2007'den Bugüne 83,101 Tavsiye, 26,201 Uzman ve 18,431 Bilimsel Makale
Site İçi Arama
Yeni Tavsiye Ekleyin!



Beynimize Keşif & Bilimsel Beyin Performansı Testi: Npt (Nöropsikolojik Testler)
MAKALE #21145 © Yazan Uzm.Psk.Yiğit Onur ŞEN | Yayın Şubat 2020 | 269 Okuyucu
Unutkan mısınız? Eskisi gibi dikkat edemiyor musunuz? Peki Dikkatimiz neden dağılır? İhtiyacımız olduğu anda hatırlayamadığımız bir şeyi ne oldu da yemek yerken ya da 2 saat sonra TV izlerken hatırlarız? Nasıl oluyor da unuttuğumuz bir şey sol yumruğumuzu sıkıp hatırlamaya çalıştığımızda daha kolay hatırlanıyor? Bilişsel süreçlerimiz, beyin yapılarımız ve unutkanlık, dikkat gibi işlevlerimizi bilimsel olarak nasıl ölçebiliriz buna bir değinelim.

Biraz Tarih

Nöroloji ve psikolojinin birleşmesinden oluşan Nöropsikoloji, beyin-davranış ilişkisini inceleyen bilim dalı olarak tanımlanır. İlk olarak M.Ö. 460’da Hipokrat beynin akılla, hislerle ve davranışlarla ilişkili olduğunu söylemiş, beyin lezyonlarının ise davranışı etkileyebileceğini tartışmıştır. Nöropsikoloji terimi ilk olarak 1913 (William Osler) yılında kullanılsa da, nöropsikoloji bilimsel olarak emeklemeye 1949 yılında başlamıştır (O. Hebb, Davranışın Organizasyonu, The organization of behavior: A neuropsychological theory) ve son çeyrek asırda sinirbilim ve nöropsikoloji altın çağını yaşamaya başlamıştır.

Beynimize Yolculuk

Kendi kendini anlamaya çalışan tek organ olan beyin tüm bilişsel süreçlerimizi yürütür. Beynimiz beyincik ve 4 lobdan oluşur ve her lob belirli görevler üzerinde uzmanlaşmıştır. Örneğin oksipital lob beynin arka bölgesindedir ve görme mekanizmaları buradadır.

Haydi dış dünyadan beynimize birkaç yüz milisaniyelik bir yolculuğa çıkalım:
Gözümü açtım,
retinama düşen ışık elektrik sinyallerine çevrildi, çaprazlandı ve
ilk olarak oksipital lob V1 alanıma gitti.
Işık, derinlik, renk gibi birincil anlamlandırmadan sonra
V2, V3, V4 ve V5 alanlarıma da uğradı,
‘’nerede yolağı’’ üzerinden parietal loba ve
‘’ne yolağı’’ üzerinden temporal loba gitti
artık sadece masanın üzerinde duran kahvemi görmüyorum. Aynı zamanda retinamdaki her şeyin rengini, ışığın nereden geldiğini, nesneler arasındaki mesafeyi, elimin izleyeceği rotayı ve kendi konumum gibi onlarca bilgiyi de biliyorum.

Peki birisi her şeyi görüp yer-yön becerileri de normalken kahvenin ne olduğunu bilemeyebilir miydi? Bu güzel küçük fincandaki bol köpüklü şeyde ne böyle? Aslında tanıdık geliyor ama hatırlayamıyorum. Muhtemelen hafıza merkezime ulaşamıyorum. Peki beynimizi (loblarımızı ve yolaklarımızı) nasıl test edeceğiz. Burada devreye beyin görüntüleme teknikleri MR, fMRI CT, PET ve Nöropsikolojik test bataryası giriyor.

Nöropsikolojik test bataryası (NPT)

İşte size onlarca internet sitesindeki 3dk'lık hafıza testlerinin kaynağı: Nöropsikolojik testler. Kabaca hangi işlevlerde ya da bölgede sorun var saptanır. Böylece bu sorunların düzeyi belli olur, örneğin ileri düzeyde bir unutkanlık mı yoksa yaşlanmayla gelen minimal düzeyde kaydedememe güçlüğü mü, NPT bunlara cevap verir. Ayrıca örneğin demans hastaları için demansın hangi türü (Alzheimer, Parkinson), sürecinin hangi aşaması (başlangıç, orta, ileri) gibi bilgileri de sağlar.

Ya da bir anda bir yakınınızda ani davranış bozuklukları mı oluştu? Öfkesi çok arttı, sanki farklı birine dönüştü? Bu durum psikotik de olabilir, demansiyel yani fiziksel bir bozukluk sebebiyle de olabilir.

Kimi unutmalar ise oldukça normaldir. Tam gözümüzün önünde gerçekleşen olayları bile dikkatimizi farklı bir konuya vermişsek göremez hale gelebiliriz. Çünkü ilişkisiz olan bilgiye odaklanmayız. Yolda size yol soran biri, siz cevabı verirken bir şekilde değişse bu değişimi anlayabilir miydiniz? 10 kişiden 9’u bu değişimin farkına varmıyor bile!

NPT nasıl yapılır?

Nöropsikolojik testleri genelde nöroloji ve psikiyatri servis doktorları talep ederler ama kişiler kendilerini kontrol edip kısa süreli bellek, uzun süreli bellek, çalışma belleği, dikkat, soyutlama gibi beyin fonksiyonlarının nasıl çalıştığını öğrenebilir. Örneğin unutkanlık şikayetiyle NPT yaptırdınız ve sonuçlar gösterdi ki temel bir bellek sorununuz yok ama dikkate sekonder olarak adlandırılan depresif duygudurum içerisinde olduğunuzdan kaynaklı bir hafıza zayıflığı var. Depresyon tedavi edildiğinde unutkanlık şikayeti de ortadan kalkacak. Bu durumda önemli olan dikkatli değerlendirme yapıp doğru tanı ile doğru tedavi sürecidir.

Testler genelde kağıt kalem üzerinden ilerler. Elektrot ya da makineye bağlama gibi bir durum yoktur. Ortalama 90dk sürer. Görsel materyal göstererek ve çizimler yaparak tek oturumda tamamlanır. Bataryanın içerdiği testlerden kimileri aşağıda açıklanmıştır.

Nöropsikolojik Değerlendirme

1. Öktem Sözel Bellek Süreçleri Testi: Prof. Ö. Tanör tarafından geliştirilip normatif çalışmaları tamamlanan test, sözel malzemeyi öğrenme, öğrenileni bellekten geri getirme ve tanıma becerisini ölçer. Beynin temporal lobunda yer alan ve hafıza süreçlerinde önemli rol oynayan hipokampüs odaklı bir testtir. 15 tane günlük dilde sık kullanılan kelime, testi alan kişiye okunur. Kelimeler bittikten sonra kişiden hatırladıklarını söylemesi istenir. Kişi tüm kelimeleri hatırlayana kadar azami 10 tekrar yapılır. Kısa süreli bellek testi tamamlanmış olur. Uzun süreli bellek performansına erişmek için aradan minimum 30dk geçmesi gerekir. Bu süre zarfında daha çizime yönelik testler yapılır ki diğer kelime testleri bozucu etki yapmasın. Uzun süreli testte direkt olarak kelimeler istenir. Hatırlanamayanlar olursa ipuçları verilir ve genellikle
3 yaygın profil ortaya çıkar.
a)Normal performans: Kısa süreli bellek performansında kişi yaşına göre 7 ila 10. tekrar aralaığında tüm kelimeleri sayabilir ve uzun süreli bellekte de tüm kelimeleri hatırlar
b)Dikkate sekonder bozulma performansı: Kısa süreli bellek performansında kişi 10. tekrar tamalansa dahi 15 kelimenin tümünü hatırlayamaz, 12-13 kelime bandında kalır. Uzun süreli bellek performansında ise 15 kelimeden 7-8 tanesini hatırlar. Geri getiremediği kelimler için Tanıma İpuçları verilir ve kişi tüm kelimeleri tanır.
c)Primer tipte bellek bozulma performansı: Kısa süreli bellek performansında kişi 10. tekrar tamalansa dahi 15 kelimeden 5-6'sını sayabilir. Uzun süreli bellekte ise 3-4 kelimede kalır. Tanıma İpuçlarında da fire verir ve maksimum 10-12 kelimeyle testi tamamlar.

2. Wechsler Bellek Testi: Kişisel Aktüel bilgileri, oryantasyon becerisini, basit dikkati, hikaye ve görsel belleği değerlendirir.

3. Wisconsin Kart Eşleme Testi: Karmaşık dikkat ve problem çözme becerisini, kavramsallaştırmayı, mental esnekliği, kategori oluşturmayı ve kategori değiştirebilme becerisini değerlendirir. Beynin ön lobu olan frontal bölge işlevlerine odaklanır.

4. Stroop Test: Enterferansa direnç gösterebilme becerisi ile alışılmış cevabı engelleyip istenilen cevabı verebilme becerisini değerlendirir. Özelllikle beynin sol frontal lobu ve orbitofrontal korteksi değerlendirir.

5. Benton Yüz Tanıma Testi: Karmaşık görsel algı işlevini ve inferior temporal yolak işleverini ölçer.

6. Benton Çizgi Yönünü Belirleme Testi: Karmaşık görsel algıyı ve posterior pariyetal yolak işlevlerini değerlendirir.

7. Boston Adlandırma Testi nesneleri adlandırma becerisi ve dil işlevleri, Semantik Akıcılık ve Harf Akıcılığı Testleri ile dikkati sürdürebilme işlevi, Wais İkili Benzerlikler Testi ile soyut düşünme becerisi, İz Sürme Testi ile enterferansa direnç becerisi değerlendirilir.

Genel Bir Depresyon Profili

Basit Dikkat: Normal veya Daralmış olabilir
Dikkati Sürdürme: Akıcılıkta azalma
Stroop: Normal veya hafif bozuk olabilir
Bellek: Öğrenme sırasında Dikkate sekonder zorluk görülür; ama Uzun Süreli Hatırlama kabaca normal sınırlardadır.
Soyutlama: Normal
Planlama: Genelde Normal
Görsel-Mekansal Algı: Normal, veya dikkate sekonder hafif bozulabilir
Yapılandırma: Normal


Yazan
Bu makaleden alıntı yapmak için alıntı yapılan yazıya aşağıdaki ibare eklenmelidir:
"Beynimize Keşif & Bilimsel Beyin Performansı Testi: Npt (Nöropsikolojik Testler)" başlıklı makalenin tüm hakları yazarı Uzm.Psk.Yiğit Onur ŞEN'e aittir ve makale, yazarı tarafından TavsiyeEdiyorum.com (http://www.tavsiyeediyorum.com) kütüphanesinde yayınlanmıştır.
Bu ibare eklenmek şartıyla, makaleden Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa uygun kısa alıntılar yapılabilir, ancak Uzm.Psk.Yiğit Onur ŞEN'in izni olmaksızın makalenin tamamı başka bir mecraya kopyalanamaz veya başka yerde yayınlanamaz.
     2 Beğeni    
Facebook'ta paylaş Twitter'da paylaş Google Plus'da paylaş Linkin'de paylaş Pinterest'de paylaş Epostayla Paylaş
Yazan Uzman
Yiğit Onur ŞEN Fotoğraf
Uzm.Psk.Yiğit Onur ŞEN
Samsun (Online hizmet de veriyor)
Uzman Psikolog
TavsiyeEdiyorum.com Üyesi1 kez tavsiye edildiİş Adresi KayıtlıTavsiyeEdiyorum.com'u sıkça ziyaret ediyor.
Özgeçmiş - Çalışma Alanları - Makaleler (3) - Videolar - İletişim Bilgileri
Makale Kütüphanemizden
İlgili Makaleler Uzm.Psk.Yiğit Onur ŞEN'in Yazıları
► 2 Yaş Çocuğu: Keşif, Sosyalleşme ve Oyun Psk.Duygu KARAKULAK TAKVİM
► Odaklanmanın Bilimsel Temelleri Üzerine Uzm.Psk.Ramazan ŞİMŞEK
► Psikolojik Testler Uzm.Psk.Büke TUNCEL
► Psikolojik Testler Psk.Merve TUNAY DÜNYA
TavsiyeEdiyorum.com Bilimsel Makaleler Kütüphanemizdeki 18,431 uzman makalesi arasında 'Beynimize Keşif & Bilimsel Beyin Performansı Testi: Npt (Nöropsikolojik Testler)' başlığıyla benzeşen toplam 59 makaleden bu yazıyla en ilgili görülenleri yukarıda listelenmiştir.
Sitemizde yer alan döküman ve yazılar uzman üyelerimiz tarafından hazırlanmış ve pek çoğu bilimsel düzeyde yapılmış çalışmalar olduğundan güvenilir mahiyette eserlerdir. Bununla birlikte TavsiyeEdiyorum.com sitesi ve çalışma sahipleri, yazıların içerdiği bilgilerin güvenilirliği veya güncelliği konusunda hukuki bir güvence vermezler. Sitemizde yayınlanan yazılar bilgi amaçlı kaleme alınmış ve profesyonellere yönelik olarak hazırlanmıştır. Site ziyaretçilerimizin o meslekle ilgili bir uzmanla görüşmeden, yazı içindeki bilgileri kendi başlarına kullanmamaları gerekmektedir. Yazıların telif hakkı tamamen yazarlarına aittir, eserler sahiplerinin muvaffakatı olmadan hiçbir suretle çoğaltılamaz, başka bir yerde kullanılamaz, kopyala yapıştır yöntemiyle başka mecralara aktarılamaz. Sitemizde yer alan herhangi bir yazı başkasına ait telif haklarını ihlal ediyor, intihal içeriyor veya yazarın mensubu bulunduğu mesleğin meslek için etik kurallarına aykırılıklar taşıyorsa, yazının kaldırılabilmesi için site yönetimimize bilgi verilmelidir.


00:19
Top