Kaliteli menülerle huzurevinde mutlu ve sağlıklı yaşlılık
|
Yaşlılıkta vücutta çok çeşitli değişimler meydana gelmektedir. 65 yaş üzerindeki bireyler, yaşlı olarak tanımlamaktadır. Bu yaşa gelen bireylerde yaşlanma sürecine bağlı olarak vücut yapısının kompozisyonunda, organların fonksiyonlarında pek çok değişiklik meydana gelmektedir. En önemli değişiklik metabolizmanın yavaşlaması ve hücre yenilenmesinin gerilemesidir. Yaşlılıkta fizyolojik değişimlerin yanında ruhsal değişimler de yaşanmaktadır. Örneğin; yaşlı bireyler daha alıngan, daha hassas ve duygusal olurlar. Bu yüzden yaşlılık dönemindeki kişileri memnun etmek genellikle daha zordur.Yaşlılık döneminde yeterli ve dengeli beslenme önemli Yeterli ve dengeli beslenme, yaşlılığa bağlı oluşabilecek hastalıkların önlenmesinde veya geciktirmesinde; varsa yaşlı bireydeki hastalığın tedavi edilmesinde, bu dönemde oluşabilecek sakatlıklardan korunmada çok önemli rol oynamaktadır. Yaşamları boyunca yeterli ve dengeli beslenmiş olan yaşlıların hastalıklara yakalanma riski de daha azdır. Bu davranışı yaşlılık döneminde de devam ettirmek esas olmalıdır. Huzurevlerindeki beslenme durumu yaşlı bireylerin sağlığını hem psikolojik hem fizyolojik açıdan etkiliyor. Huzurevinde kaliteli menülerin tüketilmesi, yaşlı bireylerin fiziksel, ruhsal ve sosyal anlamda sağlıklı noktalara ulaşmasını sağlayacaktır. Yaşlı bireyler huzurevlerinde kaldıkları süre boyunca yeterli ve dengeli beslenemezler ise; pek çok hastalığın oluşma riski de artacaktır. Yetersiz ve dengesiz beslenen yaşlıların bağışıklık sistemi yeterince güçlü olmadığından çok çabuk hastalanırlar. Ayrıca; halsizlik, baş ağrıları başta olmak üzere çeşitli ağrılar, mutsuzluk, uyuşukluk, sinirlilik ve huysuzluk bu kişilerde çok sık görülür. Huzurevinde kaliteli hizmet için kaliteli beslenme hizmetinin sağlanması şart Aslına bakarsanız bir huzurevinde yaşlı bireylerin memnuniyeti açısından sağlanması gerekli olan az sayıda kıstas vardır. Bunlar esas olarak: Huzurevinde yaşlı bireye gösterilen saygı ve ilgi, yeme-içme hizmetinin kalitesi ve huzurevinin sağladığı diğer ana imkânlar (oda koşulları gibi) . Bu faktörlerin önem sırası kişilere göre değişmekle birlikte pek çok kişinin ortak beklentisi kaliteli bir yemek hizmetidir. Hatta pek çoğu sadece bu konu üzerine bile odaklanabilmektedir. Huzurevi yöneticileri ve yemek şirketleri yemek hizmetine gerekli önemi vermeli Huzurevlerinin yaşlı bireylere sağladıkları imkânların en önemli basamaklarından birini yemek/beslenme hizmeti oluşturmaktadır. Bu yüzden hem huzurevi yöneticileri hem de huzurevine yiyecek sağlayan yemek şirketleri bu konuya gerekli önemi vermelidir. Huzurevleri için menü planlama farklı bir uğraş gerektirir Huzurevleri için menü planlarken pek çok noktaya dikkat edilmesi gerekmektedir. Bu yüzden huzurevleri için menü planlanması, ince çalışılması gereken bir alandır. (Tıpkı kreşler için menü planlamada, işçiler için menü planlamada, vs. olduğu gibi) Huzurevi menüleri nasıl olmalı? Ø Planlanan menüler, yeterli ve dengeli beslenme sağlanmalı Ø Menülerde yer alan yemeklerin yaşlılara uygun, kolay çiğnenir ve yutulur özellikte olmalı Ø Yaşlı bireylerin tercihlerine ve zevklerine uygun olan yemekleri menüye yerleştirmeli Ø menülerin porsiyon büyüklüklerini yaşlı bireylere uygun olmalı Ø Menüler yaşlı bireylerin hastalık durumlarına uygun nitelik taşımalı Ø İlaç-Besin etkileşimine dikkat edilmeli Ø Menülerde yer alan yiyeceklerin çeşitli kazalara yol açmaması için yaşlı bireylere uygun şekilde servis edilmeli Ø Yaşlı bireylerin menüde yer alan yiyecekleri tüketmeleri sağlanmalı Ø Yaşlıların memnuniyetini sağlamalı En kaliteli ve sağlıklı menüler bir Diyetisyenin planladığı menülerdir Huzurevlerinde yaşlılara sunulacak menülerin planlanması için diyetisyenlere önemli görev düşmektedir. Diyetisyen tarafından hazırlanan menülerin tüketimi ile yaşlı bireylerin sağlık durumları kontrol altına alınacak, yaşam kaliteleri arttırılmış olacak, yaşlı bireylerde fizyolojik doyumun yanında psikolojik doyum da sağlanmış olacaktır. Yeterli ve Dengel beslenme kapsamında en başta dikkat edilmesi gereken nokta: Her bir öğünde 4 ana besin grubundan da besini bulundurmak olmalıdır. Böylece hem vücudun gereksinimleri en iyi şekilde karşılanmış olacak; hem de menülerde çeşitlilik sağlanarak daha kaliteli ve zevkle tüketilebilinir öğünler sağlanmış olacaktır. Bu 4 ana besin grubuna kısaca değinmek istiyorum: 1-Tahıl Grubu En temel besin grubudur. Buğday, pirinç, mısır, çavdar ve yulaf gibi tahıl taneleri ve bunlardan yapılan un, bulgur, yarma, gevrek ve benzeri ürünler bu grup içinde yer alır. Bu grupta yer alan tahıl ve tahıl ürünleri; vitaminler, mineraller, karbonhidratlar, proteinler ve yağları içermeleri nedeniyle sağlık açısından oldukça önemli besinlerdir. Tahıllardaki proteinin kalitesi düşük olmakla birlikte (bitkisel protein olmaı sebebiyle) kurubaklagiller ya da et, süt, yumurta gibi besinlerle bir arada tüketildiklerinde protein kalitesi istenilen şekilde arttırılabilir. Tahıllar grubundan tercih edeceğimiz en doğru besinler; tam taneli tahıllardır. Tam taneli tahılların içinde bulunan B1, B6, B2 vitaminleri, elzem amino asitler, doğal lifler ve yağ asitleri, magnezyum, çinko, potasyum gibi önemli mineraller yeterli beslenmenin sağlanmasında çok önemlidir. Tahıllar, özellikle B1 vitaminin (tiamin) en zengin kaynağıdır. Tahıl tanelerinin yağının da E vitamininden zengin olduğu unutulmamalıdır. 2- Et Grubu Bu grupta kırmızı et, tavuk, balık, hindi gibi et ürünlerinin dışında yumurta, kurubaklagiller (kurufasulye, nohut, mercimek gibi besinler), yağlı tohumlar (ceviz, fındık, fıstık gibi) da bu grupta yer alır. Et grubunda yer alan besinler Proteinden; Demir(Fe), Çinko(Zn), Fosfor(P), Magnezyum(Mg) gibi minerallerden; B6, B12, B1 ve A vitaminlerinden ve Posadan (kurubaklagiller için geçerli) oldukça zengindir. Protein ve yağın etteki oranı ve yağın cinsi etin yağlı ve yağsız oluşuna göre değişmektedir. Örneğin; yağlı etlerin doymuş yağ ve kolesterol içeriği daha yüksektir. Balıklarda ise doymamış yağ oranı daha yüksektir ve vücudumuz için elzem olan omega-3 yağ asitlerini oldukça yüksek miktarda içerirler. 3-Süt Grubu Süt ve yerine geçen besinler; yoğurt, peynir ve süttozu gibi sütten yapılan besinlerdir. Bu besinler protein, kalsiyum, fosfor, B2 vitamini (riboflavin) ve vitamin B12 olmak üzere birçok besin ögesini içerirler. Kalsiyum kemiklerin ve dişlerin yapı taşıdır ve sağlıklı gelişiminde ve hücre çalışmasında önemli rol oynar. Tüketilmesi önerilen miktar; yaş, cinsiyet ve fizyolojik duruma (büyüme ve gelişme dönemi, gebelik ve emziklilik, yaşlılık) göre değişiklik göstermektedir. Sütte bulunan kalsiyumun büyük çoğunluğu vücut tarafından kullanılabilir bu nedenle kalsiyumun en önemli kaynağı süt ve süt ürünleridir. 4- Sebze ve Meyve Grubu Bitkilerin her türlü yenebilen kısmı sebze ve meyve grubunda yer alır. İçeriklerinin büyük bir bölümünü su oluşturur. Bu nedenle günlük enerji, yağ ve protein gereksinmesine katkıları azdır. Fakat; meyve ve sebzeler, mineraller, vitaminler ve posa bakımından oldukça zengindirler. Folik asit, A vitaminin ön ögesi olan beta-karoten, E, C, B2 vitamini, kalsiyum, potasyum, demir, magnezyum, posa ve diğer antioksidan özelliğe sahip bileşikleri çeşitli miktarlarda içerirler. Vücuda zararlı maddelerin vücuttan atılmasına yardımcı besinler de sebzeler ve meyvelerdir.
|
|||||
|
Kütüphanemizden İlginizi çekebilecek
diğer bazı makaleler:
|
|||||
|
|
