Örgüt /Kurum /Departman Depresyonu
İnsan yaşamı boyunca yaşam koşulları, çalışma koşulları, stres gibi birçok faktörden etkilenir. Yaşam koşullarının her geçen gün kötüleşmesi onlar üzerinde psikolojik bir etki yaratarak yas, kaygı, mutsuzluk, depresyon gibi sonuçlara yol açmaktadır. Depresyon ruhsal bir sorun olarak tanımlanır ve belirtileri arasında sürekli olumsuz duygu durumu, düşük benlik saygısı ve eğlenceli aktivitelere katılma isteksizliği yer alır. (Amerikan Psikiyatri Derneği, 2013: 43).
Örgütler, sosyal sistemde insan temelli oluşturulmuş olan topluluklardır. Kendi kültürlerini geliştirmiş olan örgütler de tıpkı insanlar gibi depresif tavırlar içerisine girebilirler. Bu hava içerisine giren örgütler de gerçekleşen bütün olayların kendilerinin dışında olduğunu savunmaktadırlar(Sezer, 2011).
Örgüt; belirlenen hedefe ulaşmak için oluşturulmuş insanların, birbirleriyle iş birliği ve koordinasyon içinde, ortak hedefe yönelik çabalarından oluşan bir yapı olarak tanımlanmaktadır. (Sezer, 2011). Örgütler varlıklarını sürdürebilmek ve yeniliklere ayak uydurmak isterler bu sayede diğer örgütlerle rekabet edebilirler. Örgütler için en önemli unsur insandır ve onu etkili bir şekilde kullanması gerekir (Kaya & Zerenler, 2022). Belirlenen hedeflere ulaşmak için örgütün verimli ve etkili bir işleyişinin olması gerekir (Doğan, 2021). Örgütler yok olma tehlikesi ile karşı karşıya kalması ya da vaat ettiklerini yerine getiremedikleri zaman ortaya çıkan kaos durumu bireylerde psikolojik bozukluğa sebep olur. (Atasoy, 2018). Bireylerde psikolojik bozukluk olarak kabul edilen depresyon görülmeye başlanır.
Depresyon, bireylerin normal işlevselliğini sınırlandırır ve hem ruhsal hem de bedensel sağlık sorunlarına yol açabilir. (Wagner ve ark., 2022). Bireyde uyku problemleri, iştahsızlık, öz bakım yetersizliği, sağlıklı düşünememe gibi bir tablo gözlemlenmektedir. İlaveten depresif tavırlar ve sorumluluktan kaçma gibi davranışlar başlar (Sezer, 2011). Depresyonun ortaya çıkabilmesi için sadece kötü bir olayın yaşanması gerekmez. Süregelen stres veya çevresel kökenli çökkünlük de depresyonu ortaya çıkartabilir. Depresyonun belirtileri arasında ümitsizlik, çaresizlik, çökkün mizaç, uyku bozuklukları, enerji azlığı, dikkat azalması, huzursuzluk, tedirginlik, zihinsel etkinliklerde ve bedensel aktivitelerde yavaşlama görülebilir. (Yüksel, 2006:69). Örgütlerde de bireylerdeki gibi benzer depresyon tablosu oluşmaktadır. Yani örgütler de hedefledikleri amaçlara ulaşamadıkları zaman psikolojik tepkiler göstermektedir. Örgütte görülen bu olumsuz hava çalışanlara yansımakta ve çalışanlardan tekrar örgüte yansımaktadır. Bu durum kısır döngü gibi devam edip hep çalışanların hem örgütün psikolojik olarak tükenmesine sebep olmaktadır. (Bakan vd., 2015)
Bilchik (2000:35) örgüt depresyonunu; “örgütte yayılmış bir hareketsizlik, saplanıp kalmış olma hali, genellikle geleceği planlayamama, örgütte çalışan bireylerin gelecekte ne yapacakları hakkında bir vizyonlarının olmayışı ve denemekten vazgeçmiş olmalarıdır” şeklinde tanımlamıştır.(Akt. Sezer, 2011:43)
Örgüt depresyonunun belirtileri (Dökmen, www.myenocta.com, 10.04.2014);
• Yenilik ve değişime karşı gösterilen direnç
• Çalışanların kendi ve yönetim ile aralarında giderek artan iletişimsizlik
• İş yerinde bakım ve temizlikte gözle görülebilir şekilde azalma
• İş yeri ile ilgili yaygın olumsuz konuşmalar
Örgütsel depresyon, iş hayatını olumsuz etkileyen, çalışanın verimliliğini olumsuz yönde etkileyen, çalışanın işine ve örgütüne olan bağlılığını olumsuz yönde etkileyen, çalışanlar üzerinde olumsuz bir psikolojik etki oluşması sonucu ortaya çıkan kavramdır. Keleş’e (2016) göre örgütsel depresyon, örgütün istikrarlı yapısının dışında kalan olumsuz bir faktöre karşı psikolojik bir tepkidir. Bir örgütte depresyon, örgütteki duygusal engellerin aşılamamasının bir sonucu olarak ortaya çıkabilir. (Lussier, 1996: 144). Örgütteki olumsuz ortam ve yeniliğe açıklık eksikliği, örgütsel bağlılık eksikliği, yabancılaşma duygusu, verimsizlik, düşük iş tatmini, algılanan uygunsuzluklara tepki olarak ortaya çıkabilir. Örgütsel depresyonun belirtileri örgütte genel hayal kırıklığı, çalışanların örgütü değersiz görmesi, çalışanların örgütü ya da birbirini suçlaması, örgütün gelecek için motivasyonunun olmaması, karar vermenin zor olması ve bu kararların doğru kararlar olmamasıdır. (Dökmen, 2013)
Örgüt depresyonun duygusal, bilişsel parametrelerinin yanı sıra davranışsal parametreleri dışardan gözlemlenecek durumdadır. Uyuşukluk hali, yeniliğe direnç, yaratıcılığın yok olması, verimlilik seviyesinin düşük olması, sorunlu ya da az iletişim, çalışmada isteksizlik, molaları uzatma, işe geç kalma gibi davranışsal problemler ortaya çıkmaktadır (Sezer, 2010). Bireyler hep kendilerine hem de örgüte zarar vermeye başlarlar (Sağır, 2015). Örgütte yaşanan bu olumsuzluklar örgüt depresyonunu doğurur. Örgüt depresyonunu tanımlarsak, örgütteki bireylerin umutsuz bir havaya bürünmeleri bireylerin geleceği planlayamaması ya da yetersiz kalması bulunduğu durumdan çıkamama hali ve örgüte yayılmış bir hareketsizlik halidir. (Bilchik, 2000; Sezer, 2011). Bir örgüt, örgüt depresyonuna girmişse sağlıksız bir iletişim ortamı, sorumluluk almama, iş veriminde düşüş meydana gelmeye başlar. Örgüt bu çıkmazın içine girdiği zaman bütün olumsuzlukları da beraberinde getirir. Örgüt yeniliklere kapalı hale gelir ve direnç gelişmeye başlar, örgüte dahil olacak yeni bireylerde bu durumdan olumsuz etkilenir ve bu büyüyerek kartopu haline gelir. Bunun sonucunda örgüt yapısı bozulur .(Bakan ve ark., 2015). Örgüt genelinde karamsarlık, umutsuzluk hakimdir. Çalışanlar hem kendini hem de örgütü değersiz görüp karşılıklı suçlama yönelimine girerler.
Örgütsel depresyonun travmatik olayların veya kurumsal krizlerin ortaya çıktığı zamanlarda meydana geldiği ifade edilmektedir. Güçlü, daha önce etkili olan kurum ve şirketlerde, beklenen işten çıkartmalar ile karşılaşıldığı ve özellikle bir proje veya bir ürün başarısız bir şekilde üretildiği zaman bocalama gözlenmiştir. Bu yüzden trajik veya travmatik bir olaydan sonra örgütün çevresini ve işi anlamak; durumun farkındalığına varmak önemli bir konudur. (Archer, 2011). Frankel (1997) çoğu örgütün, insana benzer depresyon belirtileri gösterdiğini ifade etmektedir. Örgüt depresyonu, diğer psikolojik sorunlar gibi, duygusal, bilişsel ve davranışsal düzeyde gözlenmektedir. Klinik depresyondan farkı, örgütün genelinde gözlenmesi ve nedenlerinin örgüt kaynaklı olmasıdır. Söz konusu belirtiler, örgüt depresyonunun yöneticiler tarafından gözlenmesini kolaylaştırmakta ve bu konuda araştırma yapanlara incelenmesi gereken süreçleri işaret etmektedir. (Sezer, 2011: 44).
Yönetici ve idarecilerin, örgütlerinin ve bölümlerinin duygusal sağlığına önemli derecede etkisi bulunmaktadır. Tüm kurum içinde ve daha büyük örgütlerde izole edilmiş bazı bölümlerde depresyona neden olan bazı faktörler vardır. Bu faktörlerden bazıları; klinik açıdan depresif yöneticiler, yöneticiler arasında uyuşturucu/alkol bağımlılığı, ahlaki değerleri, ırk veya cinsiyet farklılığını önemsememe, sıradan bir performans için tolerans ve ödül, üst düzey yöneticilerin işlevsiz davranışı (örneğin, paranoya, pasif saldırganlık, iletişim eksikliği), denetleyici yöneticiler ve örgütsel sırlardır.(Frankel, 1997: 4).
Depresyon halindeki bir örgütün tedavi edilmesi ise üç temel aşamadan oluşmaktadır. Bunlar (Cohen ve Cohen, 1993);
• Başka bir şeye odaklanarak örgütü depresyondan uzaklaştırmak,
• İyi hissetmek için örgüte bir şeyler katmak,
• Örgüte gerçek bir başarı kazandırarak örgüte güven inşa etmektir.
Bir örgütün depresyondan çıkabilmesi için sorunu tespit edip, güven ortamı sağlamalıdır. Bireylerin kendini değerli ve iyi hissetmelerine yönelik politikalar belirlemelidir. (Cohen & Cohen, 1993) Örgütler ayrıca insiyatif kullanan insanlara ihtiyaç duymaktadır. Bu yüzden de insanlara insiyatif tanınmalı, insanlar takdir edilmeli ve ödüllendirilmelidir.
Konu ile ilgili ölçek
Örgüt Depresyonu Ölçeği
Sezer (2011) tarafından geliştirilerek geçerlik ve güvenilirlik analizi yapılan ölçek 300 öğretmen grubuna uygulanarak yürütülmüştür. Ölçek 42 madde ve tek boyuttan oluşmaktadır. Ölçek 5’li Likert tipi bir ölçüm sağlamaktadır (1 hiç uygun değil -2 uygun değil -3 kısmen uygun -4 uygun -5 tamamen uygun). Ölçekte olumsuz ifadeler (3= Kişilerarası iletişim yapıcı olmaktan çok yıkıcıdır. 4= Çalışanlarda genel olarak bir halsizlik hali mevcuttur. 5= Çalışanların görev, yetki ve sorumluluklarında belirsizlik vardır. 10= Çalışanlar kurumun geleceği konusunda umutsuzdur. 12= Her zaman yönetimin görüşü uygulanır. 13= Farklı görüşlere karşı çıkılır. 16= İnsanların çoğu işini severek yapmaz. 17= Çalışanlar gereksiz işlerle uğraşmaktan, gerçek işlerini tam olarak yapamamaktadır. 18= Çalışanların çoğu iş yerinde mutsuzdur. 22= Kurumun fiziki koşulları bakımsızdır. 24= Bürokratik nedenlerden kurumum gelişememektedir. 28= Yönetim çalışanlara eşit davranmaz. 30= Çalışanların çoğu ek sorumluluk almak istemez. 32= Kurumda işler yavaş ilerler. 36= Çalışanlarda işe geç kalma çok olur. 38= Çalışanlar değişime direnç gösterir. 39= Çalışanların performansı düşüktür. 41= Bir çatışma durumunda herkes birbirini suçlar.) tersine kodlanarak örgüt depresyonu düzeyi daha düşük puanlarla ifade edilmektedir. Olumsuz ifadelerin tersine kodlanması, ölçeğin puanlama sistemine uyum sağlaması ve örgüt depresyonun daha düşük puanlarla ifade edilmesini sağlamak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Ölçekten alınan en yüksek puan örgüt depresyonunun düşük olduğunu göstermektedir.
Örgüt Depresyon Ölçeği
SORU NO
Hiç Uygun Değil:1
Uygun Değil:2
Kısmen Uygun:3
Uygun:4
Tamamen Uygun:5
1 Kurumumda çatışmalara yapıcı çözümler getirilir.
2 Çalışanların düşüncelerine saygı gösterilir.
3 Kişilerarası iletişim yapıcı olmaktan çok yıkıcıdır.
4 Çalışanlarda genel olarak bir halsizlik hali mevcuttur.
5 Çalışanların görev, yetki ve sorumluluklarında belirsizlik vardır.
6 Kurumum yeniliklere açıktır.
7 Çalışanları teşvik edilip ödüllendirilir.
8 Karar almadan önce çalışanların fikirleri alınır ve değerlendirilir.
9 Bu kurumda çalıştığım için kendimi değerli ve şanslı hissediyorum
.
10 Çalışanlar kurumun geleceği konusunda umutsuzdur.
11 Çalışanlar şevkle çalışmaktadır.
12 Her zaman yönetimin görüşü uygulanır.
13 Farklı görüşlere karşı çıkılır.
14 Kurumum sürekli gelişmekte ve ilerlemektedir.
15 Çalışanların sorunlarıyla hemen ilgilenilir ve giderilmeye çalışılır.
16 İnsanların çoğu işini severek yapmaz
17 Çalışanlar gereksiz işlerle uğraşmaktan, gerçek işlerini tam olarak yapamamaktadır.
18 Çalışanların çoğu iş yerinde mutsuzdur.
19 Çalışanların birbirlerinin gelişmelerine yardımcı olmaktadır.
20 Çalışma ortamımız her zaman iyileştirilir.
21 Kurumumdaki değişimler ümit vericidir.
22 Kurumun fiziki koşulları bakımsızdır.
23 Kurumum yeni şeyler öğrenmeye elverişlidir.
24 Bürokratik nedenlerden kurumum gelişememektedir.
25 Kurumumda gelişim için planlar yapılır ve uygulanır.
26 Kurumumda çalışanların ihtiyaçları giderilmeye çalışılır.
27 İdare ile uyum ve iş birliği içinde çalışılmaktadır.
28 Yönetim çalışanlara eşit davranmaz.
29 Çalışanlar sorumlu olduğu kişilerin sorunlarını dinlemeye açıktır.
30 Çalışanların çoğu ek sorumluluk almak istemez.
31 Yönetim, çalışanların yetenek ve becerilerini geliştirmesi için bütün imkanlarını kullanır.
32 Kurumda işler yavaş ilerler.
33 Çalışma koşullarımdan memnunum.
34 Kurumumda politika ve prosedürlere daima uyulur.
35 Değerlendirmeler nasıl çalıştığıma göre yapılır.
36 Çalışanlarda işe geç kalma çok olur.
37 Çalışanların fikirleri, projeleri idare tarafından dinlenir ve desteklenir.
38 Çalışanlar değişime direnç gösterir.
39 Çalışanların performansı düşüktür.
40 Çalışmamın kalitesi hakkında, düzenli olarak geri bildirim alırım.
41 Bir çatışma durumunda herkes birbirini suçlar.
42 Kurumumda yenilikler takip edilir.
Kaynakça
Atasoy, A. (2018). Sağlık çalışanların örgütsel depresyon algılarının çeşitli değişkenler açısından ı̇ncelenmesi. Sağlıkta Performans ve Kalı̇te Dergı̇sı̇, 4(2), 41-56.
Bakan, İ., Taşlıyan, M., Taş, F., & Aka, N. (2015). Örgüt depresyonu ve ı̇ş tatmı̇nı̇ arasındakı̇ ı̇lı̇şkı̇; bı̇r ünı̇versı̇tedekı̇ akademı̇syenler üzerı̇nde alan araştırması. Dergi Park, 296-305.
Bilcgik, G., S. (2000). “Organizational Depression”, H&HN. Hospitals ve Health Networks, 74 (2): 34-38.
Cohen, W.A. ve Cohen, N. (1993). “Corporate Madness: Curing Your Company”, Management Review, 82, 9. https://www.questia.com/magazine/1G1-14355686/ corporate-madness-curing-your-company (Erişim:15.07. 2015).
Dökmen, Ü. (2014). “Organizasyonlarda Psikolojik Kontratlar ve Örgüt Depresyonu” https://www.myenocta.com/7-24/ContentShow One.asp?CType = 1&ContentID=198, 10.04.2014
Dökmen, Ü. (2013). Küçük Şeyler 1. (31. Baskı). İstanbul: Sistem Yayıncılık.
Frankel, L.P. (1997). “Healthy Executive, Healthy Company”, Workplace Vitality, http://www.drloisfrankel.com/resources/ pdf/Healthy_Exec_Healthy_Co.pdf (Erişim:20.06.2015).
Kaya, Ş. D., & Zerenler, M. (2014). A model proposed to determıne the effects of career plannıng on the relatıon between psychologıcal capıtal and occupatıonal commıtment. Journal of International Social Research, 7(34).
Keleş E, (2016) Öğretmen Görüşlerine Göre Liselerde Örgütsel Depresyon, (Yüksek Lisans Tezi), Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Van
Sezer, S. (2011). “Örgüt Depresyonu Ölçeği’nin Geliştirilmesi ve Psikometrik Niteliklerinin belirlemesi”, İş-Güç İnsan Kaynakları Dergisi, 13(1):39-50.
Sezer, S. (2010). Bı̇lı̇şsel davranışçı yaklaşımla bütünleştı̇rı̇len hobı̇terapı̇ uygulamasının bı̇r eğı̇tı̇m kurumunun örgüt depresyonu üzerı̇ndekı̇ etkı̇sı̇. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13(23), 36-50.
Sezer, S. (2011). Örgüt depresyonu ölçeği’nin geliştirilmesi ve psikometrik niteliklerinin belirlenmesi. Dergi Park, 13(1), 39-50
Yüksel, H. (2005) “ İşletmenin Tatmin Üzerindeki Etkileri: Bir İşletmede Yapılan Görgül Bir Çalışma”, Doğuş Üniversitesi Dergisi, 6(2):291-306.
Örgütler, sosyal sistemde insan temelli oluşturulmuş olan topluluklardır. Kendi kültürlerini geliştirmiş olan örgütler de tıpkı insanlar gibi depresif tavırlar içerisine girebilirler. Bu hava içerisine giren örgütler de gerçekleşen bütün olayların kendilerinin dışında olduğunu savunmaktadırlar(Sezer, 2011).
Örgüt; belirlenen hedefe ulaşmak için oluşturulmuş insanların, birbirleriyle iş birliği ve koordinasyon içinde, ortak hedefe yönelik çabalarından oluşan bir yapı olarak tanımlanmaktadır. (Sezer, 2011). Örgütler varlıklarını sürdürebilmek ve yeniliklere ayak uydurmak isterler bu sayede diğer örgütlerle rekabet edebilirler. Örgütler için en önemli unsur insandır ve onu etkili bir şekilde kullanması gerekir (Kaya & Zerenler, 2022). Belirlenen hedeflere ulaşmak için örgütün verimli ve etkili bir işleyişinin olması gerekir (Doğan, 2021). Örgütler yok olma tehlikesi ile karşı karşıya kalması ya da vaat ettiklerini yerine getiremedikleri zaman ortaya çıkan kaos durumu bireylerde psikolojik bozukluğa sebep olur. (Atasoy, 2018). Bireylerde psikolojik bozukluk olarak kabul edilen depresyon görülmeye başlanır.
Depresyon, bireylerin normal işlevselliğini sınırlandırır ve hem ruhsal hem de bedensel sağlık sorunlarına yol açabilir. (Wagner ve ark., 2022). Bireyde uyku problemleri, iştahsızlık, öz bakım yetersizliği, sağlıklı düşünememe gibi bir tablo gözlemlenmektedir. İlaveten depresif tavırlar ve sorumluluktan kaçma gibi davranışlar başlar (Sezer, 2011). Depresyonun ortaya çıkabilmesi için sadece kötü bir olayın yaşanması gerekmez. Süregelen stres veya çevresel kökenli çökkünlük de depresyonu ortaya çıkartabilir. Depresyonun belirtileri arasında ümitsizlik, çaresizlik, çökkün mizaç, uyku bozuklukları, enerji azlığı, dikkat azalması, huzursuzluk, tedirginlik, zihinsel etkinliklerde ve bedensel aktivitelerde yavaşlama görülebilir. (Yüksel, 2006:69). Örgütlerde de bireylerdeki gibi benzer depresyon tablosu oluşmaktadır. Yani örgütler de hedefledikleri amaçlara ulaşamadıkları zaman psikolojik tepkiler göstermektedir. Örgütte görülen bu olumsuz hava çalışanlara yansımakta ve çalışanlardan tekrar örgüte yansımaktadır. Bu durum kısır döngü gibi devam edip hep çalışanların hem örgütün psikolojik olarak tükenmesine sebep olmaktadır. (Bakan vd., 2015)
Bilchik (2000:35) örgüt depresyonunu; “örgütte yayılmış bir hareketsizlik, saplanıp kalmış olma hali, genellikle geleceği planlayamama, örgütte çalışan bireylerin gelecekte ne yapacakları hakkında bir vizyonlarının olmayışı ve denemekten vazgeçmiş olmalarıdır” şeklinde tanımlamıştır.(Akt. Sezer, 2011:43)
Örgüt depresyonunun belirtileri (Dökmen, www.myenocta.com, 10.04.2014);
• Yenilik ve değişime karşı gösterilen direnç
• Çalışanların kendi ve yönetim ile aralarında giderek artan iletişimsizlik
• İş yerinde bakım ve temizlikte gözle görülebilir şekilde azalma
• İş yeri ile ilgili yaygın olumsuz konuşmalar
Örgütsel depresyon, iş hayatını olumsuz etkileyen, çalışanın verimliliğini olumsuz yönde etkileyen, çalışanın işine ve örgütüne olan bağlılığını olumsuz yönde etkileyen, çalışanlar üzerinde olumsuz bir psikolojik etki oluşması sonucu ortaya çıkan kavramdır. Keleş’e (2016) göre örgütsel depresyon, örgütün istikrarlı yapısının dışında kalan olumsuz bir faktöre karşı psikolojik bir tepkidir. Bir örgütte depresyon, örgütteki duygusal engellerin aşılamamasının bir sonucu olarak ortaya çıkabilir. (Lussier, 1996: 144). Örgütteki olumsuz ortam ve yeniliğe açıklık eksikliği, örgütsel bağlılık eksikliği, yabancılaşma duygusu, verimsizlik, düşük iş tatmini, algılanan uygunsuzluklara tepki olarak ortaya çıkabilir. Örgütsel depresyonun belirtileri örgütte genel hayal kırıklığı, çalışanların örgütü değersiz görmesi, çalışanların örgütü ya da birbirini suçlaması, örgütün gelecek için motivasyonunun olmaması, karar vermenin zor olması ve bu kararların doğru kararlar olmamasıdır. (Dökmen, 2013)
Örgüt depresyonun duygusal, bilişsel parametrelerinin yanı sıra davranışsal parametreleri dışardan gözlemlenecek durumdadır. Uyuşukluk hali, yeniliğe direnç, yaratıcılığın yok olması, verimlilik seviyesinin düşük olması, sorunlu ya da az iletişim, çalışmada isteksizlik, molaları uzatma, işe geç kalma gibi davranışsal problemler ortaya çıkmaktadır (Sezer, 2010). Bireyler hep kendilerine hem de örgüte zarar vermeye başlarlar (Sağır, 2015). Örgütte yaşanan bu olumsuzluklar örgüt depresyonunu doğurur. Örgüt depresyonunu tanımlarsak, örgütteki bireylerin umutsuz bir havaya bürünmeleri bireylerin geleceği planlayamaması ya da yetersiz kalması bulunduğu durumdan çıkamama hali ve örgüte yayılmış bir hareketsizlik halidir. (Bilchik, 2000; Sezer, 2011). Bir örgüt, örgüt depresyonuna girmişse sağlıksız bir iletişim ortamı, sorumluluk almama, iş veriminde düşüş meydana gelmeye başlar. Örgüt bu çıkmazın içine girdiği zaman bütün olumsuzlukları da beraberinde getirir. Örgüt yeniliklere kapalı hale gelir ve direnç gelişmeye başlar, örgüte dahil olacak yeni bireylerde bu durumdan olumsuz etkilenir ve bu büyüyerek kartopu haline gelir. Bunun sonucunda örgüt yapısı bozulur .(Bakan ve ark., 2015). Örgüt genelinde karamsarlık, umutsuzluk hakimdir. Çalışanlar hem kendini hem de örgütü değersiz görüp karşılıklı suçlama yönelimine girerler.
Örgütsel depresyonun travmatik olayların veya kurumsal krizlerin ortaya çıktığı zamanlarda meydana geldiği ifade edilmektedir. Güçlü, daha önce etkili olan kurum ve şirketlerde, beklenen işten çıkartmalar ile karşılaşıldığı ve özellikle bir proje veya bir ürün başarısız bir şekilde üretildiği zaman bocalama gözlenmiştir. Bu yüzden trajik veya travmatik bir olaydan sonra örgütün çevresini ve işi anlamak; durumun farkındalığına varmak önemli bir konudur. (Archer, 2011). Frankel (1997) çoğu örgütün, insana benzer depresyon belirtileri gösterdiğini ifade etmektedir. Örgüt depresyonu, diğer psikolojik sorunlar gibi, duygusal, bilişsel ve davranışsal düzeyde gözlenmektedir. Klinik depresyondan farkı, örgütün genelinde gözlenmesi ve nedenlerinin örgüt kaynaklı olmasıdır. Söz konusu belirtiler, örgüt depresyonunun yöneticiler tarafından gözlenmesini kolaylaştırmakta ve bu konuda araştırma yapanlara incelenmesi gereken süreçleri işaret etmektedir. (Sezer, 2011: 44).
Yönetici ve idarecilerin, örgütlerinin ve bölümlerinin duygusal sağlığına önemli derecede etkisi bulunmaktadır. Tüm kurum içinde ve daha büyük örgütlerde izole edilmiş bazı bölümlerde depresyona neden olan bazı faktörler vardır. Bu faktörlerden bazıları; klinik açıdan depresif yöneticiler, yöneticiler arasında uyuşturucu/alkol bağımlılığı, ahlaki değerleri, ırk veya cinsiyet farklılığını önemsememe, sıradan bir performans için tolerans ve ödül, üst düzey yöneticilerin işlevsiz davranışı (örneğin, paranoya, pasif saldırganlık, iletişim eksikliği), denetleyici yöneticiler ve örgütsel sırlardır.(Frankel, 1997: 4).
Depresyon halindeki bir örgütün tedavi edilmesi ise üç temel aşamadan oluşmaktadır. Bunlar (Cohen ve Cohen, 1993);
• Başka bir şeye odaklanarak örgütü depresyondan uzaklaştırmak,
• İyi hissetmek için örgüte bir şeyler katmak,
• Örgüte gerçek bir başarı kazandırarak örgüte güven inşa etmektir.
Bir örgütün depresyondan çıkabilmesi için sorunu tespit edip, güven ortamı sağlamalıdır. Bireylerin kendini değerli ve iyi hissetmelerine yönelik politikalar belirlemelidir. (Cohen & Cohen, 1993) Örgütler ayrıca insiyatif kullanan insanlara ihtiyaç duymaktadır. Bu yüzden de insanlara insiyatif tanınmalı, insanlar takdir edilmeli ve ödüllendirilmelidir.
Konu ile ilgili ölçek
Örgüt Depresyonu Ölçeği
Sezer (2011) tarafından geliştirilerek geçerlik ve güvenilirlik analizi yapılan ölçek 300 öğretmen grubuna uygulanarak yürütülmüştür. Ölçek 42 madde ve tek boyuttan oluşmaktadır. Ölçek 5’li Likert tipi bir ölçüm sağlamaktadır (1 hiç uygun değil -2 uygun değil -3 kısmen uygun -4 uygun -5 tamamen uygun). Ölçekte olumsuz ifadeler (3= Kişilerarası iletişim yapıcı olmaktan çok yıkıcıdır. 4= Çalışanlarda genel olarak bir halsizlik hali mevcuttur. 5= Çalışanların görev, yetki ve sorumluluklarında belirsizlik vardır. 10= Çalışanlar kurumun geleceği konusunda umutsuzdur. 12= Her zaman yönetimin görüşü uygulanır. 13= Farklı görüşlere karşı çıkılır. 16= İnsanların çoğu işini severek yapmaz. 17= Çalışanlar gereksiz işlerle uğraşmaktan, gerçek işlerini tam olarak yapamamaktadır. 18= Çalışanların çoğu iş yerinde mutsuzdur. 22= Kurumun fiziki koşulları bakımsızdır. 24= Bürokratik nedenlerden kurumum gelişememektedir. 28= Yönetim çalışanlara eşit davranmaz. 30= Çalışanların çoğu ek sorumluluk almak istemez. 32= Kurumda işler yavaş ilerler. 36= Çalışanlarda işe geç kalma çok olur. 38= Çalışanlar değişime direnç gösterir. 39= Çalışanların performansı düşüktür. 41= Bir çatışma durumunda herkes birbirini suçlar.) tersine kodlanarak örgüt depresyonu düzeyi daha düşük puanlarla ifade edilmektedir. Olumsuz ifadelerin tersine kodlanması, ölçeğin puanlama sistemine uyum sağlaması ve örgüt depresyonun daha düşük puanlarla ifade edilmesini sağlamak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Ölçekten alınan en yüksek puan örgüt depresyonunun düşük olduğunu göstermektedir.
Örgüt Depresyon Ölçeği
SORU NO
Hiç Uygun Değil:1
Uygun Değil:2
Kısmen Uygun:3
Uygun:4
Tamamen Uygun:5
1 Kurumumda çatışmalara yapıcı çözümler getirilir.
2 Çalışanların düşüncelerine saygı gösterilir.
3 Kişilerarası iletişim yapıcı olmaktan çok yıkıcıdır.
4 Çalışanlarda genel olarak bir halsizlik hali mevcuttur.
5 Çalışanların görev, yetki ve sorumluluklarında belirsizlik vardır.
6 Kurumum yeniliklere açıktır.
7 Çalışanları teşvik edilip ödüllendirilir.
8 Karar almadan önce çalışanların fikirleri alınır ve değerlendirilir.
9 Bu kurumda çalıştığım için kendimi değerli ve şanslı hissediyorum
.
10 Çalışanlar kurumun geleceği konusunda umutsuzdur.
11 Çalışanlar şevkle çalışmaktadır.
12 Her zaman yönetimin görüşü uygulanır.
13 Farklı görüşlere karşı çıkılır.
14 Kurumum sürekli gelişmekte ve ilerlemektedir.
15 Çalışanların sorunlarıyla hemen ilgilenilir ve giderilmeye çalışılır.
16 İnsanların çoğu işini severek yapmaz
17 Çalışanlar gereksiz işlerle uğraşmaktan, gerçek işlerini tam olarak yapamamaktadır.
18 Çalışanların çoğu iş yerinde mutsuzdur.
19 Çalışanların birbirlerinin gelişmelerine yardımcı olmaktadır.
20 Çalışma ortamımız her zaman iyileştirilir.
21 Kurumumdaki değişimler ümit vericidir.
22 Kurumun fiziki koşulları bakımsızdır.
23 Kurumum yeni şeyler öğrenmeye elverişlidir.
24 Bürokratik nedenlerden kurumum gelişememektedir.
25 Kurumumda gelişim için planlar yapılır ve uygulanır.
26 Kurumumda çalışanların ihtiyaçları giderilmeye çalışılır.
27 İdare ile uyum ve iş birliği içinde çalışılmaktadır.
28 Yönetim çalışanlara eşit davranmaz.
29 Çalışanlar sorumlu olduğu kişilerin sorunlarını dinlemeye açıktır.
30 Çalışanların çoğu ek sorumluluk almak istemez.
31 Yönetim, çalışanların yetenek ve becerilerini geliştirmesi için bütün imkanlarını kullanır.
32 Kurumda işler yavaş ilerler.
33 Çalışma koşullarımdan memnunum.
34 Kurumumda politika ve prosedürlere daima uyulur.
35 Değerlendirmeler nasıl çalıştığıma göre yapılır.
36 Çalışanlarda işe geç kalma çok olur.
37 Çalışanların fikirleri, projeleri idare tarafından dinlenir ve desteklenir.
38 Çalışanlar değişime direnç gösterir.
39 Çalışanların performansı düşüktür.
40 Çalışmamın kalitesi hakkında, düzenli olarak geri bildirim alırım.
41 Bir çatışma durumunda herkes birbirini suçlar.
42 Kurumumda yenilikler takip edilir.
Kaynakça
Atasoy, A. (2018). Sağlık çalışanların örgütsel depresyon algılarının çeşitli değişkenler açısından ı̇ncelenmesi. Sağlıkta Performans ve Kalı̇te Dergı̇sı̇, 4(2), 41-56.
Bakan, İ., Taşlıyan, M., Taş, F., & Aka, N. (2015). Örgüt depresyonu ve ı̇ş tatmı̇nı̇ arasındakı̇ ı̇lı̇şkı̇; bı̇r ünı̇versı̇tedekı̇ akademı̇syenler üzerı̇nde alan araştırması. Dergi Park, 296-305.
Bilcgik, G., S. (2000). “Organizational Depression”, H&HN. Hospitals ve Health Networks, 74 (2): 34-38.
Cohen, W.A. ve Cohen, N. (1993). “Corporate Madness: Curing Your Company”, Management Review, 82, 9. https://www.questia.com/magazine/1G1-14355686/ corporate-madness-curing-your-company (Erişim:15.07. 2015).
Dökmen, Ü. (2014). “Organizasyonlarda Psikolojik Kontratlar ve Örgüt Depresyonu” https://www.myenocta.com/7-24/ContentShow One.asp?CType = 1&ContentID=198, 10.04.2014
Dökmen, Ü. (2013). Küçük Şeyler 1. (31. Baskı). İstanbul: Sistem Yayıncılık.
Frankel, L.P. (1997). “Healthy Executive, Healthy Company”, Workplace Vitality, http://www.drloisfrankel.com/resources/ pdf/Healthy_Exec_Healthy_Co.pdf (Erişim:20.06.2015).
Kaya, Ş. D., & Zerenler, M. (2014). A model proposed to determıne the effects of career plannıng on the relatıon between psychologıcal capıtal and occupatıonal commıtment. Journal of International Social Research, 7(34).
Keleş E, (2016) Öğretmen Görüşlerine Göre Liselerde Örgütsel Depresyon, (Yüksek Lisans Tezi), Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Van
Sezer, S. (2011). “Örgüt Depresyonu Ölçeği’nin Geliştirilmesi ve Psikometrik Niteliklerinin belirlemesi”, İş-Güç İnsan Kaynakları Dergisi, 13(1):39-50.
Sezer, S. (2010). Bı̇lı̇şsel davranışçı yaklaşımla bütünleştı̇rı̇len hobı̇terapı̇ uygulamasının bı̇r eğı̇tı̇m kurumunun örgüt depresyonu üzerı̇ndekı̇ etkı̇sı̇. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13(23), 36-50.
Sezer, S. (2011). Örgüt depresyonu ölçeği’nin geliştirilmesi ve psikometrik niteliklerinin belirlenmesi. Dergi Park, 13(1), 39-50
Yüksel, H. (2005) “ İşletmenin Tatmin Üzerindeki Etkileri: Bir İşletmede Yapılan Görgül Bir Çalışma”, Doğuş Üniversitesi Dergisi, 6(2):291-306.
|
Yazan
|
Bu makaleden alıntı yapmak
için alıntı yapılan yazıya aşağıdaki ibare eklenmelidir: "Örgüt /Kurum /Departman Depresyonu" başlıklı makalenin tüm hakları yazarı Uzm.Psk.Dnş.Banu BEYAZ'e aittir ve makale, yazarı tarafından TavsiyeEdiyorum.com (http://www.tavsiyeediyorum.com) kütüphanesinde yayınlanmıştır. Bu ibare eklenmek şartıyla, makaleden Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa uygun kısa alıntılar yapılabilir, ancak Uzm.Psk.Dnş.Banu BEYAZ'ın izni olmaksızın makalenin tamamı başka bir mecraya kopyalanamaz veya başka yerde yayınlanamaz. |
Beğenin 
Yazan Uzman
|
| Makale Kütüphanemizden | ||||
|
Sitemizde yer alan döküman ve yazılar uzman üyelerimiz tarafından hazırlanmış ve pek çoğu bilimsel düzeyde yapılmış çalışmalar olduğundan güvenilir mahiyette eserlerdir. Bununla birlikte TavsiyeEdiyorum.com sitesi ve çalışma sahipleri, yazıların içerdiği bilgilerin güvenilirliği veya güncelliği konusunda hukuki bir güvence vermezler. Sitemizde yayınlanan yazılar bilgi amaçlı kaleme alınmış ve profesyonellere yönelik olarak
hazırlanmıştır. Site ziyaretçilerimizin o meslekle ilgili bir uzmanla görüşmeden, yazı içindeki bilgileri kendi başlarına kullanmamaları gerekmektedir. Yazıların telif hakkı tamamen yazarlarına aittir, eserler sahiplerinin muvaffakatı olmadan hiçbir suretle çoğaltılamaz, başka bir
yerde kullanılamaz, kopyala yapıştır yöntemiyle başka mecralara aktarılamaz. Sitemizde yer alan herhangi bir yazı başkasına ait telif haklarını ihlal ediyor, intihal içeriyor veya yazarın mensubu bulunduğu mesleğin meslek için etik kurallarına aykırılıklar taşıyorsa, yazının kaldırılabilmesi için site yönetimimize bilgi verilmelidir.
