2007'den Bugüne 85,215 Tavsiye, 26,646 Uzman ve 18,976 Bilimsel Makale
Site İçi Arama
Yeni Tavsiye Ekleyin!




.
Psk. M. Berk KARAOĞLU
■ Çocuk ve Ergen Psikolojisi
■ Aile Terapileri
■ Bireysel Psikoterapi
■ Cinsel Terapiler
Endoskopik Aksesuarlar ve Endoskopun Bakım ve Temizliğinde Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar
MAKALE #4567 © Yazan Vet.Hek.Doç.Dr.M. Alper ÇETİNKAYA | Yayın Şubat 2010 | 5,047 Okuyucu
Endoskopik Aksesuarlar ve Endoskopun Bakım ve Temizliğinde Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar
Endoskopik Aksesuarlar
Pensler ve Proplar
Enstrüman kanalından geçirilebilir yapıdaki birçok tip pens ve yakalayıcılar bulunmaktadır. Guttural kese probu guutural poş içine girişi kolaylaştıran ucu atravmatik olan bir tel kılavuzdur. Bu kılavuz prop endoskop içinden geçirilip poş içine gönderildiğinde, kullanıcının endoskopu ileri yönde guttural kese içine doğru kaydırmasına olanak sağlar.

Kateterler ve İğneler
Sıvı fışkırtan ve aspirasyonu yapan çok sayıda kateter bulunmaktadır. Bazit aspirasyon katereleri Teflondan imal edilmiştir ve normalde çap olarak 2 ölçüdedir; bunlar 1.8 mm ya da 2.4 mm’dir. Bunların uzunluğu 240 cm’dir, 220 cm ve daha kısa hortumu bulunan endoskoplara uyumludur. Bu kateterler enjektörler ile uyumlu bir şekilde kullanılabilmesi için standart bir arka uca sahiptir. Daha gelişmiş kateter sistemleri de bulunmaktadır.

Çift-Emniyetli Traheal Aspirasyon Kateteri
Çift-korumalı traheal aspirasyon kateteri, endoskop aracılığıyla steril numune alma işini mümkün kılar. Bu kateter set, kateter ilerletilirken steriliteyi korumak amacıyla içinde glikol tıkaç bulunan bir dış kateter sistemi ve bunun içinde steril numuneyi almak için iç kateter sistemi bulundurur. Sıvı numunesinin steril olarak alınması için bunun traheal yıkama işlemi sırasında yapılması idealdir.

Basit Aspirasyon Kateteri
Tek bir kateter (2.5 mm x 190 ya da 220 cm) ve enjektör ile kullanıma uygun arka uç, endoskop aracılığıyla ilaç uygulamaları ve örnek almak için kullanılır. Guttural kesenin yıkanması, solunum yollarında sağaltım uygulamaları ve endoskop ile girilebilir tüm bölgeler için idealdir. Steril örnek almak için ucunda glikol tıkaç bulunur.

Lance Kateteri
Endoskopik aspirasyon ve enjeksiyon iğnesi (17-gauge; 2.5 mm x 190 cm) ile enjektör ile kullanıma uygun arka uç, özellikle ethmoid hematomların enjeksiyonu için idealdir.

Guttural Kese Kateteri
Bu kateter guttural kese apseleşmelerinde kullanılır.

İğneler
Beşeri skleroterapi ve transbronşial iğneler ethmoid hematomlar ve tümörlerde enjeksiyon uygulamaları için oldukça popülerdir. Bu iğneler apselerden aspirasyon yolu ile numune almak için de kullanılabilir. Çap ve uzunlukları farklıdır; 1 cm uzunluğundaki 17-gauge kalınlığında olanı en sık kullanılanıdır.

Temizlik Gereçleri
Temizleme gereçleri kullanılırken, HER ZAMAN üreticinin endoskopun kullanım kılavuzunda belirttiği temizleme talimatları izlenmelidir.

Sızıntı Ölçer
Sızıntı ölçer endoskop kullanımında en önemli aksesuardır. Sıvı içine daldırılmadan önce sızıntı ölçer, endoskopun hava geçirmez olup olmadığını belirlemek için su altına girebilir özellikteki bu endoskopun içine basınç uygular. Endoskopun iç kısımlarına sıvı sızarsa ciddi bir hasara neden olabilir. Her kullanımdan sonra ya da endoskop uzun bir süredir kullanılmıyorsa kullanmadan önce, cihazı korumanın en iyi yolu sızıntı testi uygulanmasıdır.
Sızıntı belirlenmesi durumunda, endoskop tamiri yapan yetkili bir servis ile temasa geçilmesi gereklidir. Endoskop içinde sıvı ne kadar uzun kalırsa hasar da o kadar fazla olacaktır.

Kanal Temizleme Fırçaları ve Yıkama Setleri
Kanal temizleme fırçaları farklı ebatlarda ve tek kullanımlık ya da tekrar kullanılabilir şekillerde alınabilir. Tek kullanımlık satılanlar daha ekonomiktir çünkü bu fırçalar kılları yıpranana kadar tekrar kullanılabilir. Bu tek kullanımlık fırçalar 10 - 20’li paketler halinde bulunabilir. Endoskopun doğru bir şekilde temizlenebilmesi için uygun ölçüde fırça kullanmaya dikkat edilmelidir. Endoskopa zarar vermeden kanalın uygun olarak temizlenmesinde fırçanın çapı önemlidir. Hangi çapta fırçanın cihaz için uygun olduğu konusunda tereddüt edilmesi durumunda satıcı ile temasa geçilmelidir.
Yeni bir endoskop alındığında genellikle temizleme fırçası ve kanal yıkama setini içeren standart temizlik aksesuarları bunun yanında verilir. Temizleme ve dezenfeksiyon işleminde kanal içine sıvı göndermek için bu setlerin çoğu şırınga metodunu kullanır. Ancak kullanıcıların birçoğu biyopsi kanalını uygun bir şekilde dezenfekte etmezler.
Günümüzde emebilme özelliğine sahip olan, PSK temizlik seti olarak adlandırılan bir ürün bulunmaktadır. Bu set ile önemli miktardaki sıvı enstrüman kanalından daha kısa bir sürede uzaklaştırılır ve endoskopun temizliği, durulanması ve dezenfeksiyonu sağlanır.
Set endoskopa takılı olarak enzimatik deterjan içine yerleştirilir ve tüm enstrüman kanalı deterjanla dolana kadar emme işlemi uygulanır. Durulama için, endoskop deterjan içinden alınır ve temiz durulama suyu bulunan bir yere konulur. Durulama sürecini başlatmak için emme işlemi tekrar başlatılır. Bu işlemler dezenfektan solüsyonu ile tekrarlanabilir.
Endoskop önerilen süre kadar dezenfektan içinde bekletildikten sonra, bir önceki paragrafta anlatıldığı gibi durulama işlemi tekrar edilir. Endoskopun temizlik işi bittikten sonra PSK seti kanalın kurutulması için de kullanılabilir; bunun için set endoskopa takılı durumdayken kanal içine hava emme işlemi uygulanır.

İkinci El Endoskoplarda Dikkat Edilecek Noktalar
Daha önceden bahsedildiği gibi, cihazdaki kırık fiber sayısı endoskop hortumunun ucunun fulorasan lambaya tutulması ve mercekten bakarak fiberlerin sınırlarının net olarak görülmesi ile tespit edilebilir. Daha sonra da görüntüdeki siyah noktalar (kırık fiber) sayılır. Gri noktalara da (tam kırılmamış fiber) bakılmalıdır, çünkü bunlar sonunda siyaha dönüşebilir. Görüntüdeki kırık fiberlerin sayısının endoskopun kullanılabilmesi için makul olmayan bir durum olarak değerlendirilmesi, endoskopu kullanacak bireye göre farklılık gösterir. Yeni bir endoskopta bile 5 – 6 adet kırık fiber bulunabileceği akıldan çıkartılmamalıdır.
Endoskop bir masanın üzerine konulur, yukarı/aşağı ve sağ/sol kontrol kumandası hareket ettirilir. Kumanda hareket ettiril ettirilmez endoskopun uç kısmı da hareket etmelidir. Endoskop içindeki kablolar esnemişse, kontrol kumandasının çevrilmesinden bir süre sonra uç kısım hareket eder. İyi bir endoskopun kablolarının sıkı olması gereklidir ve endoskopun uç kısmının kumanda hareketlerine eş zamanlı olarak tepki vermesi gereklidir. Kablolar aşırı gevşek bir görünümde ise satın almadan önce mutlaka bu işten anlayan bir servisin bunu kontrol etmesi gereklidir. Kablolardaki ufak kusurlar kabul edilebilir ve kolaylıkla onarılabilir.
Endoskopun ışığı ileten fiberlerinin kontrolü için, endoskop hortumunun ucunu bir ampule doğrultulur. Daha sonra, endoskopun ışık kaynağına bağlantısı yapılan ucundan bakılır. Fiberlerin bulunduğu bölgenin neredeyse bir dolun ay gibi parladığı görülmelidir. Yaklaşık olarak endoskopun ışığı ne kadar iletebileceğini kavrayabilmek için ışığı iletmeyen fiberlerin oranı belirlenmeye çalışılmalı. Bu oran %30 ve daha üstüyse, endoskopun ışığı ileten sisteminin değiştirilmesi gerekebilir.
Endoskopun ucunu saran esnek yapıdaki bükülebilir lastik delik ya da kırışıklıklar yönünden dikkatlice değerlendirilmelidir. İyi bir bükülebilir lastiğin düzgün yapıda ve endoskopun ucunu gergin bir şekilde saran biçimde olması gereklidir. Bükülebilir lastik istenildiği zaman değiştirilebilir.
Enstrüman kanalından bir biyopsi pensi geçirilir. Endoskopun ucu her ne yönde açılandırılmışsa açılandırılsın biyopsi pensi kanaldan geçmelidir. Pensi geçirirken bir zorlanma ile karşılaşılırsa kesinlikle güç uygulanmamalıdır. Kanal iyi olduğu müddetçe pens kolaylıkla zorlanmadan geçirilebilir. Kanal içinde bir dirençle karşılaşılması gerçekten önemli bir problem olduğunun işaretidir. Böyle bir problem ile karşılaşıldığında cihazı satın almadan önce, endoskopun bu konuda yetki ve tecrübe sahibi bir servis tarafında kontrol ettirilmesi gereklidir.
Endoskopun sıvı sızıntısına yatkın olup olmadığının değerlendirilmesi için sızıntı ölçer ile endoskopta sızıntı testi yapılmalıdır. Sızıntı ölçerlerin elde taşınabilir modellerinin kullanımları oldukça basittir.
Endoskopun iç kısımlarına girdiği taktirde, sıvı endoskopta büyük hasarlara yol açabilir. Endoskop almadan önce sızıntı testi yapma imkanı yok ise cihazın genel durumuna bakılarak bir tahmin yürütülebilir. Endoskop eski bir modelse endoskop hortumu ve içindeki kanalların hava sızıntısı yönünden test edilebilmesi için uygun cihazlara sahip bir yere gönderilmesi gereklidir. Endoskopu göndermeden önce bu yerin yeterli ekipmana sahip olup olmadığı önceden araştırılmalıdır. Çok az sayıda firma eski cihazları test etmek için bu çeşit bir donanıma sahiptir. Ufak bir iğne deliğinin endoskopu kullanılmaz hale getirilebileceği unutulmamalıdır.

Endoskopun Temizliği ve Saklanması
Spesifik temizleme/sterilizasyon talimatları için her zaman üreticinin kullanım kılavuzuna başvurulmalıdır. Endoskoplar için önerilen muhafaza yöntemi, hortumu düz olacak şekilde endoskopun asıldığı pozisyondur. Bu sayede, endoskop kanalı içinde sıvı kalması ve uzun süre çantası içinde bekletilmesi yüzünden hortumun dalgalı bir şekil alması önlenmiş olur. Her türlü pens de bu şekilde asılı saklanmalıdır.

Endoskoptaki Muhtemel Hasarlar
Yırtık Uç Lastiği. Endoskopun hareket ettirilebilen uç kısmı “bükülgen lastik” olarak adlandırılan ince bir lastik ile kaplıdır. Bu lastiğin delinmesi ya da yırtılması endoskopun sugeçirmezliğini kaybetmesine yol açar. Herhangi bir hasar yönünden endoskopun bükülgen lastiğinin her zaman dikkatlice değerlendirilmesi gereklidir. Endoskopun ucunda gergin bir şekilde durmalı ve gevşek ve yırtık olmamalıdır.

Sıvı Sızıntısı. Endoskopun su geçirmezliği bozulmuşsa ve ilk olarak sızıntı yönünden tam bir test yapılmadan endoskop sıvı içine daldırılmışsa, içine sıvı sızıntışı şekillenecektir. Sızı sızması endoskopta birçok çeşit hasara yol açabilir:
· Fiberoptik endoskoplarda sıvı optik fiberlerde onarılamaz ölçüde hasara yol açabilir. Bu hasar imajın lekeli görünmesine yol açar ve bu durumda yapılacak tek şey endoskopun içindeki optik fiber gurubunun değiştirilmesidir. Bu ise endoskopun en pahalı kısmıdır ve onarılması binlerce dolara mal olur.
· Video endoskoplarda sıvı sızıntısı içindeki elektronik oluşumların hasara uğratarak görüntünün kaybolmasına, parazit oluşumuna ya da renklerde değişime neden olabilir. Bazı durumlarda sızan sıvı video çipin yanmasına neden olabilir, bundan dolayı da çipin değiştirilmesi gerekir.

Esnek Kablolar. Endoskopun hortumu içinde seyreden açılanma kontrol kabloları zamanla esnekleşebilir. Bu durum şekillendiğinde, endoskopun ucunun açılandırılabilirliğinde bir azalma oluğu fark edilecektir. Endoskopun yapılan düzenli bakımlarında bu kabloların sıkılaştırılması ihmal edilmemelidir. Kabloların bakımı yetersiz yapılırsa sonunda kopacaklardır.

Kopuk Kablolar. Endoskop üzerindeki kontrol kumandasına aşırı güç ya da basınç uygulamak endoskopun ucunu kontrol eden kabloların kopmasına neden olabilir. Bir kablo koptuğunda, endoskopun ucu kopan kablonun kontrol ettiği tarafa dönemeyecektir.

Isırık Hasarı. Gastroskopi uygularken atın yutkunmak istemediği durumlarda endoskopun bükülen uç kısmının kendi üzerine doğru dönmesi nadir bir durum değildir. Endoskop yanlışlıkla ağız boşluğuna girebilir ve hasara uğrayabilir. Bunu önlemek için özafagusa giriş sırasında bir kişi kontrol kumandasını kilitlemelidir ve endoskopun geçişini izlemelidir. Endoksopun nereye gittiği görülemiyorsa durulmalı ve endoskop ucunun nerede olduğu anlaşılana kadar endoskop hortumu yavaşça geri çekilmelidir.

Yırtık Kanal. Endoskopun biyopsi kanalından bir geçirilirken bir miktar direnç ile karşılaşılabilir. Bu sırada enstrümanı geçirmek için zorlanmamalıdır çünkü bu kanalın içinde ruptura neden olacaktır. Bunun yerine direnç ile karşılaşıldığı durumlarda enstrüman geçebilecek duruma gelene kadar kontrol kumandası ile endoskopun ucunun pozisyonu değiştirilmelidir. Alışılmadık aşırı bir direnç ile karşılaşılması durumu, kanalın bükülmüş olması ya da pensin çok temiz olmaması nedeniyle şekillenmiş olabilir.

Bükük Kanal. Kanal duvarında bükülmeler şekillenebilir ve bu durum enstrümanların ilerletilmesi sırasında direnç ile karşılaşılmasına neden olabilir. Endoskop kanalında bu tarz bir durumdan şüpheleniliyorsa, bu bölgeler aşınıp kanalda ruptura neden olmadan önce cihazın mutlaka tamir ettirilmesi gereklidir.

Kırık Işık Kılavuzu. Işık kılavuzu demetleri hastanın içinin görüntülenmesi için gerekli olan ışığı iletir. Işığı ileten bu fiberler koparsa ışık iletimi olmayacaktır. Endoskop aracılığıyla bakılırken görüntünün çok karanlık olduğunun belirlenmesi endoskopta ışığı ileten fiberlerde çok yoğun sayıda kopma olduğunu gösterir. Işığı ileten fiberlerde kopma oranı artarsa endoskopun ışık iletimi de azalacaktır.

Lens Kırılması
. Endoskop tutulurken bunun distal ucuna her zaman dikkat edilmesi gereklidir. Eğer hasta içinde uygulamada değilse mümkün mertebe serbest olan elde dikkatli bir şekilde tutulmalıdır. Uç kısmın serbest bir şekilde sallanmasına izin verilmesi başka cisimlere çarpmasına yol açabilir. Endoskopun distal ucundaki lens bu tarz bir travma ile kırılabilir ve görüntü ya da ışık iletiminde kayba yol açabilir.
Yazan
Bu makaleden alıntı yapmak için alıntı yapılan yazıya aşağıdaki ibare eklenmelidir:
"Endoskopik Aksesuarlar ve Endoskopun Bakım ve Temizliğinde Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar" başlıklı makalenin tüm hakları yazarı Vet.Hek.Doç.Dr.M. Alper ÇETİNKAYA'e aittir ve makale, yazarı tarafından TavsiyeEdiyorum.com (http://www.tavsiyeediyorum.com) kütüphanesinde yayınlanmıştır.
Bu ibare eklenmek şartıyla, makaleden Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa uygun kısa alıntılar yapılabilir, ancak Vet.Hek.Doç.Dr.M. Alper ÇETİNKAYA'nın izni olmaksızın makalenin tamamı başka bir mecraya kopyalanamaz veya başka yerde yayınlanamaz.
     Beğenin    
Facebook'ta paylaş Twitter'da paylaş Linkin'de paylaş Pinterest'de paylaş Epostayla Paylaş
.
Psk. M. Berk KARAOĞLU
■ Çocuk ve Ergen Psikolojisi
■ Aile Terapileri
■ Bireysel Psikoterapi
■ Cinsel Terapiler
Makale Kütüphanemizden
İlgili Makaleler Vet.Hek.Doç.Dr.M. Alper ÇETİNKAYA'nın Makaleleri
► Papağanlarda Rutin Bakım Vet.Hek.Akif DEMİREL
► Kedilerde Bakım ve Beslenme Vet.Hek.Azem GÜNER
TavsiyeEdiyorum.com Bilimsel Makaleler Kütüphanemizdeki 18,976 uzman makalesi arasında 'Endoskopik Aksesuarlar ve Endoskopun Bakım ve Temizliğinde Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar' başlığıyla benzeşen toplam 98 makaleden bu yazıyla en ilgili görülenleri yukarıda listelenmiştir.
Sitemizde yer alan döküman ve yazılar uzman üyelerimiz tarafından hazırlanmış ve pek çoğu bilimsel düzeyde yapılmış çalışmalar olduğundan güvenilir mahiyette eserlerdir. Bununla birlikte TavsiyeEdiyorum.com sitesi ve çalışma sahipleri, yazıların içerdiği bilgilerin güvenilirliği veya güncelliği konusunda hukuki bir güvence vermezler. Sitemizde yayınlanan yazılar bilgi amaçlı kaleme alınmış ve profesyonellere yönelik olarak hazırlanmıştır. Site ziyaretçilerimizin o meslekle ilgili bir uzmanla görüşmeden, yazı içindeki bilgileri kendi başlarına kullanmamaları gerekmektedir. Yazıların telif hakkı tamamen yazarlarına aittir, eserler sahiplerinin muvaffakatı olmadan hiçbir suretle çoğaltılamaz, başka bir yerde kullanılamaz, kopyala yapıştır yöntemiyle başka mecralara aktarılamaz. Sitemizde yer alan herhangi bir yazı başkasına ait telif haklarını ihlal ediyor, intihal içeriyor veya yazarın mensubu bulunduğu mesleğin meslek için etik kurallarına aykırılıklar taşıyorsa, yazının kaldırılabilmesi için site yönetimimize bilgi verilmelidir.


01:18
Top