, anksiyete, depresyon, yeme bozukluğu, alkol ve uyuşturucu bağımlılığı, anti sosyal davranışlar ortaya çıkmasını önleyebilir diyor, Florida Temple Üniversitesinden, ünlü psikoloji profesörlerinden Dr. Laurance Steinberg. Birçok anne baba davranışlarını içgüdüsel tepkilerine dayandırıyorlar. Birçok anne baba da kendi anne babalarından ne gördülerse aynı taktikleri uygulamaya çalışıyorlar bu da çoğu zaman şiddete dayanan bir disiplin oluyor, bazı anne babalar da kendi anne babaları tarafından şiddete dayanan bir disiplinle büyütüldüler ise kendileri tam tersini uygulayarak hiç kural koymayabiliyor, ilişkileri tamamen materyal sahibi olma, bir şeyler talep etme ve onu elde etme çabası, elde edemezse ilişkinin bozulması üzerine kuruluyor.

Nasıl Davranalım?

Birçok insanın düşündüğünün aksine çocuklara sevginizi göstermek çocukları şımartmaz, sevginizi olduğunca gösterin, dokunun, sarılın, kucaklayın, onu sevdiğinizi söyleyin, sevgi bağı çok önemlidir. Çocuklarınız sevginin ilginin yerine bir şeyler koymaya başladığınız anda şımarırlar mesela her şeye çok fazla müsamaha göstermek, kural koymamak, sürekli birşeyler almak, hediye vermek gibi.

Anne-babanın çocuklarıyla ilişkisi çocukların davranışlarına direkt yansıyacaktır, buna davranış bozuklukları da dâhil. Çocuğunuzla iyi bir iletişiminiz yoksa sizi dinlemezler. Sizin diğer yetişkinlerle ilişkiniz üzerinden düşünürsek, iyi iletişim kurduğunuz insanlara daha çok güvenirseniz, onların fikirlerine önem verirsiniz, dinlersiniz ve aynı fikirde olursunuz. Eğer o kişi hoşlanmadığımız saygı duymadığımız biriyse düşünceleri, fikirleri ne olursa olsun göz ardı ederiz, aldırış etmeyiz hatta yok sayarız. İşte çocuğunuzla iletişiminiz de böyledir.

Mutlaka çocuğunuzun yaşamının içinde olun bu da önceliklerinizi tekrar düşünmeniz ve ona göre ayarlamanız anlamına gelebilir. Bu genellikle çocuklarınızın ihtiyaçlarına öncelik vermek adına sizin bazı şeylerden fedakârlık etmeniz anlamına gelebilir. Onun yanında hem fiziksel hem zihinsel olarak bulunmanız önemlidir. Tabii yanında bulunmak onun ödevlerini yapmak ya da kontrol etmek anlamına gelmesin, ödev yapmak çocukların görevi sizin değil eğer yapmazsa da öğretmenine açıklama yapması gereken de o olmalıdır ya da öğretmeni onun ne bilip bilmediğini ölçmeli ona göre yardım etmelidir.

Çocuğunuzun gelişimini takip edin, yaşına göre ihtiyaçlarını gözden geçirin, yaşına göre onda olan değişiklikleri gözlemleyin, nasıl davranmanız gerektiğini öğrenin. 13-14 yaşlarındaki çocuğunuz sürekli odasına kapanıyor, uyku uyumuyor, yemek yemiyor, agresif davranıyorsa ergendir diyip serbest bırakmak mı yoksa bir uzmana danışmak mı? Ebeveynler her zaman çocuklarının davranışlarındaki değişikliği takip etmelidirler, uzman yardımı ihtiyacı var mı yok mu emin olmalıdırlar ve hiç çekinmeden bir uzmandan yardım almalıdırlar.

Ebeveynlikte en önemlisi ancak çoğu ebeveyn için zor olanı ise kuralların oluşturulması ve uygulanmasıdır. Çocukken kuralları koymanız, onları terbiye etmeniz davranışlarını kontrol altına almanız onların yetişkin olduklarında başarmalarını kendilerini idare etmelerini sağlatır. Her zaman kendinize şu 3 soruyu sorun. Çocuğum nerede? Kiminle birlikte? Ne yapıyor? Bu 3 sorunun cevabını her zaman bilin. Çocuğunuza kural koyarsanız ve hayatını ona göre düzenlerseniz o da ileriki yaşamında kendisi için uygun kuralları biçimlendirmesini sağlatacaktır. Çocuğunuza sınır koymak, sınırları belirlemek, her istediğine ulaşamayabileceğini öğrenmesi onun kendi kendini kontrol etmesini, iradesini geliştirecektir. 6-7.sınıftan itibaren de sorumluluk ve biraz da bağımsızlık vermek çocuğunuzun öz yönetiminin gelişmesini sağlatacaktır ve bunlar çocuğunuzun hayatta başarılı olması için önemli kriterlerdir.

Tabii kuralları koymakla bitmiyor bir de tutarlı olmak gerekir. Bir gün başka diğer gün başka davranmanız, kuralı koyup uygulamamanız ya da esnek davranmanız çocuğunuzda uygunsuz davranışlar ortaya çıkmasına sebep olabilir çünkü çocuğunuzun kafası karışır o yüzden tutarlı olun. Sizinle tartışamayacağı ya da pazarlık yapamayacağı durumları açıkça belirleyin ve değiştirmeyin. Otoriteniz kaba kuvvetle değil ne kadar bilgelikle olursa o zaman çocuğunuz da size çok daha az karşı çıkacaktır.

Çocuklara hiçbir zaman dayak atılmamalıdır, poposuna bir şaplak atmak ya da tokat atmak bile doğru değildir. Sizin ne yaptığınızın nasıl davrandığınızın, konuşmalarınızın, hareketlerinizin hepsinin bir önemi var. Çocuklarınız her zaman sizi izler ve sizi bir video kameraya kaydeder gibi kaydederler. O anın etkisi sizi kışkırtmasın, çocuğunuzun sizi kaydedeceği, yarın bir gün de o hareketlerin aynısını ya da benzerini yapacağı durumların olmasına izin vermemeye çalışın. Yapılan çalışmalarda dayak yiyen çocukların saldırgan olduğu ve diğer çocukları da dövme ya da kavgaya karışma eğilimleri olduğu ve sorunlarını çözmek için saldırganlık yolunu kullandıkları gösterilmiştir.

Eğer koyduğunuz kurallara uymuyorsa ödül ceza yöntemini kullanın. En sık kullanılan ceza yöntemi ona düşünmesi için mola verdirmektir. Amaç yaşıyla doğru orantılı olarak (5 yaş 5 dak. gibi) o zaman dilimi boyunca odasında herhangibir şeyle meşgul olmadan neden bu zaman aralığını aldığını sorgulamasını sağlatmaktır. Bunun dışında yemek dışında belli bir süre için sevdiği bir şeyden mahrum etmek de ceza yöntemleri arasındadır. Yalnız bunu yaparken de o zamanı belirlemeniz ve o cezayı neden verdiğinizi de açıklamanız çok önemli. Örneğin bilgisayar yasak sana demek yerine bundan/ şundan dolayı “ 3 gün” bilgisayar oynamayacaksın demek daha doğrudur ve o “3 günü” de sizin takip etmeniz gerekir. Yemek vermemek bir ceza yöntemi olamaz ancak sizin onun önüne koyduğunuz bir yemeği yemiyorsa ve başka bir yemek talep ediyorsa da başka bir yemek yapamayacağınızı ya da alamayacağınızı herkesin bu yemeği yediğini ve onunda yemesi gerektiğini söylemeniz daha doğrudur.

Çocuğunuzu iyi davranışa teşvik etmek istiyorsanız ödül yöntemini kullanabilirsiniz. Yapılan çalışmalar özellikle okul öncesi çocuklarda ödül yönteminin çok daha etkili olduğunu gösteriyor, çünkü 5 yaşındaki bir çocuk için ceza daha karmaşık bir kavram anlamayabiliyorlar onun yerine sizin beklentilerinizi gerçekleştirdiği anda ödüllendirin. Siz yemek yaparken sizin de kontrol edebildiğiniz bir yerde sessizce 30 dak. arkadaşıyla oynamasını söylediniz, 25 dak. sonra gördünüz ki gerçekten sessizce oynuyorlar. “Aferin sessizce oynadığınız için 5 dak daha oynamanıza izin veriyorum” gibi ödüller verebilirsiniz.

Son olarak çocuğunuza saygı duyun, onu dinleyin. Dinlerken gözünün içine bakın, ne dediğini duyun, azarlamadan ve bağırmadan nazik bir dille konuşmaya çalışın unutmayın siz onunla nasıl konuşursanız ya da siz onu ne kadar dinlerseniz o da başkalarını o kadar dinleyecek ve saygı duyacaktır.

Yazan
Bu makaleden alıntı yapmak için alıntı yapılan yazıya aşağıdaki ibare eklenmelidir:
"Doğru Ebeveynlik Nasıl Olmalı" başlıklı makalenin tüm hakları yazarı Psk.Ayben ERTEM'e aittir ve makale, yazarı tarafından TavsiyeEdiyorum.com (http://www.tavsiyeediyorum.com) kütüphanesinde yayınlanmıştır.
Bu ibare eklenmek şartıyla, makaleden Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa uygun kısa alıntılar yapılabilir, ancak Psk.Ayben ERTEM'in izni olmaksızın makalenin tamamı başka bir mecraya kopyalanamaz veya başka yerde yayınlanamaz.
     Beğenin    
Facebook'ta paylaş Twitter'da paylaş Linkin'de paylaş Pinterest'de paylaş Epostayla Paylaş
Yazan Uzman
Ayben ERTEM Fotoğraf
Psk.Ayben ERTEM
İstanbul
Psikolog
TavsiyeEdiyorum.com Üyesi1 kez tavsiye edildiİş Adresi Kayıtlı
Psk. M. Berk KARAOĞLU
■ Çocuk ve Ergen Psikolojisi
■ Aile Terapileri
■ Bireysel Psikoterapi
■ Cinsel Terapiler
Makale Kütüphanemizden
İlgili Makaleler Psk.Ayben ERTEM'in Makaleleri
► İyi Bir Ana Okulu Nasıl Olmalı ? Psk.Dnş.E.Aygül ÇELİK İNCİ
► Ergene Yaklaşım Nasıl Olmalı? Psk.Dnş.Nurullah SARI
TavsiyeEdiyorum.com Bilimsel Makaleler Kütüphanemizdeki 18,979 uzman makalesi arasında 'Doğru Ebeveynlik Nasıl Olmalı' başlığıyla benzeşen toplam 54 makaleden bu yazıyla en ilgili görülenleri yukarıda listelenmiştir.
► Kadınlarda Stres Mart 2012
► İş Stresi Ocak 2012
► Hamilelik ve Stres Ocak 2012
Sitemizde yer alan döküman ve yazılar uzman üyelerimiz tarafından hazırlanmış ve pek çoğu bilimsel düzeyde yapılmış çalışmalar olduğundan güvenilir mahiyette eserlerdir. Bununla birlikte TavsiyeEdiyorum.com sitesi ve çalışma sahipleri, yazıların içerdiği bilgilerin güvenilirliği veya güncelliği konusunda hukuki bir güvence vermezler. Sitemizde yayınlanan yazılar bilgi amaçlı kaleme alınmış ve profesyonellere yönelik olarak hazırlanmıştır. Site ziyaretçilerimizin o meslekle ilgili bir uzmanla görüşmeden, yazı içindeki bilgileri kendi başlarına kullanmamaları gerekmektedir. Yazıların telif hakkı tamamen yazarlarına aittir, eserler sahiplerinin muvaffakatı olmadan hiçbir suretle çoğaltılamaz, başka bir yerde kullanılamaz, kopyala yapıştır yöntemiyle başka mecralara aktarılamaz. Sitemizde yer alan herhangi bir yazı başkasına ait telif haklarını ihlal ediyor, intihal içeriyor veya yazarın mensubu bulunduğu mesleğin meslek için etik kurallarına aykırılıklar taşıyorsa, yazının kaldırılabilmesi için site yönetimimize bilgi verilmelidir.


23:37
Top