Yaşam Amaçları ve Hedeflerimiz
YAŞAM AMAÇLARI VE HEDEFLERİMİZ
Yaşam amaçları, psikolojik olarak olumlu bir hayat sürmede önemli bir enerji kaynağı olan (Aslan, 2014), insan motivasyonunu yönlendirerek eylemlerine kaynaklık eden (Deci ve Ryan, 2000), insanın kendi varoluşunun devamlılığı için önemli görülen (İlhan, 2009) bir güçtür. Yaşam amaçları, uzun dönemli amaçlar (aspiration) şeklinde ifade edilmektedir.
Türk Dil Kurumu Türkçe Sözlükteki Amaç tanımı şu şekildedir; Erişilmek istenilen sonuç, maksat. Güncel Türkçe Sözlükte ise; “Ulaşmak istenilen sonuç, maksat, gâye, hedef” olarak tanımlanmaktadır. (TDK) Shah ve Kruglansky (2003) amacı , bireylerin zaman dilimleri içerisinde oluşturmaya çalıştıkları ve tamamlanması için uğraşı verdikleri, gelecekte bir sonuç ya da sonuçları olacak zihinsel etkenler olduklarını belirtmişlerdir.
Bireylerin amac belirlemeleri ve belirledikleri amacları yasama gecirmek icin cabalamaları, hem guclenmelerine hem de olumlu duygular yasamalarına yardımcı olmaktadır. Amac olusturmak ve olusturulan amacları yasama aktarmak; insanın en belirgin ozelliği olarak ifade edilmektedir (Eryılmaz ve Aypay, 2011a:1219-1233).
Bireysel sorumluluk, yaşamda açık amaçlar belirleme ve bu amaçlara ulaşmak için tüm sorumlulukları ve görevleri tamamıyla kabullenmektir. Seçim özgürlüğü, yaşantınıza yön vermede sorumluluğunuzun olduğunu kabul etmeye yol açar.
Hayatın anlamı ile yasam amacı arasında doğrudan bir iliski vardır. Yasam amacı, bireyin, hayatının bir yönu olduğunu ve bu yönun ona birey tarafından yüklenen anlam sayesinde yükseldiğini hissetmesidir. Bu nedenle insanlar, yasamları icin bir amac tanımladıklarında genellikle anlamlı bir hayat yaratmakta, yaşantılarından kaynaklanan amaçlara eğilim göstermektedir. Diğer bir ifadeyle, bireyler anlamlı amaçlar icin mucadele ettiklerinde hayat daha dolu ve eğlenceli bir hal almaktadır. (Mohamad vd, 2011:743).
İnsan amaçlı bir varlıktır ve davranışın amaca yönelik olması onu organize kılar. Birey bilişsel, duygusal ve davranışsal olarak amaçlarına göre eylemlerini belirler. Amaçlar, biliş ve duygu arasındaki karşılıklı ilişki ile davranışın ortaya çıkarlar. Amacın bilişsel öğesi, zihinsel temsiller doğrultusunda gidiş yollarının oluşturmasını içerir. Duygusal öğesi, amacın temel motivasyonunu kapsamaktadır. Davranış öğesi ise, amaca ulaşmayı sağlayan planlarla bütünleşen eylemleri içermektedir. (Yetim, 1991). Amaç duygusu, daha yüksek düzeyde özgüven, mutluluk, hedef yönelimi, akademik başarı ve özgeciliği sağlamaktadır.
Amaçlar; günluk amaçlar ve yaşam amacları olarak iki farklı sekilde de ele alınmaktadır. Bireylerin gün icinde yapacaklarına dair amaçları onların günlük amaclarını olusturmakta iken, geleceğe dair amacları ise yasam amaclarını olusturmaktadır. Günlük amaclar, bireylerin yasam amaclarını gercekleştirmelerinde aracı islev görmektedirler. Bir oğrencinin gelecekte doktor olmak istemesi, o öğrenci icin bir yasam amacıdır. Oğrencinin lisedeki biyoloji dersinden basarılı olmayı istemesi ise doktor olma yasam amacını gerceklestirmesine olanak tanıyacak olan gunlük amaçlarından biridir. (Eryılmaz ve Aypay, 2011b:149-158).
İnsanlar, ideallerinden, yaşamı mutlu bir şekilde sürdürmekten ve yaşama anlam yüklemekten söz ederlerken aslında gelecekten beklentilerini ve yaşam amaçlarını belirtirler. (Ingrid ve ark. 2009). Bireylerin yaşamlarını anlamlı kılan en önemli faktörlerden biri, onların yaşam amaçlarıdır.
Yaşam amacı, “bireylerin bilişsel ve davranışsal stratejiler aracılığıyla elde ettikleri ve sürdürmeye çalıştıkları durumlar” olarak açıklanmaktadır (Emmons, 1999). Demirel (2013) yaşam amacını, yaşamın içinde ulaşılmak istenen, yaşam sürecine bütünlük ve anlam katan sonuç olarak tanımlamaktadır.
Yaşam amacı insanların elde etmeye, sürdürmeye veya kaçınmaya çalıştığı ve arzu edilen durumları ifade etmektedir
Literatürde farklı bakış açılarıyla ele alına yaşam amaçları:
Heady’e (2018) yaşam amaçları üç şekilde sınıflandırmış bunlar: Başarı, Aile Yaşamı, Toplumsal ve politik açıdan aktif olma ve yardımlaşma
Ebersoley’e göre (1998) yaşam amaçları dört şekilde ele almıştır bunlar: Yaşam Öyküleri, İş yaşamı, İlişkiler, Dini inançlar ve katkıda bulunma
Emmons’a göre (1999) yaşam amaçları: Kişisel Mücadele, Başarı, Yakınlık, Maneviyat ve başkalarına yardım
Yaşam amaçları, kişinin yaşamındaki duygusal bütünleşmeyi ve kişinin yaşamda bir hedefe, bir amaca yönelmesini ifade etmektedir. (Ryff,1989).Fakat bu amaçlarının neler olduğu yönünde somut veriler bulunmamaktadır. Kasser ve Ryan (2001) literatürde içsel ve dışsal olmak üzere iki yaşam amacından bahsetmiştir.
Kişilerin yaşam amacına sahip olması yaşamdan alınan doyumu artırmakta, belli bir amaca sahip olmamak ise ruhsal sıkıntılara neden olabilmektedir. Amaçlar aynı zamanda bireylerin dayanıklılıklarını arttırmakta ve bireyleri güçlendirmektedir.
Amaç geliştirmede bireyin kendisine en uygun, kendi değerlerini ve ilgi alanlarını yansıtan hedefleri belirlemesi, amaçlarına daha kolay bir şekilde ulaşmasına katkı sağlamaktadır. (Sheldon, Elliot, 1999). Bireyler değerleri ve amaçlarına yönelik davranışlarda bulundukça daha uzun süreli olumlu duygulanım deneyimlemeleri, amaç ve değerlerinden uzaklaştıkça da olumsuz duygulanım yaşamaları mümkün olmaktadır.
Yaşam amacına ulaşmayı etkileyen bazı faktörler bulunmaktadır: (Eryılmaz, 2012). Bu faktörler;
➢ Amaçların belirgin ve net olmaması: Kendini düzenleme, ideallerin veya diğer durumların belirli olmasında standart net değilse amaç oluşturma zorlaşmaktadır.
➢ Amaçlara ulaşma çabasında sürecin etkili bir şekilde takip edilmemesi: Kendini düzenlemenin diğer bir adımı da izlemedir. Bireylerin hareketlerini takip etmeleri için öz düzenleme önemlidir. İnsanlar kendi davranışlarını bıraktıklarında kontrol etmeleri zorlaşmaktadır.
➢ Amaca ulaşmada karşılaşılan engellere yönelik düzenleme yapmama: Kendini düzenlemenin üçüncü bileşeni yönetmedir. Bireyler kendilerine net amaçlar belirlemiş olsa da amaca ulaşmak için sorunlarla karşılaşmış olsalar da kontrolü bırakmamalı, tepkilerini yenilemelidirler.
Yaşam Amacına Sahip Olmanın Birey Üzerindeki Etkileri
Yaşamda bir amaç duygusuna sahip olmak, kişilerin fiziksel sağlık ve uzun ömürlülüğe de katkı sağlamaktadır. (Hill ve Turiano, 2014; Zilioli vd., 2015; Hirooka vd., 2023). yaşam amacı olan kişilerin yaşamdan anlam buldukları bilinmektedir. (Webster vd., 2018). Hayata dair yaşam amacının azalması, özellikle gelişimsel kriz dönemlerinde ruhsal hastalıklar açısından risk oluşturmaktadır. Yüksek düzeyde yaşam amacına sahip olmak ruhsal açıdan koruyucu bir özelliktir. Yaşamda güçlü bir amaca sahip olmanın, kişilerin öz bakım gücünü artırdığı ve kendi sağlıklarıyla ilgili olarak daha fazla sorumluluk alma eğiliminde olduklarına dair kanıtlar vardır. Bu durum, sağlığı geliştirici davranışların artmasını sağlamaktadır.(Güler, 2023)
Yaşam Amaçlarının Sınıflandırılması
Peseschkian’a göre (1996), bireylerin yaşam amaçları belirlemeleri, dört temel alanda ortaya çıkmaktadır. İnsanlar, beden (duyum), başarı (kariyer), ilişki ve maneviyat alanlarında belirledikleri amaçları gerçekleştirmeye çalışmakta ve yaşamdaki çatışmaları çözümlemekte bu amaçları kaynak olarak kullanmaktadırlar.
İlişki amaçları “evlenmek istedikleri bireylerdeki özellikler ve yaşamı nasıl geçireceklerine ilişkin planlamaları” ile ilgilidir. Başarı, yani bir anlamda kariyer amaçları ise, “Hangi işlerde çalışacağı ve nasıl gelişimler yapılacağı ile ilgili planlamalar “ile ilgilidir. Maneviyat amaçları ise, “bireylerin yaşamlarında neye uğraşı gösterme bir vizyona sahip olmalarıyla” ilgilidir. Beden, bir anlamda duyum amaçları ise “bireylerin fiziksel bedenlerinin ferahlığa ulaşmak için ne tür spor ve alışkanlıklara sahip olacaklarıyla “ilgilidir.
Birey dengeli yaşamayı istediğinde ya da dengesiz yaşam alışkanlığını değiştirmek istediğinde, neyi kontrol etmesi gerektiği, hangi isteklerini ertelemesi gerektiği, hangi alanlara daha fazla yatırım yapması gerektiği konusunda sabır becerisi onun önemli bir gücü olacaktır. Sabır becerisinin kendisine sağladığı bu özelliği ile birey hayatının diğer alanlarına da yatırım yapmaya daha gönüllü olabilir; bu yatırımlarla elde ettiği farklı alanlardaki ihtiyaç doyumu onun bu gayretlerini sürdürmesi konusunda da ona güç verebilir.
Benlik uyumu modeli (Sheldon ve Eliot, 1998, 1999; Sheldon, 2001), amaçların kazanılmasını “özerk nedenlere göre takip edilen amaçlar” ve “özerk olmayan/baskıcı nedenlere göre takip edilen amaçlar” olmak üzere iki temel nedene göre tanımlar. Özerk nedenlere göre amaç belirleyen bireyler, sahip olduğu amaçlara ilgi duyar ve bu amaçları takip etmekten hoşlanır, amaçlarının önemli olduğuna inanır. Özerk olmayan nedenlere göre amaç belirleyen bireyler ise amaçlarını utandığı, kaygı duyduğu veya suçluluk hissettiği için benimser; amacın sonucunda ortaya çıkan ödüle ulaşmak veya cezadan kaçınmak ister.
Özetle, insanların amaçları takip etmesinin dört nedeni vardır:
1) Amaç gütmekten zevk alma,
2) Amacın önemli olduğuna inanma (özerk nedenler),
3) Bir amacı takip etmediğinde suçluluk duyma/utanma
4) Amacın sonucunda ortaya çıkan ödül/ceza durumu (özerk olmayan/baskıcı nedenler).
Birey amaçlarını içsel ve kimliğine uygun bir yapı içerisinde sürdürebilirse yüksek düzeyde amaç-benlik uyumu ortaya çıkmaktadır (Sheldon ve Kasser, 1995).
Amaçları içeriğine göre içsel amaçlar ve dışsal amaçlar olmak üzere iki sınıflandırma altında toplamaktadırlar. Buna göre içsel amaçlar katılım/yakın ilişkiler, topluma katkı/yardımseverlik, fiziksel sağlık ve kendini kabul gibi amaçlardan oluşurken; dışsal amaçlar maddi başarı/zenginlik, ünlü olma/tanınma, çekicilik/imaj gibi amaçlardan oluşur. Bu iki amaç türü içeriğine göre bireyleri farklı yaşam tarzlarına yönlendirir ve bireyin mutluluğu üzerinde farklı etkilere yol açar (İlhan, 2009) İçsel amaçlar özellikle insanın doğası ve insanihtiyaçlarıyla ilgili amaçları ifade etmektedir (Kasser & Ryan, 2001). Dışsal amaçlar ise, iç dünyanın dışa yansıtılması ve dış dünyaya verilen mesajları ifade etmektedir. Hayat açısından anlam ve bütünlük sağlayan amaçlara sahip olmak birey için kendi başına yaşam doyumunun bir göstergesidir (Brunstein, 1993). İcsel ve dıssal amacların aynı anda gerceklestirilmesi icin ne kapasite ne de zaman olarak yeterlidir. İcsel amaclar, dıssal amaclar tarafından desteklenmektedir. Diğer bir ifadeyle, dıssal amaclar, icsel amacların gerceklestirilmesine yönelik ikincil amac konumundadır. (Demirel vd, 2012:325-336).
Dışsal amaçlara daha çok önem veren insanlar; bağlılık ve hayırseverlik gibi değerleri daha az önemserler. Sert, acımasız ve sabit fikirlilik hakimiyet gösterir. Yine dışsal amaçlara yönelimli bireyler daha az empati kurarlar. İçsel amaçları daha fazla olan insanlarda bu durum tam tersidir: Olumlu ilişkiler geliştirmeye, ihtiyacı olan insanlara yardım etmeye değer verirler. Yeni fikirlere açıklardır. (Duriez;2011) Bireyin kendini daha iyi hissedebilmesi için hem içsel hem de dışsal amaçlar edinmesi, bireyin sağlıklı bir kişilik geliştirmesi ve yaşam doyumu hissedebilmesi için önemli bir ön koşu olarak görülebilir. Yaşam amacı bireyin daha anlamlı bir yaşam sürdürmesini sağlamakla birlikte, bireyin hayatında daha fazla tatmin duygusunu da hissetmesine olanak verir.
Yaşam amaçları mesleki ve kişisel yaşam amaçları olarak da ele alınabilmektedir. Mesleki yaşam amacı, kişinin seçtiği işteki başarılarını ifade eder. Kişisel yaşam amacı ise, kişinin ne tür bir insan olmak istediğini ifade eder. Her iki amaç da elbette bilinçli ve bilinçsiz ideallere bağlıdır. Bireylerin kendileri için benimsediği amaçlar öz düzenleme süreçlerine açılan bir pencere olarak görülmüştür. (Austin & Vancouver, 1996).
Ve yaşam amaçlarının ,tüm hedeflerinizin bir son tarihi olmalı. Bunları şu şekilde kategorilendirebilirsiniz:
• Hayat hedefleri : Ölmeden önce başarmayı umduğunuz hedefler
• Uzun vadeli hedefler : Ulaşılması 5-10 yıl veya daha fazla zaman gerektiren hedefler
• Orta vadeli hedefler : 2-5 yıl süren hedefler
• Kısa vadeli hedefler : Bugün, gelecek hafta veya bir yıl içinde gerçekleştirilebilecek hedefler
25 kısa vadeli hedef örneği
1. Sıvı alımınızı artırmak için önümüzdeki ay boyunca her gün sekiz bardak su için .
2. Farkındalığınızı artırmak için her sabah 10 dakika meditasyon yapın.
3. Önümüzdeki dört hafta boyunca her hafta sonu evinizdeki bir odayı düzenleyin.
4. Fiziksel aktivitenizi artırmak için günlük 10.000 adım atmaya çalışın.
5. Okuma alışkanlığı edinmek için ayda bir kitap okumaya karar verin .
6. Yemek pişirme becerilerinizi geliştirmek ve geliştirmek için her hafta yeni bir tarif öğrenin.
7. Önümüzdeki 30 gün boyunca her akşam bir şükran günlüğü yazısı yazın.
8. Esnekliğinizi artırmak için her gün 15 dakika esneme yapın.
9. Daha iyi bir sağlık için her gece en az yedi saat uyumayı hedefleyin .
10. Daha kaliteli bir uyku için yatmadan bir saat önce ekran başında geçirilen süreyi sınırlayın.
11. Her hafta birine bir teşekkür notu gönderin veya minnettarlığınızı ifade edin.
12. Stresle başa çıkmak için her gün beş dakika derin nefes egzersizleri yapın.
13. Önümüzdeki ay boyunca kafein alımınızı günde bir fincanla sınırlayın.
14. Yaklaşan tatiliniz için her hafta belirli bir miktar para biriktirin.
15. Haftada en az iki saat yerel bir yardım kuruluşunda gönüllü olarak çalışın.
16. Yeni bir dil öğrenin ve her gün 20 dakika pratik yapın.
17. Her gün temiz hava almak ve rahatlamak için 30 dakikanızı açık havada geçirin.
18. Gelen kutunuzu düzenlemek için gereksiz e-posta listelerinden aboneliğinizi iptal edin.
19. Önümüzdeki ay boyunca sosyal medya kullanımınızı günde 60 dakikayla sınırlayın.
20. Her hafta sonu yeni bir hobi veya aktivite keşfedin.
21. Önümüzdeki ay boyunca haftada üç kez evde egzersiz rutini uygulayın.
22. Becerilerinizi geliştirmek için her gün 20 dakika bir müzik aleti çalmayı deneyin.
23. Alanınızda bir ağ oluşturma etkinliğine katılın veya profesyonel bir gruba katılın.
24. Daha iyi ağız hijyeni için her gece dişlerinizi diş ipiyle temizleyin.
25. Verimliliği ve refahı artırmak için çalışma saatleri içerisinde düzenli molalar planlayın .( https://www.betterup.com/blog/what-is-a-short-term-goal)
12 kısa vadeli kariyer hedefi örneği
1. Mevcut şirketinizde önümüzdeki 18 ay içinde terfi almayı hedefliyorsunuz . Şu anda, junior bir rolde çalışıyorsunuz ve kısa vadeli hedefiniz ek sorumluluklar almak, becerilerinizi sergilemek ve mentorluk almak .
2. Önümüzdeki altı ay içinde sektördeki profesyonel ağınızı ve bağlantılarınızı geliştirmek istiyorsunuz. Şu anda ara sıra etkinliklere katılıyorsunuz ve kısa vadeli hedefiniz ayda en az iki ağ oluşturma etkinliğine katılmak ve LinkedIn'de profesyonellerle bağlantı kurmak .
3. Önümüzdeki yıl içinde ilgili bir sertifika veya eğitim programını tamamlamayı hedefliyorsunuz. Şu anda belirli bir sertifikanız yoksa, kısa vadeli hedefiniz, becerilerinizi artıracak bir program araştırıp kaydolmaktır.
4. Önümüzdeki iki yıl içinde bir liderlik rolüne geçiş yapmayı hayal ediyorsunuz. Şu anda orta düzey bir pozisyonda çalışıyorsanız, kısa vadeli hedefiniz etkili iletişim ve karar verme gibi liderlik becerilerinizi belirleyip geliştirmek ve bunları geliştirmek için yöneticiniz veya kariyer koçunuzla bir plan oluşturmaktır .
5. Önümüzdeki altı ay içinde topluluk önünde konuşma becerilerinizi geliştirmek istiyorsunuz . Şu anda topluluk önünde konuşma konusunda kendinizi rahat hissetmiyorsunuz; kısa vadeli hedefiniz bir topluluk önünde konuşma kulübüne katılmak, düzenli olarak pratik yapmak, iletişim koçunuzla çalışmak ve geri bildirim almak.
6. Önümüzdeki yıl kariyerinizle ilgili belirli bir alanda bilginizi geliştirmeyi hedefliyorsunuz. Şu anda temel konularda bilgi sahibisiniz, ancak kısa vadeli hedefiniz sektör yayınlarını okumak, ilgili atölyelere katılmak ve çevrimiçi kurslara katılmak.
7. Önümüzdeki dokuz ay içinde kuruluşunuz içinde işlevler arası bir projeye liderlik etmeyi hedefliyorsunuz. Şu anda ekibinizle iş birliği içindesiniz ve kısa vadeli hedefiniz, işlevler arası girişimlerde gönüllü olmak, proje yönetimi becerilerinizi geliştirmek , ilgili programlara aşina olmak ve liderlik potansiyelinizi sergilemek.
8. Önümüzdeki 12 ay içinde maaş artışı için pazarlık yapmak istiyorsunuz . Şu anda sektör standartlarının altında bir maaş alıyorsunuz ve kısa vadeli hedefiniz, maaş ölçütlerini araştırmak, başarılarınızı belgelemek ve yöneticinizle bir performans değerlendirmesi planlamak.
9. Önümüzdeki iki yıl içinde uluslararası bir projede çalışmayı hayal ediyorsunuz. Şu anda yerel olarak çalışıyorsunuz ve kısa vadeli hedefiniz, uluslararası görevlere olan ilginizi göstermek, ilgili becerileri geliştirmek ve kuruluşunuz içinde küresel iş birliği fırsatları aramak.
10. Önümüzdeki üç ay içinde zaman yönetimi becerilerinizi geliştirmeyi hedefliyorsunuz . Şu anda teslim tarihleriyle boğuşurken, kısa vadeli hedefiniz bir zaman yönetimi sistemi uygulamak, görevleri önceliklendirmek ve her gün için gerçekçi hedefler belirlemek.
11. Önümüzdeki altı ay içinde yeni bir yazılım veya teknolojide uzmanlaşmak istiyorsunuz. Şu anda uzmanlık eksikliğiniz var, kısa vadeli hedefiniz çevrimiçi kurslara katılmak, atölyelere katılmak ve yeni aracı günlük işlerinizde kullanmak.
12.Önümüzdeki yıl içinde kuruluşunuzdaki genç bir meslektaşınıza mentorluk yapmayı hedefliyorsunuz. Şu anda bireysel görevlere odaklanmış durumdasınız ve kısa vadeli hedefiniz, mentorluk yapma isteğinizi ifade etmek , deneyimlerinizi paylaşmak ve daha az deneyimli bir meslektaşınıza rehberlik etmektir.
Ruh Sağlığı Profesörü Kemal Sayar’a göre insanların hayattaki amaçlarını bulabilmeleri için izlenecek, özetle yedi adım vardır: Birincisi hangi konuda iyisin veya iyi olmak istediğin konuda bir beceri sahibi olmaya çalış, dene, yaşadığın toplumdaki önemli konulara bir göz at. İkincisi değerlerini gözden geçir ve yapmak istediğin şeylerle arasında bağ kur, ilişkisini belirle. Üçüncüsü güçlü yanlarını, yeteneklerini, yapmaktan keyif aldığın şeyleri tespit et ve uygulayıp, hayata geçir, amaçlarında kullan. Dördüncüsü başkalarına fayda sağlamak için çalışan gönüllülük organizasyonlarına katıl. Beşincisi en faydalı, en etkin, en iyi olduğun hali zihninde canlandır, hayal et ve bunu canlı kıl, zihninde yaşat.Altıncısı şükran, minnettarlık gibi değerli duygularına ulaş ve bunlar hakkında anı ,mektup, şiir yaz, notlar al.Yedincisi toplumda faydalı işleri dolayısı ile hayranlık duyduğun kişilerin özyaşam öykülerini, etkinliklerini takip et, motivasyonunu canlı tut.Önce küçük ölçekli iyiliklerden,işlerden, hedeflerden başla ve devam et. (https://kemalsayar.com/haftanin-yazisi/hayattaki-amacinizi-bulabilmek-icin-yedi-yontem)
Uzun Vadeli Kariyer Hedefi Örnekleri
Uzun vadeli kariyer hedefleri tamamen kişinin ilgi ve isteklerine bağlıdır, bu nedenle yalnızca kişisel hayal gücüyle sınırlıdır. Ancak, insanların sıklıkla belirlediği birkaç hedef vardır. Bunlar arasında şunlar yer alabilir:
• Liderlik pozisyonuna ulaşmak
• Belirli bir şirket veya sektörde çalışmak
• Sağlıklı bir iş-yaşam dengesi bulmak
• Kazançları artırmak
• Hızlı tempolu bir iş yeri veya tamamen uzaktan çalışma gibi belirli bir ortamda çalışmak
• Terfi veya belirli bir iş unvanına sahip olmak
• Bir derece veya sertifika kazanmak
• Kariyer istikrarı yaratmak
• Mentor veya koç olmak
• Araştırma, makale veya kitap yayınlamak
• Konunun uzmanı/düşünce lideri olmak
• Bir iş kurmak
• Erken/rahat bir şekilde emekli olmak
• Güçlü bir profesyonel ağ kurmak
Uzun vadeli finansal hedeflere bazı örnekler şunlardır:
• Finansal olarak bağımsız olun, kazanç potansiyelinizi en üst düzeye çıkarın
• Kredi puanınızı düzeltin ve iyileştirin, kredi kartı borcunuzu ödeyin, ipotek borcunuzu kapatın
• Acil durum fonunuz için daha fazla para biriktirin ve ihtiyaç duyduğunuz ve istediğiniz şeyleri satın alacak kadar paranız olsun
• Emeklilik için tasarruf edin
• Çocukların eğitimini sağlamak
• Birden fazla pasif gelir akışına sahip olun
• Milyoner (hatta milyarder!) olun!
Hedef Belirlerken Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar:
Hedef belirlemede dikkat edilmesi gereken önemli hususlar bulunmaktadır.
1. Spesifik olmak: Net, ölçülebilir ve anlaşılabilir olması önemlidir. Belirsiz veya genel amaçlar motivasyonu azaltabilir ve başarıyı belirlemenizi zorlaştırabilir.
2. Gerçekçi olmak: Ulaşılabilir ve gerçekçi olması önemlidir. Unutmayın ki, amaca ulaşmak için gerekli kaynaklara sahip olduğunuzdan emin olmalısınız.
3. Zaman sınırlaması yapmak: Amaca ulaşmanın bir zaman çerçevesine ihtiyacı vardır. Bir zaman çizelgesi belirlemek, amaca yönelik eylemlerinizi planlamak için size rehberlik edebilir.
4. Öncelikleri belirlemek: Tüm amaçlar aynı derecede öneme sahip değildir, bu nedenle öncelikleri belirleyerek neye odaklanacağınızı görmek önemlidir.
5. İlgili araştırma yapmak: İsteğine ulaşmanız için gerekli bilgi, beceri veya kaynaklar konusunda araştırma yapmanız gerekebilir. Bu şekilde daha stratejik bir planlama yapabilirsiniz.
6. Esneklik sağlamak: Her şey beklediğiniz gibi gitmeyebilir. Ancak esnek olabilmek ve ihtiyaç halinde planları değiştirme yeteneğiniz çok önemlidir.
7. Motivasyonu arttırmaya odaklanmak: Motive olan insanların daha büyük başarılara imza attığı bilimsel olarak kanıtlanmıştır. Bu yüzden birey kendisini motive tutacak sebepler bulmalıdır.(https://psikolojimerkezibursa.com/kaliteli-yasam-icin-hedef-belirleme/)
SONUÇ: KİŞİLER KENDİ YAŞAM AMAÇLARINI BULDUKLARINDA, HEDEFLERİNE ERİŞTİKLERİNDE YAŞAMDAKİ MUTLULUK VE KENDİNİ GERÇEKLEŞTİRME DOĞAL SONUÇ OLARAK ELDE EDİLMEKTEDİR.
Kaynakça
Austin, J. T. & Vancouver, J. B. (1996). Goal Constructs in Psychology: Structure, Process and Content, Psychological Bulletin, 120, 338-375.
Aslan, B. (2014). Ebeveyn kabul reddi ve intihar olasılığı: yaşam amaçları ve yalnızlık açısından bir değerlendirme. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Brunstein, J. C. (1993). Personal Goals and Subjective Well-Being: A Longitudinal Study, Journal of Personality and Social Psychology, 65 (5), 1061-1070.
DEMĐREL, H. G., DEMĐREL, E. T., & DUSUKCAN, M. (2012). Yasam amacları ve meslek secimi:
Universite Oğrencileri Orneği. Đcinde: 1. Ulusal Unye Đ.Đ.B.F Đsletmecilik Sempozyumu
Bildiriler Kitabı (325-336). Unye – ORDU.
[83] Duriez, B. (2011), The Social Costs Of Extrinsic Relative to İntrinsic Goal Pursuits Revisited: the Moderating Role of General Causality Orientation, Personality and Individual Differences, 50(5), 684-687.
ERYILMAZ, A. ve AYPAY, A. (2011b). Lise oğrencilerinde derse katılmaya motive olma ile yasam
amacları belirleme arasındaki iliskiler. Ahi Evran Universitesi Eğitim Fakultesi Dergisi. 12(3),
149-158.
Güler, G. K. Pozitif Psikoterapi Temelli UmutYerleştirme Programının Multipli Sklerros Tanılı Bireylerde Umut ve Yaşam Amaçları Belirleme Düzeyine Etkisi, Y.L. T. Ondokuzmayıs Üni.
Heady B (2008) Life Goals Matter to Happiness: A Revision Ofset-Point Theory. SocialIndicators Research, 86: 213-231
İlhan, T. (2009). Üniversite öğrencilerinin benlik uyumu modeli: yaşam amaçları, temel psikolojik ihtiyaçlar ve öznel iyi oluş, Doktora Tezi. Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara,
Ingrid B, Majda R, Dubravka M (2009) life goals and wellbeing:
Are extrinsic aspirations always detrimental to wellbeing.
Psychological Topics, 18:317-334.
MOHAMAD, M., ABDRAZAK, A. and MUTIU, S.(2011). Meaning in life among muslim students. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 30.
PESESCHKIAN, N. (1996). Positive Family Therapy: The Family as Therapist. NewDelhi: Sterling Publishers,337-350
Sheldon, K. M. ve Kasser, T. (1995). Coherence and congruence: Two aspects of personality integration. Journal of Personality and Social Psychology, 68, 531–543.
Sheldon, K. M. ve Elliot, A. J. (1999). Goal striving, need satisfaction and longitudinal
well-being: The self-concordance model. Journal of Personality and Social
Psychology, 76(3), 482 – 497.
Yetim, Ü. (1991). Kişisel projelerin organizasyonu ve oruntusu acısından yaşam doyumu. (Doktora Tezi). Ege Üniversitesi, İzmir.
Yaşam amaçları, psikolojik olarak olumlu bir hayat sürmede önemli bir enerji kaynağı olan (Aslan, 2014), insan motivasyonunu yönlendirerek eylemlerine kaynaklık eden (Deci ve Ryan, 2000), insanın kendi varoluşunun devamlılığı için önemli görülen (İlhan, 2009) bir güçtür. Yaşam amaçları, uzun dönemli amaçlar (aspiration) şeklinde ifade edilmektedir.
Türk Dil Kurumu Türkçe Sözlükteki Amaç tanımı şu şekildedir; Erişilmek istenilen sonuç, maksat. Güncel Türkçe Sözlükte ise; “Ulaşmak istenilen sonuç, maksat, gâye, hedef” olarak tanımlanmaktadır. (TDK) Shah ve Kruglansky (2003) amacı , bireylerin zaman dilimleri içerisinde oluşturmaya çalıştıkları ve tamamlanması için uğraşı verdikleri, gelecekte bir sonuç ya da sonuçları olacak zihinsel etkenler olduklarını belirtmişlerdir.
Bireylerin amac belirlemeleri ve belirledikleri amacları yasama gecirmek icin cabalamaları, hem guclenmelerine hem de olumlu duygular yasamalarına yardımcı olmaktadır. Amac olusturmak ve olusturulan amacları yasama aktarmak; insanın en belirgin ozelliği olarak ifade edilmektedir (Eryılmaz ve Aypay, 2011a:1219-1233).
Bireysel sorumluluk, yaşamda açık amaçlar belirleme ve bu amaçlara ulaşmak için tüm sorumlulukları ve görevleri tamamıyla kabullenmektir. Seçim özgürlüğü, yaşantınıza yön vermede sorumluluğunuzun olduğunu kabul etmeye yol açar.
Hayatın anlamı ile yasam amacı arasında doğrudan bir iliski vardır. Yasam amacı, bireyin, hayatının bir yönu olduğunu ve bu yönun ona birey tarafından yüklenen anlam sayesinde yükseldiğini hissetmesidir. Bu nedenle insanlar, yasamları icin bir amac tanımladıklarında genellikle anlamlı bir hayat yaratmakta, yaşantılarından kaynaklanan amaçlara eğilim göstermektedir. Diğer bir ifadeyle, bireyler anlamlı amaçlar icin mucadele ettiklerinde hayat daha dolu ve eğlenceli bir hal almaktadır. (Mohamad vd, 2011:743).
İnsan amaçlı bir varlıktır ve davranışın amaca yönelik olması onu organize kılar. Birey bilişsel, duygusal ve davranışsal olarak amaçlarına göre eylemlerini belirler. Amaçlar, biliş ve duygu arasındaki karşılıklı ilişki ile davranışın ortaya çıkarlar. Amacın bilişsel öğesi, zihinsel temsiller doğrultusunda gidiş yollarının oluşturmasını içerir. Duygusal öğesi, amacın temel motivasyonunu kapsamaktadır. Davranış öğesi ise, amaca ulaşmayı sağlayan planlarla bütünleşen eylemleri içermektedir. (Yetim, 1991). Amaç duygusu, daha yüksek düzeyde özgüven, mutluluk, hedef yönelimi, akademik başarı ve özgeciliği sağlamaktadır.
Amaçlar; günluk amaçlar ve yaşam amacları olarak iki farklı sekilde de ele alınmaktadır. Bireylerin gün icinde yapacaklarına dair amaçları onların günlük amaclarını olusturmakta iken, geleceğe dair amacları ise yasam amaclarını olusturmaktadır. Günlük amaclar, bireylerin yasam amaclarını gercekleştirmelerinde aracı islev görmektedirler. Bir oğrencinin gelecekte doktor olmak istemesi, o öğrenci icin bir yasam amacıdır. Oğrencinin lisedeki biyoloji dersinden basarılı olmayı istemesi ise doktor olma yasam amacını gerceklestirmesine olanak tanıyacak olan gunlük amaçlarından biridir. (Eryılmaz ve Aypay, 2011b:149-158).
İnsanlar, ideallerinden, yaşamı mutlu bir şekilde sürdürmekten ve yaşama anlam yüklemekten söz ederlerken aslında gelecekten beklentilerini ve yaşam amaçlarını belirtirler. (Ingrid ve ark. 2009). Bireylerin yaşamlarını anlamlı kılan en önemli faktörlerden biri, onların yaşam amaçlarıdır.
Yaşam amacı, “bireylerin bilişsel ve davranışsal stratejiler aracılığıyla elde ettikleri ve sürdürmeye çalıştıkları durumlar” olarak açıklanmaktadır (Emmons, 1999). Demirel (2013) yaşam amacını, yaşamın içinde ulaşılmak istenen, yaşam sürecine bütünlük ve anlam katan sonuç olarak tanımlamaktadır.
Yaşam amacı insanların elde etmeye, sürdürmeye veya kaçınmaya çalıştığı ve arzu edilen durumları ifade etmektedir
Literatürde farklı bakış açılarıyla ele alına yaşam amaçları:
Heady’e (2018) yaşam amaçları üç şekilde sınıflandırmış bunlar: Başarı, Aile Yaşamı, Toplumsal ve politik açıdan aktif olma ve yardımlaşma
Ebersoley’e göre (1998) yaşam amaçları dört şekilde ele almıştır bunlar: Yaşam Öyküleri, İş yaşamı, İlişkiler, Dini inançlar ve katkıda bulunma
Emmons’a göre (1999) yaşam amaçları: Kişisel Mücadele, Başarı, Yakınlık, Maneviyat ve başkalarına yardım
Yaşam amaçları, kişinin yaşamındaki duygusal bütünleşmeyi ve kişinin yaşamda bir hedefe, bir amaca yönelmesini ifade etmektedir. (Ryff,1989).Fakat bu amaçlarının neler olduğu yönünde somut veriler bulunmamaktadır. Kasser ve Ryan (2001) literatürde içsel ve dışsal olmak üzere iki yaşam amacından bahsetmiştir.
Kişilerin yaşam amacına sahip olması yaşamdan alınan doyumu artırmakta, belli bir amaca sahip olmamak ise ruhsal sıkıntılara neden olabilmektedir. Amaçlar aynı zamanda bireylerin dayanıklılıklarını arttırmakta ve bireyleri güçlendirmektedir.
Amaç geliştirmede bireyin kendisine en uygun, kendi değerlerini ve ilgi alanlarını yansıtan hedefleri belirlemesi, amaçlarına daha kolay bir şekilde ulaşmasına katkı sağlamaktadır. (Sheldon, Elliot, 1999). Bireyler değerleri ve amaçlarına yönelik davranışlarda bulundukça daha uzun süreli olumlu duygulanım deneyimlemeleri, amaç ve değerlerinden uzaklaştıkça da olumsuz duygulanım yaşamaları mümkün olmaktadır.
Yaşam amacına ulaşmayı etkileyen bazı faktörler bulunmaktadır: (Eryılmaz, 2012). Bu faktörler;
➢ Amaçların belirgin ve net olmaması: Kendini düzenleme, ideallerin veya diğer durumların belirli olmasında standart net değilse amaç oluşturma zorlaşmaktadır.
➢ Amaçlara ulaşma çabasında sürecin etkili bir şekilde takip edilmemesi: Kendini düzenlemenin diğer bir adımı da izlemedir. Bireylerin hareketlerini takip etmeleri için öz düzenleme önemlidir. İnsanlar kendi davranışlarını bıraktıklarında kontrol etmeleri zorlaşmaktadır.
➢ Amaca ulaşmada karşılaşılan engellere yönelik düzenleme yapmama: Kendini düzenlemenin üçüncü bileşeni yönetmedir. Bireyler kendilerine net amaçlar belirlemiş olsa da amaca ulaşmak için sorunlarla karşılaşmış olsalar da kontrolü bırakmamalı, tepkilerini yenilemelidirler.
Yaşam Amacına Sahip Olmanın Birey Üzerindeki Etkileri
Yaşamda bir amaç duygusuna sahip olmak, kişilerin fiziksel sağlık ve uzun ömürlülüğe de katkı sağlamaktadır. (Hill ve Turiano, 2014; Zilioli vd., 2015; Hirooka vd., 2023). yaşam amacı olan kişilerin yaşamdan anlam buldukları bilinmektedir. (Webster vd., 2018). Hayata dair yaşam amacının azalması, özellikle gelişimsel kriz dönemlerinde ruhsal hastalıklar açısından risk oluşturmaktadır. Yüksek düzeyde yaşam amacına sahip olmak ruhsal açıdan koruyucu bir özelliktir. Yaşamda güçlü bir amaca sahip olmanın, kişilerin öz bakım gücünü artırdığı ve kendi sağlıklarıyla ilgili olarak daha fazla sorumluluk alma eğiliminde olduklarına dair kanıtlar vardır. Bu durum, sağlığı geliştirici davranışların artmasını sağlamaktadır.(Güler, 2023)
Yaşam Amaçlarının Sınıflandırılması
Peseschkian’a göre (1996), bireylerin yaşam amaçları belirlemeleri, dört temel alanda ortaya çıkmaktadır. İnsanlar, beden (duyum), başarı (kariyer), ilişki ve maneviyat alanlarında belirledikleri amaçları gerçekleştirmeye çalışmakta ve yaşamdaki çatışmaları çözümlemekte bu amaçları kaynak olarak kullanmaktadırlar.
İlişki amaçları “evlenmek istedikleri bireylerdeki özellikler ve yaşamı nasıl geçireceklerine ilişkin planlamaları” ile ilgilidir. Başarı, yani bir anlamda kariyer amaçları ise, “Hangi işlerde çalışacağı ve nasıl gelişimler yapılacağı ile ilgili planlamalar “ile ilgilidir. Maneviyat amaçları ise, “bireylerin yaşamlarında neye uğraşı gösterme bir vizyona sahip olmalarıyla” ilgilidir. Beden, bir anlamda duyum amaçları ise “bireylerin fiziksel bedenlerinin ferahlığa ulaşmak için ne tür spor ve alışkanlıklara sahip olacaklarıyla “ilgilidir.
Birey dengeli yaşamayı istediğinde ya da dengesiz yaşam alışkanlığını değiştirmek istediğinde, neyi kontrol etmesi gerektiği, hangi isteklerini ertelemesi gerektiği, hangi alanlara daha fazla yatırım yapması gerektiği konusunda sabır becerisi onun önemli bir gücü olacaktır. Sabır becerisinin kendisine sağladığı bu özelliği ile birey hayatının diğer alanlarına da yatırım yapmaya daha gönüllü olabilir; bu yatırımlarla elde ettiği farklı alanlardaki ihtiyaç doyumu onun bu gayretlerini sürdürmesi konusunda da ona güç verebilir.
Benlik uyumu modeli (Sheldon ve Eliot, 1998, 1999; Sheldon, 2001), amaçların kazanılmasını “özerk nedenlere göre takip edilen amaçlar” ve “özerk olmayan/baskıcı nedenlere göre takip edilen amaçlar” olmak üzere iki temel nedene göre tanımlar. Özerk nedenlere göre amaç belirleyen bireyler, sahip olduğu amaçlara ilgi duyar ve bu amaçları takip etmekten hoşlanır, amaçlarının önemli olduğuna inanır. Özerk olmayan nedenlere göre amaç belirleyen bireyler ise amaçlarını utandığı, kaygı duyduğu veya suçluluk hissettiği için benimser; amacın sonucunda ortaya çıkan ödüle ulaşmak veya cezadan kaçınmak ister.
Özetle, insanların amaçları takip etmesinin dört nedeni vardır:
1) Amaç gütmekten zevk alma,
2) Amacın önemli olduğuna inanma (özerk nedenler),
3) Bir amacı takip etmediğinde suçluluk duyma/utanma
4) Amacın sonucunda ortaya çıkan ödül/ceza durumu (özerk olmayan/baskıcı nedenler).
Birey amaçlarını içsel ve kimliğine uygun bir yapı içerisinde sürdürebilirse yüksek düzeyde amaç-benlik uyumu ortaya çıkmaktadır (Sheldon ve Kasser, 1995).
Amaçları içeriğine göre içsel amaçlar ve dışsal amaçlar olmak üzere iki sınıflandırma altında toplamaktadırlar. Buna göre içsel amaçlar katılım/yakın ilişkiler, topluma katkı/yardımseverlik, fiziksel sağlık ve kendini kabul gibi amaçlardan oluşurken; dışsal amaçlar maddi başarı/zenginlik, ünlü olma/tanınma, çekicilik/imaj gibi amaçlardan oluşur. Bu iki amaç türü içeriğine göre bireyleri farklı yaşam tarzlarına yönlendirir ve bireyin mutluluğu üzerinde farklı etkilere yol açar (İlhan, 2009) İçsel amaçlar özellikle insanın doğası ve insanihtiyaçlarıyla ilgili amaçları ifade etmektedir (Kasser & Ryan, 2001). Dışsal amaçlar ise, iç dünyanın dışa yansıtılması ve dış dünyaya verilen mesajları ifade etmektedir. Hayat açısından anlam ve bütünlük sağlayan amaçlara sahip olmak birey için kendi başına yaşam doyumunun bir göstergesidir (Brunstein, 1993). İcsel ve dıssal amacların aynı anda gerceklestirilmesi icin ne kapasite ne de zaman olarak yeterlidir. İcsel amaclar, dıssal amaclar tarafından desteklenmektedir. Diğer bir ifadeyle, dıssal amaclar, icsel amacların gerceklestirilmesine yönelik ikincil amac konumundadır. (Demirel vd, 2012:325-336).
Dışsal amaçlara daha çok önem veren insanlar; bağlılık ve hayırseverlik gibi değerleri daha az önemserler. Sert, acımasız ve sabit fikirlilik hakimiyet gösterir. Yine dışsal amaçlara yönelimli bireyler daha az empati kurarlar. İçsel amaçları daha fazla olan insanlarda bu durum tam tersidir: Olumlu ilişkiler geliştirmeye, ihtiyacı olan insanlara yardım etmeye değer verirler. Yeni fikirlere açıklardır. (Duriez;2011) Bireyin kendini daha iyi hissedebilmesi için hem içsel hem de dışsal amaçlar edinmesi, bireyin sağlıklı bir kişilik geliştirmesi ve yaşam doyumu hissedebilmesi için önemli bir ön koşu olarak görülebilir. Yaşam amacı bireyin daha anlamlı bir yaşam sürdürmesini sağlamakla birlikte, bireyin hayatında daha fazla tatmin duygusunu da hissetmesine olanak verir.
Yaşam amaçları mesleki ve kişisel yaşam amaçları olarak da ele alınabilmektedir. Mesleki yaşam amacı, kişinin seçtiği işteki başarılarını ifade eder. Kişisel yaşam amacı ise, kişinin ne tür bir insan olmak istediğini ifade eder. Her iki amaç da elbette bilinçli ve bilinçsiz ideallere bağlıdır. Bireylerin kendileri için benimsediği amaçlar öz düzenleme süreçlerine açılan bir pencere olarak görülmüştür. (Austin & Vancouver, 1996).
Ve yaşam amaçlarının ,tüm hedeflerinizin bir son tarihi olmalı. Bunları şu şekilde kategorilendirebilirsiniz:
• Hayat hedefleri : Ölmeden önce başarmayı umduğunuz hedefler
• Uzun vadeli hedefler : Ulaşılması 5-10 yıl veya daha fazla zaman gerektiren hedefler
• Orta vadeli hedefler : 2-5 yıl süren hedefler
• Kısa vadeli hedefler : Bugün, gelecek hafta veya bir yıl içinde gerçekleştirilebilecek hedefler
25 kısa vadeli hedef örneği
1. Sıvı alımınızı artırmak için önümüzdeki ay boyunca her gün sekiz bardak su için .
2. Farkındalığınızı artırmak için her sabah 10 dakika meditasyon yapın.
3. Önümüzdeki dört hafta boyunca her hafta sonu evinizdeki bir odayı düzenleyin.
4. Fiziksel aktivitenizi artırmak için günlük 10.000 adım atmaya çalışın.
5. Okuma alışkanlığı edinmek için ayda bir kitap okumaya karar verin .
6. Yemek pişirme becerilerinizi geliştirmek ve geliştirmek için her hafta yeni bir tarif öğrenin.
7. Önümüzdeki 30 gün boyunca her akşam bir şükran günlüğü yazısı yazın.
8. Esnekliğinizi artırmak için her gün 15 dakika esneme yapın.
9. Daha iyi bir sağlık için her gece en az yedi saat uyumayı hedefleyin .
10. Daha kaliteli bir uyku için yatmadan bir saat önce ekran başında geçirilen süreyi sınırlayın.
11. Her hafta birine bir teşekkür notu gönderin veya minnettarlığınızı ifade edin.
12. Stresle başa çıkmak için her gün beş dakika derin nefes egzersizleri yapın.
13. Önümüzdeki ay boyunca kafein alımınızı günde bir fincanla sınırlayın.
14. Yaklaşan tatiliniz için her hafta belirli bir miktar para biriktirin.
15. Haftada en az iki saat yerel bir yardım kuruluşunda gönüllü olarak çalışın.
16. Yeni bir dil öğrenin ve her gün 20 dakika pratik yapın.
17. Her gün temiz hava almak ve rahatlamak için 30 dakikanızı açık havada geçirin.
18. Gelen kutunuzu düzenlemek için gereksiz e-posta listelerinden aboneliğinizi iptal edin.
19. Önümüzdeki ay boyunca sosyal medya kullanımınızı günde 60 dakikayla sınırlayın.
20. Her hafta sonu yeni bir hobi veya aktivite keşfedin.
21. Önümüzdeki ay boyunca haftada üç kez evde egzersiz rutini uygulayın.
22. Becerilerinizi geliştirmek için her gün 20 dakika bir müzik aleti çalmayı deneyin.
23. Alanınızda bir ağ oluşturma etkinliğine katılın veya profesyonel bir gruba katılın.
24. Daha iyi ağız hijyeni için her gece dişlerinizi diş ipiyle temizleyin.
25. Verimliliği ve refahı artırmak için çalışma saatleri içerisinde düzenli molalar planlayın .( https://www.betterup.com/blog/what-is-a-short-term-goal)
12 kısa vadeli kariyer hedefi örneği
1. Mevcut şirketinizde önümüzdeki 18 ay içinde terfi almayı hedefliyorsunuz . Şu anda, junior bir rolde çalışıyorsunuz ve kısa vadeli hedefiniz ek sorumluluklar almak, becerilerinizi sergilemek ve mentorluk almak .
2. Önümüzdeki altı ay içinde sektördeki profesyonel ağınızı ve bağlantılarınızı geliştirmek istiyorsunuz. Şu anda ara sıra etkinliklere katılıyorsunuz ve kısa vadeli hedefiniz ayda en az iki ağ oluşturma etkinliğine katılmak ve LinkedIn'de profesyonellerle bağlantı kurmak .
3. Önümüzdeki yıl içinde ilgili bir sertifika veya eğitim programını tamamlamayı hedefliyorsunuz. Şu anda belirli bir sertifikanız yoksa, kısa vadeli hedefiniz, becerilerinizi artıracak bir program araştırıp kaydolmaktır.
4. Önümüzdeki iki yıl içinde bir liderlik rolüne geçiş yapmayı hayal ediyorsunuz. Şu anda orta düzey bir pozisyonda çalışıyorsanız, kısa vadeli hedefiniz etkili iletişim ve karar verme gibi liderlik becerilerinizi belirleyip geliştirmek ve bunları geliştirmek için yöneticiniz veya kariyer koçunuzla bir plan oluşturmaktır .
5. Önümüzdeki altı ay içinde topluluk önünde konuşma becerilerinizi geliştirmek istiyorsunuz . Şu anda topluluk önünde konuşma konusunda kendinizi rahat hissetmiyorsunuz; kısa vadeli hedefiniz bir topluluk önünde konuşma kulübüne katılmak, düzenli olarak pratik yapmak, iletişim koçunuzla çalışmak ve geri bildirim almak.
6. Önümüzdeki yıl kariyerinizle ilgili belirli bir alanda bilginizi geliştirmeyi hedefliyorsunuz. Şu anda temel konularda bilgi sahibisiniz, ancak kısa vadeli hedefiniz sektör yayınlarını okumak, ilgili atölyelere katılmak ve çevrimiçi kurslara katılmak.
7. Önümüzdeki dokuz ay içinde kuruluşunuz içinde işlevler arası bir projeye liderlik etmeyi hedefliyorsunuz. Şu anda ekibinizle iş birliği içindesiniz ve kısa vadeli hedefiniz, işlevler arası girişimlerde gönüllü olmak, proje yönetimi becerilerinizi geliştirmek , ilgili programlara aşina olmak ve liderlik potansiyelinizi sergilemek.
8. Önümüzdeki 12 ay içinde maaş artışı için pazarlık yapmak istiyorsunuz . Şu anda sektör standartlarının altında bir maaş alıyorsunuz ve kısa vadeli hedefiniz, maaş ölçütlerini araştırmak, başarılarınızı belgelemek ve yöneticinizle bir performans değerlendirmesi planlamak.
9. Önümüzdeki iki yıl içinde uluslararası bir projede çalışmayı hayal ediyorsunuz. Şu anda yerel olarak çalışıyorsunuz ve kısa vadeli hedefiniz, uluslararası görevlere olan ilginizi göstermek, ilgili becerileri geliştirmek ve kuruluşunuz içinde küresel iş birliği fırsatları aramak.
10. Önümüzdeki üç ay içinde zaman yönetimi becerilerinizi geliştirmeyi hedefliyorsunuz . Şu anda teslim tarihleriyle boğuşurken, kısa vadeli hedefiniz bir zaman yönetimi sistemi uygulamak, görevleri önceliklendirmek ve her gün için gerçekçi hedefler belirlemek.
11. Önümüzdeki altı ay içinde yeni bir yazılım veya teknolojide uzmanlaşmak istiyorsunuz. Şu anda uzmanlık eksikliğiniz var, kısa vadeli hedefiniz çevrimiçi kurslara katılmak, atölyelere katılmak ve yeni aracı günlük işlerinizde kullanmak.
12.Önümüzdeki yıl içinde kuruluşunuzdaki genç bir meslektaşınıza mentorluk yapmayı hedefliyorsunuz. Şu anda bireysel görevlere odaklanmış durumdasınız ve kısa vadeli hedefiniz, mentorluk yapma isteğinizi ifade etmek , deneyimlerinizi paylaşmak ve daha az deneyimli bir meslektaşınıza rehberlik etmektir.
Ruh Sağlığı Profesörü Kemal Sayar’a göre insanların hayattaki amaçlarını bulabilmeleri için izlenecek, özetle yedi adım vardır: Birincisi hangi konuda iyisin veya iyi olmak istediğin konuda bir beceri sahibi olmaya çalış, dene, yaşadığın toplumdaki önemli konulara bir göz at. İkincisi değerlerini gözden geçir ve yapmak istediğin şeylerle arasında bağ kur, ilişkisini belirle. Üçüncüsü güçlü yanlarını, yeteneklerini, yapmaktan keyif aldığın şeyleri tespit et ve uygulayıp, hayata geçir, amaçlarında kullan. Dördüncüsü başkalarına fayda sağlamak için çalışan gönüllülük organizasyonlarına katıl. Beşincisi en faydalı, en etkin, en iyi olduğun hali zihninde canlandır, hayal et ve bunu canlı kıl, zihninde yaşat.Altıncısı şükran, minnettarlık gibi değerli duygularına ulaş ve bunlar hakkında anı ,mektup, şiir yaz, notlar al.Yedincisi toplumda faydalı işleri dolayısı ile hayranlık duyduğun kişilerin özyaşam öykülerini, etkinliklerini takip et, motivasyonunu canlı tut.Önce küçük ölçekli iyiliklerden,işlerden, hedeflerden başla ve devam et. (https://kemalsayar.com/haftanin-yazisi/hayattaki-amacinizi-bulabilmek-icin-yedi-yontem)
Uzun Vadeli Kariyer Hedefi Örnekleri
Uzun vadeli kariyer hedefleri tamamen kişinin ilgi ve isteklerine bağlıdır, bu nedenle yalnızca kişisel hayal gücüyle sınırlıdır. Ancak, insanların sıklıkla belirlediği birkaç hedef vardır. Bunlar arasında şunlar yer alabilir:
• Liderlik pozisyonuna ulaşmak
• Belirli bir şirket veya sektörde çalışmak
• Sağlıklı bir iş-yaşam dengesi bulmak
• Kazançları artırmak
• Hızlı tempolu bir iş yeri veya tamamen uzaktan çalışma gibi belirli bir ortamda çalışmak
• Terfi veya belirli bir iş unvanına sahip olmak
• Bir derece veya sertifika kazanmak
• Kariyer istikrarı yaratmak
• Mentor veya koç olmak
• Araştırma, makale veya kitap yayınlamak
• Konunun uzmanı/düşünce lideri olmak
• Bir iş kurmak
• Erken/rahat bir şekilde emekli olmak
• Güçlü bir profesyonel ağ kurmak
Uzun vadeli finansal hedeflere bazı örnekler şunlardır:
• Finansal olarak bağımsız olun, kazanç potansiyelinizi en üst düzeye çıkarın
• Kredi puanınızı düzeltin ve iyileştirin, kredi kartı borcunuzu ödeyin, ipotek borcunuzu kapatın
• Acil durum fonunuz için daha fazla para biriktirin ve ihtiyaç duyduğunuz ve istediğiniz şeyleri satın alacak kadar paranız olsun
• Emeklilik için tasarruf edin
• Çocukların eğitimini sağlamak
• Birden fazla pasif gelir akışına sahip olun
• Milyoner (hatta milyarder!) olun!
Hedef Belirlerken Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar:
Hedef belirlemede dikkat edilmesi gereken önemli hususlar bulunmaktadır.
1. Spesifik olmak: Net, ölçülebilir ve anlaşılabilir olması önemlidir. Belirsiz veya genel amaçlar motivasyonu azaltabilir ve başarıyı belirlemenizi zorlaştırabilir.
2. Gerçekçi olmak: Ulaşılabilir ve gerçekçi olması önemlidir. Unutmayın ki, amaca ulaşmak için gerekli kaynaklara sahip olduğunuzdan emin olmalısınız.
3. Zaman sınırlaması yapmak: Amaca ulaşmanın bir zaman çerçevesine ihtiyacı vardır. Bir zaman çizelgesi belirlemek, amaca yönelik eylemlerinizi planlamak için size rehberlik edebilir.
4. Öncelikleri belirlemek: Tüm amaçlar aynı derecede öneme sahip değildir, bu nedenle öncelikleri belirleyerek neye odaklanacağınızı görmek önemlidir.
5. İlgili araştırma yapmak: İsteğine ulaşmanız için gerekli bilgi, beceri veya kaynaklar konusunda araştırma yapmanız gerekebilir. Bu şekilde daha stratejik bir planlama yapabilirsiniz.
6. Esneklik sağlamak: Her şey beklediğiniz gibi gitmeyebilir. Ancak esnek olabilmek ve ihtiyaç halinde planları değiştirme yeteneğiniz çok önemlidir.
7. Motivasyonu arttırmaya odaklanmak: Motive olan insanların daha büyük başarılara imza attığı bilimsel olarak kanıtlanmıştır. Bu yüzden birey kendisini motive tutacak sebepler bulmalıdır.(https://psikolojimerkezibursa.com/kaliteli-yasam-icin-hedef-belirleme/)
SONUÇ: KİŞİLER KENDİ YAŞAM AMAÇLARINI BULDUKLARINDA, HEDEFLERİNE ERİŞTİKLERİNDE YAŞAMDAKİ MUTLULUK VE KENDİNİ GERÇEKLEŞTİRME DOĞAL SONUÇ OLARAK ELDE EDİLMEKTEDİR.
Kaynakça
Austin, J. T. & Vancouver, J. B. (1996). Goal Constructs in Psychology: Structure, Process and Content, Psychological Bulletin, 120, 338-375.
Aslan, B. (2014). Ebeveyn kabul reddi ve intihar olasılığı: yaşam amaçları ve yalnızlık açısından bir değerlendirme. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Brunstein, J. C. (1993). Personal Goals and Subjective Well-Being: A Longitudinal Study, Journal of Personality and Social Psychology, 65 (5), 1061-1070.
DEMĐREL, H. G., DEMĐREL, E. T., & DUSUKCAN, M. (2012). Yasam amacları ve meslek secimi:
Universite Oğrencileri Orneği. Đcinde: 1. Ulusal Unye Đ.Đ.B.F Đsletmecilik Sempozyumu
Bildiriler Kitabı (325-336). Unye – ORDU.
[83] Duriez, B. (2011), The Social Costs Of Extrinsic Relative to İntrinsic Goal Pursuits Revisited: the Moderating Role of General Causality Orientation, Personality and Individual Differences, 50(5), 684-687.
ERYILMAZ, A. ve AYPAY, A. (2011b). Lise oğrencilerinde derse katılmaya motive olma ile yasam
amacları belirleme arasındaki iliskiler. Ahi Evran Universitesi Eğitim Fakultesi Dergisi. 12(3),
149-158.
Güler, G. K. Pozitif Psikoterapi Temelli UmutYerleştirme Programının Multipli Sklerros Tanılı Bireylerde Umut ve Yaşam Amaçları Belirleme Düzeyine Etkisi, Y.L. T. Ondokuzmayıs Üni.
Heady B (2008) Life Goals Matter to Happiness: A Revision Ofset-Point Theory. SocialIndicators Research, 86: 213-231
İlhan, T. (2009). Üniversite öğrencilerinin benlik uyumu modeli: yaşam amaçları, temel psikolojik ihtiyaçlar ve öznel iyi oluş, Doktora Tezi. Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara,
Ingrid B, Majda R, Dubravka M (2009) life goals and wellbeing:
Are extrinsic aspirations always detrimental to wellbeing.
Psychological Topics, 18:317-334.
MOHAMAD, M., ABDRAZAK, A. and MUTIU, S.(2011). Meaning in life among muslim students. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 30.
PESESCHKIAN, N. (1996). Positive Family Therapy: The Family as Therapist. NewDelhi: Sterling Publishers,337-350
Sheldon, K. M. ve Kasser, T. (1995). Coherence and congruence: Two aspects of personality integration. Journal of Personality and Social Psychology, 68, 531–543.
Sheldon, K. M. ve Elliot, A. J. (1999). Goal striving, need satisfaction and longitudinal
well-being: The self-concordance model. Journal of Personality and Social
Psychology, 76(3), 482 – 497.
Yetim, Ü. (1991). Kişisel projelerin organizasyonu ve oruntusu acısından yaşam doyumu. (Doktora Tezi). Ege Üniversitesi, İzmir.
|
Yazan
|
Bu makaleden alıntı yapmak
için alıntı yapılan yazıya aşağıdaki ibare eklenmelidir: "Yaşam Amaçları ve Hedeflerimiz" başlıklı makalenin tüm hakları yazarı Uzm.Psk.Dnş.Banu BEYAZ'e aittir ve makale, yazarı tarafından TavsiyeEdiyorum.com (http://www.tavsiyeediyorum.com) kütüphanesinde yayınlanmıştır. Bu ibare eklenmek şartıyla, makaleden Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa uygun kısa alıntılar yapılabilir, ancak Uzm.Psk.Dnş.Banu BEYAZ'ın izni olmaksızın makalenin tamamı başka bir mecraya kopyalanamaz veya başka yerde yayınlanamaz. |
Beğenin 
Yazan Uzman
|
| Makale Kütüphanemizden | ||||
|
Sitemizde yer alan döküman ve yazılar uzman üyelerimiz tarafından hazırlanmış ve pek çoğu bilimsel düzeyde yapılmış çalışmalar olduğundan güvenilir mahiyette eserlerdir. Bununla birlikte TavsiyeEdiyorum.com sitesi ve çalışma sahipleri, yazıların içerdiği bilgilerin güvenilirliği veya güncelliği konusunda hukuki bir güvence vermezler. Sitemizde yayınlanan yazılar bilgi amaçlı kaleme alınmış ve profesyonellere yönelik olarak
hazırlanmıştır. Site ziyaretçilerimizin o meslekle ilgili bir uzmanla görüşmeden, yazı içindeki bilgileri kendi başlarına kullanmamaları gerekmektedir. Yazıların telif hakkı tamamen yazarlarına aittir, eserler sahiplerinin muvaffakatı olmadan hiçbir suretle çoğaltılamaz, başka bir
yerde kullanılamaz, kopyala yapıştır yöntemiyle başka mecralara aktarılamaz. Sitemizde yer alan herhangi bir yazı başkasına ait telif haklarını ihlal ediyor, intihal içeriyor veya yazarın mensubu bulunduğu mesleğin meslek için etik kurallarına aykırılıklar taşıyorsa, yazının kaldırılabilmesi için site yönetimimize bilgi verilmelidir.
