2007'den Bugüne 80,264 Tavsiye, 25,603 Uzman ve 17,918 Bilimsel Makale
Site İçi Arama Arayın :
Yeni Tavsiye Ekleyin!




.
Psk. M. Berk KARAOĞLU
■ Çocuk ve Ergen Psikolojisi
■ Aile Terapileri
■ Bireysel Psikoterapi
■ Cinsel Terapiler
Stres ve Stresle Başa Çıkma
MAKALE #8259 © Yazan Psk.Emrah KARABULUT | Yayın Şubat 2012 | 3,215 Okuyucu
Stres Nedir?

Yapılan araştırmalar, her insanın stres tanımının kendine göre olduğunu göstermektedir. Bir grup üniversite öğrencisi stresi;
1. Sıkıntı, kaygı , üzüntü ve gerginlik süresinin uzaması.
2. İçten veya dıştan gelen etkilerle duygu ve davranışlarda ortaya çıkan, rahatsız edici bir durum ve bundan duyulan rahatsızlık.
3. Etkilenmek istemediği durumlardan etkilenme, kontrol dışında kalan bedensel davranışlar, psikolojik sorunların fiziksel etkileri
4. Bunalım, gerginlik
5. Genelde anlamlı gelen şeylerin anlamsız gelmesi
6. Bir şey yapmak istememe.
Stres Reaksiyonu Nedir?
Alarm Dönemi:
 Kalp atışı
 Kulaklarda uğultu, ellerde uyuşma, baş dönmesi
 Solunum
 Terleme
 Gerginlik
 Mide kasları
Direnç dönemi:
 Stres devam ediyorsa, beden aktivitesi ve direnç artmaya başlar ve bu artış bir süre devam eder.
 Beden bu savaşı kazanmak için çok fazla kaynak harcayabilir.
 Direnç devam ettikçe bedenin savunması zayıflar.
Tükenme Dönemi:
 Enerji rezervleri
 Direnç kırılır
 Beden işlevleri iyice düşer.
 Ciddi rahatsızlıklar ve ölüm görülebilir.
Stres Kötümüdür?
L Zihinsel ve fiziksel kaynaklarımızı tüketmesi
J Kendimizi keşfetmemize, potansiyelimizi kullanmamıza ve gelişmemize yardım
Hafif bir genel uyarılmışlık düzeyi: yapılacak işe ilgi uyandırma etkisi.
Öncelikle yaşamda kalmak, daha sonra ise, gelişmek, başarılı olmak, doyumlu ve mutlu bir yaşam sürmek için bir miktar stres gereklidir.
Stres sırasında beynimizin öğrenmeden sorumlu bölgesinde kimyasal taşıyıcıların potansiyeli artar.
Ayrıca bir miktar stres bağışıklık sistemini güçlendirir.
Çok az stres ve çok fazla stres birbirine benzemektedir:
Uyku düzeninde değişmeler
İlişkilerde gerginlikler
İştahta değişmeler
İçe çekilme
Güdü kaybı
Sinirlilik
İşe geç kalma ya da hiç gitmeme
Kazalar ya da verilen yanlış kararlar
Kendi ‘olumlu stres’ düzeyinizi bulmak
Olumlu stres (eustress): Kişiyi harekete geçirip, motive eden strestir.
Aşırı stres (distress): Yıkıcı ve ıstırap verici strestir.
Stres düzeyi- performans ilişkisi

1. BEDENSEL BELİRTİLER

Kalp çarpıntısı,
nabız atışı,
sıcak ya da soğuk basması,
terleme,
midede kasılma,
nefeste daralma,
kas gerilmesi
2. DUYGUSAL BELİRTİLER
Kaygı,
korku,
öfke, iğrenme,
utanç,

pişmanlık, nefret,

yetersizlik,
isteksizlik,


3. ZİHİNSEL BELİRTİLER

Unutkanlık
dikkat problemleri
üst düzey zihinsel işlev gerektiren işleri yapmada başarısızlık
uyku bozuklukları
uykuda diş gıcırdatma
aşırı kuşkuculuk
düşüncelerin zihne hücum etmesi
sık sık fikir değiştirme
zihin karışıklığı düşüncede tutarsızlık

4. DAVRANIŞSAL BELİRTİLER

Alışılmış davranış biçimlerinde değişiklikler
önceden kolaylıkla verilebilen kararları vermekte güçlük,
sigara ve içki eğiliminde artış
duygusal ve cinsel yaşamda düşüncesiz davranışlar,
çalışmak istememe
ölüm ve intihar fikirlerinin sık sık tekrarlanması
aşırı hayal kurmak,
sık sık düşüncelere dalıp gitmek,
aile içi huzursuzluk
okul başarısında düşme
arkadaş çevresinden ve toplumsak ilişkilerden uzaklaşma,
içe kapanma
saldırganlık
sinirsel gülme ve ağlama krizi,
stres yaratan olayları sık sık anlatma
Savaş ya da Kaç Tepkisi
Stresi azaltmak için 2 tepki:
1) Savaş (fight): problemin çözümünde aktif rol alma,yeni stres kaynakları yaratma olasılığı düşük olan stratejidir.

2) Kaç (flight): pasif ve savunmaya yönelik tepkiler, kişisel çabayla kontrol edilmesi çok güç, yeni stres kaynakları yaratma olasılığı çok yüksek olan bir stratejidir.


STRES ARTIRICI DAVRANIŞLAR
Uygun olmayan davranışlar:

• Alkol, maddeye sığınma,aşırı yeme,sigara tüketiminde artış, saldırganlık, kaçınma ve yok sayma davranışları, içe kapanma, depresyon,intihar.

Kendini aldatmaya yönelik davranışlar:
Fazla içe dönük veya dışa dönük bir yapı
Duygusal açıdan çok çabuk incinmesi
Olumsuzluklar karşısındaki tutum
Yüksek beklentiler
Çeşitli savunma mekanizmaları (reddetme,bastırma, mantığa bürüme)
Uzun süreli ve yoğun stres sonucunda yaşanan rahatsızlıklar
Yoğun stres öfkeye yol açtığında

•

ÖFKEYLE OLUMLU BAŞETME YOLLARI
Duygularınızı anlattığınız bir günlük tutun. Yazı yazmak zor geliyorsa resim de yapabilirsiniz.
Sizi öfkelendiren problemi, bu probleme nasıl tepkide bulunduğunuzu, bu tepkinin ne gibi sonuçlar doğurduğunu ve problemi halletmek için iyi bir yol olup olmadığını düşünün.
Asıl sorun öfke değil, ifade edilme biçimidir unutmayın.
Öfkeyi yok edemezsiniz ancak tepkilerinizi kontrol ederek onların sizi mutsuz etmesini önleyebilirsiniz.
OLUMLU İÇ MONOLOG
Biliyorum… Bu işi becerebileceğim. Geçmişte de benzer durumlarla başa çıkabilmiştim.
Zor olmasına karşın, aslında heyecan verici ve zevkli bir problem.
Dünyanın sonu değil ya. Her inişin bir çıkışı vardır.
Omuzlarımın gerginleştiğini hissediyorum. Bu normal…Eğer kaslarımı biraz gevşetebilirsem, kendimi daha sakin hissedebileceğim.
Her seferinde tek bir işi ele alırsam daha kolay olacak.
Elimden geldiğince sakin olmaya çalışmalıyım.
Herkesin her zaman olması gereken şekilde davranmasını bekleyemem. Problemi onların açısından da dinlemeliyim.
Hemen sonuca gitmek doğru değil.
İşte yaptım ve oldu J
Gerçekten çok öfkeliydim ama duygularımı kontrol altında tutmayı başarabildim
Sınav düşündüğüm kadar kötü olmadı
Aferin bana J
Bu sorunumu nasıl çözdüğümü mutlaka arkadaşıma anlatmalıyım.

EMPATİK DİNLEME
“Bir kişinin,kendisini karşısındaki kişinin yerine koyarak olaylara onun bakış açısıyla bakması,o kişinin duygularını ve düşüncelerini doğru olarak anlaması,hissetmesi ve bu durumu ona iletmesi sürecine empati adı verilir(Dökmen,1994).
Bir insanın karşısında empatik bir dinleyici bulması onu psikolojik sağlığı açısından çok yararlıdır.
Empati yabancılaşmayı ortadan kaldırır.
Empatik iletişim verici ve alıcının birbirlerine değer verdikleri düşüncesini pekiştirir.
Empatik dinleme önyargı ve değerlendirmeden uzak bir dinlemedir.
Empatik bir dinleyici olmak için konuşan kişiyle göz teması kurmak,beden duruşunu o kişiye göre ayarlamak,konuşan kişiyi sözlü ve sözsüz iletişim yoluyla onaylamak,konuşulan konuları açıklığa kavuşturmak gerekir.
KENDİMİZİ ANLATIRKEN…
Sen Dili Ben Dili
• Kişiliğe yöneliktir * Davranışa yöneliktir
• Karşımızdaki ile ilgili bir şeyler * Kendimiz ile ilgili bir şeyler söyler söyler
• Benlik saygısını zedeler ya da * Benlik algısına olumlu etkisini tümden yok eder. etkisi vardır.
• Öfke ve nefret duyguları oluşturur. * Söyleyene yardım isteği doğurur.
• Çekingen ya da saldırgan insanlar * Güvenli insanlar yaratır. yaratır.
SEN DİLİ
Genellikle kızgınlık ifadeleri sen-dili ile yapılır.
• Kızgınlığın gerçek nedenlerini açıklamaz.
İfade edilen kızgınlıklar davranışa değil de kişiliğe yöneliktir.
Sen dili ile ifade edilen hoşnutsuzluk ve eleştiri sözleri, karşınızdaki kişinin direnmesine, size karşı gelmesine, kızmasına ve sizi dinlememesine neden olur.
BEN DİLİ
Davranışın size neye mal olduğu, etkisi (para, zaman, enerji kaybı)
Kişinin o anda karşılaştığı durum veya davranış karşısında,kişisel tepkisini duygu ve düşüncelerle açıklayan bir ifade tarzıdır.
BEN DİLİ İLE KONUŞMANIN YARARLARI
Duygu ve düşünceleri anında ilettiği için kullanan kişiyi rahatlatır.
Kızgınlık ve öfke birikimlerini önler.
Duyguların açıklanmasını, durumun daha iyi anlaşılmasını sağlar.
UYGULAMA 1
Stresli bir durumla siz nasıl başa çıkıyorsunuz?
1. Okul yaşamında, sizde en çok stres yaratan bir durumu ya da olayı belirtiniz.
2. Bu stresli durumda izlediğiniz başa çıkma stratejisini belirtiniz. Yani, bu soruna nasıl bir çözüm uyguluyorsunuz?
3. Bu izlediğiniz strateji sizi rahatlatıyor mu? Sorunu çözüyor mu?
Evet / Hayır
4. İzlediğiniz strateji, sizin kısa bir zaman sonra mı, yoksa uzun bir zaman sonra mı rahatlatıyor? Yoksa her açıdan da mı rahatlatıyor ve olumlu sonuçlara yol açıyor?
5. Bu izlediğiniz strateji, sizi rahatsız ediyorsa, yani olumsuz sonuçlara yol açıyorsa; uzun zaman mı, kısa zaman için mi yoksa her iki açıdan da mı rahatsız ediyor ve olumsuz sonuçlara yol açıyor?
UYGULAMA 2
Başka ne olabilir, başka ne yapabilirim?
Başka bir şehirdeki sevdiğiniz bir kişiye (anne, baba, kardeş vb.) önemli bir haber yetiştirmek durumundasınız. Ancak ev telefonunuz bozuk, cep telefonunuz da yok. Şimdi başka ne yapabilirim, başka ne olabilir ifadelerimi kullanarak değişik çözüm yolları üretelim.
1.
2.
3.
Soru:
Bu uygulamadan çıkardığınız sonuç nedir?
Her sorunun mutlaka
bir çözümü olduğuna
inanmalıyız.
UYGULAMA 3
1. Doğayla ilgilenmek (doğada gezinti yapmak, bahçe işleriyle ilgilenmek vb.)
2. Kendini sorun yaşanan kişinin yerine koyarak, onun ne düşündüğünü, hissettiğini ve nasıl bir davranışta bulunabileceği konusunda tahminde bulunmak (empati kurmak)
3. İnsanların birbirlerinden farklılıkları olduğunu kabul etmek ve bu farklılıkları anlamaya çalışmak
4. Günlük tutmak
5. Geçmişteki hatalara ve olumsuz yaşantılara takılıp kalmamak
6. Müzik, resim gibi sanatsal etkinliklere dayalı hobilerle uğraşmak
7. Aile ve arkadaşlara daha fazla zaman ayırmak
8. Amaç belirlerken kişisel özellikleri dikkate almak
9. Zamanı ve biyolojik-psikolojik enerjiyi dikkatli kullanmak
10. Hep canının istediği şekilde davranmamak
11. Zevk veren ve odaklanma sağlayan, anlamlı amaçları belirlemek ve bu amaçların peşinden koşmak
12. İyimser düşünmek, sorunun olumlu yanını görmek, yaşanan sorunlardan “ders almak”
13. Pes etmemek, farklı çözümler arayıp uygulamak
14. İnsanlarla yakın ilişkiler kurmak
15. Bir problemle karşılaşıldığında suçlayacak birilerini aramamak
16. Kişisel görev ve sorumluluklara dikkati yoğunlaştırabilmek ve bunu iş bitene kadar sürdürmek

17. Uzman yardımı almak (psikolog veya psikiyatriste başvurmak vb)

18. Sorumluluklardan kaçmamak
19. Hayal kırıklıklarına odaklanmamak, içine kapanmamak, kabuğuna çekilmemek
20. Olumsuz gelecek beklentisi içinde olmamak, buna bağlı olarak da çaba göstermekten kaçınmamak
21. Kişisel gelişimine katkı sağlayacak aktivitelerde bulunmak
22. Çevredeki kişilerle ve kişisel görevlerle zıtlaşmamak
23. Bencil olmamak
24. Kuralları hiçe saymamak
25. Gerçekçi ve akılcı düşünmek
26. Sorunlara çözüm odaklı yaklaşmak
27. Şiddet uygulamamak ya da kavga çıkarmamak
28. Kendini uykuya, yemeğe, sigaraya, alkole vermemek
29. Kişisel problemleri çözmek için yakınlarından destek almak
30. Sorunu yokmuş gibi düşünmemek ve çözmekten kaçmamak
31. Hatalarının farkında olmak ve onlardan ders almak
NEDEN KIZARIZ?
STRESLE BAŞA ÇIKMADA ETKİN YOLLAR
1. Bilişsel Yeniden Yapılandırma
2. Empati Kurma
3. Mantıksal Analiz
Empati Kurma
Davranışlarımızı belirlerken kendi duygularımız, düşüncelerimiz, beklentilerimiz dışındaki dış dünyayı da hesaba katmak, davranışlarımızı belirleyeceği için, stresimizi azaltabileceği gibi, yeni stres kaynakları yaratma olasılığını da azaltabilir.
Mantıksal Analiz
Olaylara gerçekçi bir bakış, mantıksal bir değerlendirme, problemi çözecek bir davranışa yönelme, stres vericiyi anlamaya çalışma ve muhtemel başa çıkma stratejilerinin önemini değerlendirmeyi içerir.

BEDENİ KONTROL ETME: SOLUNUM KONTROLÜ

Psk. N.Emrah KARABULUT
Yazan
Bu makaleden alıntı yapmak için alıntı yapılan yazıya aşağıdaki ibare eklenmelidir:
"Stres ve Stresle Başa Çıkma" başlıklı makalenin tüm hakları yazarı Psk.Emrah KARABULUT'e aittir ve makale, yazarı tarafından TavsiyeEdiyorum.com (http://www.tavsiyeediyorum.com) kütüphanesinde yayınlanmıştır.
Bu ibare eklenmek şartıyla, makaleden Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa uygun kısa alıntılar yapılabilir, ancak Psk.Emrah KARABULUT'un izni olmaksızın makalenin tamamı başka bir mecraya kopyalanamaz veya başka yerde yayınlanamaz.
     2 Beğeni    
Facebook'ta paylaş Twitter'da paylaş Google Plus'da paylaş Linkin'de paylaş Pinterest'de paylaş Epostayla Paylaş
.
Psk. M. Berk KARAOĞLU
■ Çocuk ve Ergen Psikolojisi
■ Aile Terapileri
■ Bireysel Psikoterapi
■ Cinsel Terapiler
Makale Kütüphanemizden
İlgili Makaleler Psk.Emrah KARABULUT'un Makaleleri
► Stres ve Stresle Başa Çıkma Uzm.Psk.Emine Lamiser ATİK
► Stres ve Stresle Başa Çıkma Uzm.Psk.Uğur ŞENOL
► Stres ve Stresle Başa Çıkma Psk.Aykut ÖZTÜRK
► Stresle Başa Çıkma Uzm.Psk.Şeyda KUTSAL
► Stresle Başa Çıkma Yolları Psk.Doğan KUŞ
TavsiyeEdiyorum.com Bilimsel Makaleler Kütüphanemizdeki 17,918 uzman makalesi arasında 'Stres ve Stresle Başa Çıkma' başlığıyla benzeşen toplam 17 makaleden bu yazıyla en ilgili görülenleri yukarıda listelenmiştir.
Sitemizde yer alan döküman ve yazılar uzman üyelerimiz tarafından hazırlanmış ve pek çoğu bilimsel düzeyde yapılmış çalışmalar olduğundan güvenilir mahiyette eserlerdir. Bununla birlikte TavsiyeEdiyorum.com sitesi ve çalışma sahipleri, yazıların içerdiği bilgilerin güvenilirliği veya güncelliği konusunda hukuki bir güvence vermezler. Sitemizde yayınlanan yazılar bilgi amaçlı kaleme alınmış ve profesyonellere yönelik olarak hazırlanmıştır. Site ziyaretçilerimizin o meslekle ilgili bir uzmanla görüşmeden, yazı içindeki bilgileri kendi başlarına kullanmamaları gerekmektedir. Yazıların telif hakkı tamamen yazarlarına aittir, eserler sahiplerinin muvaffakatı olmadan hiçbir suretle çoğaltılamaz, başka bir yerde kullanılamaz, kopyala yapıştır yöntemiyle başka mecralara aktarılamaz. Sitemizde yer alan herhangi bir yazı başkasına ait telif haklarını ihlal ediyor, intihal içeriyor veya yazarın mensubu bulunduğu mesleğin meslek için etik kurallarına aykırılıklar taşıyorsa, yazının kaldırılabilmesi için site yönetimimize bilgi verilmelidir.


06:24
Top