2007'den Bugüne 85,215 Tavsiye, 26,646 Uzman ve 18,976 Bilimsel Makale
Site İçi Arama
Yeni Tavsiye Ekleyin!




Psk. M. Berk KARAOĞLU
■ Çocuk ve Ergen Psikolojisi
■ Aile Terapileri
■ Bireysel Psikoterapi
■ Cinsel Terapiler
Atlarda Mandibula Kırıkları, Tedavinin Amaç ve Yöntemi
MAKALE #4846 © Yazan Vet.Hek.Doç.Dr.M. Alper ÇETİNKAYA | Yayın Nisan 2010 | 4,359 Okuyucu
Atlarda Mandibula Kırıkları, Tedavinin Amaç ve Yöntemi

Atlarda travmaya bağlı şekillenen sekonder mandibular yaralanmalar yaygındır ve mandibula kafada en sık kırılan kemiktir. İnsisiv dişler ya da mandibula sabit bir cisme takıldığında atın aniden kafasını çekmesi veya kurtulmaya çalışması ile rostral mandibular kırıklar sık olarak şekillenir. Mandibula kırıkları, kırığın lokalizasyonuna, yumuşak doku hasarına, açık kırık olup olmamasına, parçalı olmasına, deplasmana, instabilite derecesine ve kapsadığı komşu dokulara (dişler, diş kökleri, canalis mandibularis ve temporomandibular eklem) göre sınıflandırılır. Diastema’da (area interdentalis) şekillenen kırıklar yaygındır ve bilateral transversal ya da kısa oblik kırıklar şeklindedir.
Mandibular kırıkların çoğu açıktır, kemik uçları ağız mukozası ve mikrobial flora ile iştirak halindedir. Kemik ve yumuşak dokulara olan travmaya rağmen, yeterli stabilite sağlanmış ise bölgesel vasküler dolaşım çok mükemmel olduğundan mandibular kırıklar genellikle iyi bir şekilde iyileşir. Ancak, diş kaybı, maloklüzyon, osteomyelit, sekester oluşumu ve kronik akıntı şekillenmesi durumları atlarda mandibular kırıklarda görülen olası komplikasyonlardır. Bir retrospektif çalışmaya göre instabil bilateral maksillar ve mandibular kırıklardaki tüm komplikasyon oranı %68 olarak belirlenmiş. Farklı eksternal fikzasyon teknikleri ile onarılan rostral mandibular kırıklarda tüm komplikasyon oranı %20 olarak belirlendi ki bu hem internal hem de eksternal fikzasyon tekniklerini karşılaştıran bir önceki çalışmaya göre oldukça düşük bir oran. Eksternal fikzatör uygulamasında sadece kendiliğinden vidalanan büyük pinler kullanıldığından dolayı pin-kemik temas yüzeyinde sekester oluşumu ve pin dibinde kronik akıntı şeklinde komplikasyonlar görülmüştür. Maloklüzyon ise şekillenmemiştir ve atların tümü operasyondan 24 saat sonra çenelerini fonksiyonel olarak kullanmaya başlamışlardır.
Hayvan bakıcısını yaralayabilme açısından risk oluşturması dışında atlarda eksternal fikzatörlerin kullanımında, bunların dış ortamdaki objelere takılması gibi olası bir komplikasyonda bulunmaktadır. EF modifikasyonları başarılı bir şekilde gerçekleştirilmektedir; mandibula boyunca ventralden dorsale doğru uygulanan kortikal yivli pinler ve ventrale yerleştirilen toplayıcı bar sayesinde kemik ve pin temas yüzeyi dayanıklılığının artması ve fikzatörün dış objelere takılma olasılığının azaltılması sağlanmıştır. İntraoral akrilik splint uygulamaları ile ilgili dil kökünün irritasyonu ve çiğneme güçlükleri bildirilmiştir. Aynı çalışmada ilaveten uygulanan interdental tellerin gevşemesi veya kopması maksillar ve mandibular kırığı bulunan atların %22’sinde bildirilmiştir. Ancak tel gevşemesi şekillendiğinde kırık tipi ve kullanılan fikzasyon metodu arasında belirgin bir bağlantı yoktu.
Atların mandibulaları çiğneme sırasında sürekli bir kuvvete maruz kalmaktadır, bu nedenle fikzasyon metotlarının biyomekanik özellikleri kırık fikzasyonunda önemli bir unsurdur çünkü instabil kırıklar çiğneme sırasında ağrıya ve gıda alımında azalmaya neden olduğu gibi taşkın kallus oluşumuna ve estetik kusurlara yol açar. Ayrıca, maksimum bir stabilite de gereklidir çünkü atlarda mandibular kırıklar tekrar kırılmaya yatkındır. Her metodun kendine özgü avantaj ve dezavantajları bulunmaktadır ve ideal fikzasyon metodu genellikle her bir olguya göre ayrı ayrı belirlenir. Bununla birlikte, klinik olarak kullanılan farklı fikzasyon materyallerinin biyomekanik özelliklerine bağlı olarak implantın fonksiyon dışı hale gelme oranı ile ilgili ufak bir bilgi vardır.
Mandibular kırık fikzasyonunun amacı oklüzyonun yeniden sağlanması ve rijit bir fikzasyon ile çene fonksiyonlarının hızlı bir şekilde yeniden sağlanmasıdır. İdeal bir fikzasyon materyalinde yumuşak dokularda hasar minimum olmalıdır ve nörovasküler yapılar, dişler ve diş kökleri korunmalıdır. Fikzasyon cihazları kolay uygulanabilir olmalı, normal çene fonksiyonlarını engellememeli ve at ve bakıcısında yaralanma riski oluşturmamalıdır. İdeal bir fikzasyon metodu kırık lokalizasyonuna, kırığın şekline ve operatötün tercihine göre belirlenir. Hem internal hem de eksternal fikzasyon metotları bilateral corpus mandibula kırıklarının sağaltımında başarılı bir şekilde kullanılmaktadır. Ancak, farklı sağaltım metotlarının uygulanması sonrasında karşılaşılan komplikasyon oranlarını ve bu komplikasyonların uygulanan tekniğin biyomekanik özellikleri ile alakasını gösteren çok az sayıda detaylı çalışma mevcuttur. Ayrıntılı uzun dönem sonuçları, değerlendirilen sağaltım tekniklerinin çoğunda olumlu olarak bildirilmiştir ama kırık şekli ile ilgili farklılıkların ve olgular arasındaki diğer farklılıkların (yaş, yumuşak doku travmasının derecesi, şekillenen kırık ile sağaltım arasında geçen süre) klinik çerçevede ciddi bir şekilde değerlendirilmesi zordur. Fikzasyon teknikleri arasındaki benzer karşılaştırmalar, komplikasyon oranları ve sonuç ile ilgili klinik çalışmalardan elde edilen bilgilerle bileştirildiğinde atlarda mandibular kırık fikzasyonunun sağaltımında daha mantıklı kararların alınmasına katkı sağlayacak ex vivo çalışmalar yapılabilir.
Köpeklerde mandibulaya uygulanan interdental fikzasyon materyallerinin bükülme karşı dayanıklılığı ile ilgili ex-vivo bir çalışma yapılmıştır. Bükülmeye karşı dayanıklılık ve interdenta fikzasyon tekniklerinin (Erich arkus barı, stout tel düğümü, interdental akrilik, Erich arkus barı-akrilik, stout tel düğümü-akrilik) sağlamlığı bu çalışmada osteotomi uygulanan hemimandibulalar üzerinde test edilmiştir. Akrilik ile Erich arkus barı yada stout tel düğümü kullanımı dayanıklılıkta ve sağlamlıkta artış şekillenmesi ile sonuçlanmıştır, bu çalışmada Erich arkus barı ve akrilik kombinasyonunun daha güçlü ve sağlam olduğu belirlenmiştir. İnterdental akrilik tek başına kullanıldığında, diğer kırılgan termoplastik materyalere benzer etki göstermiştir. Daha sonraki bir in vivo çalışmada köpeklerde deneysel olarak orta corpus mandibula bölgesinde oluşturulan mandibular kırığın iyileşmesi karşılaştırılmıştır. Daha önce test edilen internal fikzasyon tekniklerinden sadece Erich arkus barı ve akrilik kombinasyonu, in-vivo olarak Dinamik Kompresyon Plağı (DCP) ve akrilikten tip I eksternal fikzatör ile birlikte değerlendirilmişlerdir. Dördüncü haftada kemik iyileşmesinin karaktesistik görünümü Dinamik Kompresyon Plağı (DCP) ile en düşük iken (ör:daha fazla stabil) interdental uygulanan fikzasyonda daha fazlaydı. Ancak, operasyondan sonraki 8 ila 16. haftalarda internal ve eksternal fikzasyon yöntemleri arasında belirgin bir farklılık yoktu. Atlarda mandibular kırıkların fikzasyonu için kullanılan internal ve eksternal fikzasyon cihazlarının dayanıklılığı ile ilgili sadece bir çalışma bulunmaktadır. İnternal ve eksternal fikzasyon cihazlarının dayanıklılığı ile ilgili yeterli bilgi sahibi olmak mandibula kırık sağaltımında teknik seçiminde önemlidir.
Yapılan operasyon sonrasında kontrol radyografileri alınarak kırık fikzasyonu değerlendirilmeli, mandibular kanalda ve diş köklerinde lezyon oluşturulmadığından emin olunmalıdır. Ağız içindeki lezyonlar derideki lezyonlara göre daha çabuk iyileşse de yara kontamine olduğundan (açık kırık) ağız antiseptiği ve antibiyotik kullanımına önem verilmelidir. Atların çoğu 24 saat içinde çenelerini kullanabilmektedir ve gıda ve su almaya isteklidirler, bu nedenle ağız içinde bulunan lezyonlara gıda materyallerinin girmesi söz konusu olmaktadır. Bu durum ağız içindeki yaralarda iyileşmede gecikmeye ve hatta kırığın iyileşmemesi gibi olumsuzluklara neden olabilir, bu nedenle de dikkatli bir şekilde değerlendirilmelidir. Yara bakımı günlük yapılmalı ve bu lezyonlar içine giren yabancı maddelerin temizlenerek uzaklaştırılması şarttır.

KAYNAKLAR
1. Wheat JD: Fractures of the head and mandible of the horse. Proc Am Assoc Equine Practnr 21:223-228, 1975
2. Monin T: Tension band repair of equine mandibular fractures. J Equine Med Surg 1:325-329, 1977
3. Sullins KE, Turner AS: Management of fractures of the equine mandible and premaxilla (incisive bone). Compend Contin Educ Pract Vet 4:480-489, 1982
4. Tremaine WH: Management of equine mandibular injuries. Equine Vet Educ 10:146-154, 1998
5. DeBowes RM: fractures of the mandible and maxilla, in Nixon AJ, (ed): Equine Fracture Repair. Philadelphia, PA, Saunders, 1996, pp 323-335
6. Beard W: The skull, maxilla, and mandible, in Auer JA and Stick JA (eds): Equine Surgery (ed 2). Philadelphia, PA, Saunders, 1999, pp 887-899
7. Little CB, Hilbert BJ, McGill CA: A retrospective study of head fractures in 21 horses. Aust Vet J 62:89-91, 1985
8. Henninger RW, Beard WL, Schneider RK, et al: Fractures of the rostral portion of the mandible and maxilla in horses: 89 cases (1979-1997). J Am Vet Med Assoc 214:1648-1652, 1999
9. Belsito KA, Fischer AT: External skeletal fixation in the management of equine mandibular fractures: 16 cases (1988-1998). Equine Vet J 33:176-183, 2001
10. Colahan PT, Pascoe JR: Stabilization of equine and bovine mandibular and maxillary fractures, using an acrylic splint. J Am Vet Med Assoc 182:1117-1119, 1983
11. Dart AJ, Pascoe JR: Treatment of a bilateral mandibular fracture in a mare using an intraoral acrylic splint. Aust Vet J 64:382-384, 1987
12. Ragle CA: head trauma. Vet Clin North Am Equine Pract 9:171-183, 1993
13. Kern DA, Smith MM, Grant JW, et al: Evaluation of bending strength of five interdental fixation apparatuses applied to canine mandibles. Am J Vet REs 54:1177-1182, 1993
14. Kern DA, Smith MM, Stevenson S, et al: Evaluation of three fixation techniques for repair of mandibular fractures in dogs. J Am Vet Med Assoc 206:1883-1889, 1995
15. Muir P, Johnson KA, Markel MD: area moment of inertia for comparison of implant cross-sectional geometry and bending stiffness. Vet Comp Orthop Traumatol 8:146-152, 1995
16. Egger EL: management of mandibular fractures with acrylic-pin external fixator splints. Proc Vet Orthop Soc 15:6, 1988
17. Bennet RA, Egger EL, Histand M, et al: Comparison of the strength and holding power of 4 pin designs for use with halp pin (type I) external skeletal fixation. Vet Surg 16:207-211, 1987
18. Peavey CL, Edwards RB, Escarcega AJ, et al: Fixation technique influences the monotonic properties of equine mandibular fracture constructs. Vet Surg 32:350-358, 2003
Yazan
Bu makaleden alıntı yapmak için alıntı yapılan yazıya aşağıdaki ibare eklenmelidir:
"Atlarda Mandibula Kırıkları, Tedavinin Amaç ve Yöntemi" başlıklı makalenin tüm hakları yazarı Vet.Hek.Doç.Dr.M. Alper ÇETİNKAYA'e aittir ve makale, yazarı tarafından TavsiyeEdiyorum.com (http://www.tavsiyeediyorum.com) kütüphanesinde yayınlanmıştır.
Bu ibare eklenmek şartıyla, makaleden Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa uygun kısa alıntılar yapılabilir, ancak Vet.Hek.Doç.Dr.M. Alper ÇETİNKAYA'nın izni olmaksızın makalenin tamamı başka bir mecraya kopyalanamaz veya başka yerde yayınlanamaz.
     Beğenin    
Facebook'ta paylaş Twitter'da paylaş Linkin'de paylaş Pinterest'de paylaş Epostayla Paylaş
Psk. M. Berk KARAOĞLU
■ Çocuk ve Ergen Psikolojisi
■ Aile Terapileri
■ Bireysel Psikoterapi
■ Cinsel Terapiler
Makale Kütüphanemizden
İlgili Makaleler Vet.Hek.Doç.Dr.M. Alper ÇETİNKAYA'nın Makaleleri
► Kedi ve Köpeklerde Çene Kırıkları Vet.Hek.Doç.Dr.M. Alper ÇETİNKAYA
► Atlarda Ekokardiyografi PDF Vet.Hek.Nadide MERAL
► Atlarda Falanksların Radyografisi Vet.Hek.Doç.Dr.M. Alper ÇETİNKAYA
► Atlarda Naviküler Kemik Radyografisi Vet.Hek.Doç.Dr.M. Alper ÇETİNKAYA
► Atlarda Koşu Bandında Faringoskopi ve Laringoskopi Vet.Hek.Doç.Dr.M. Alper ÇETİNKAYA
► Atlarda Topallığın Değerlendirilmesinde Tanısal Analjezi Vet.Hek.Doç.Dr.M. Alper ÇETİNKAYA
► Atlarda Gastrik Ülser (Mide Ülseri) ve Gastritis Vet.Hek.Doç.Dr.M. Alper ÇETİNKAYA
TavsiyeEdiyorum.com Bilimsel Makaleler Kütüphanemizdeki 18,976 uzman makalesi arasında 'Atlarda Mandibula Kırıkları, Tedavinin Amaç ve Yöntemi' başlığıyla benzeşen toplam 76 makaleden bu yazıyla en ilgili görülenleri yukarıda listelenmiştir.
Sitemizde yer alan döküman ve yazılar uzman üyelerimiz tarafından hazırlanmış ve pek çoğu bilimsel düzeyde yapılmış çalışmalar olduğundan güvenilir mahiyette eserlerdir. Bununla birlikte TavsiyeEdiyorum.com sitesi ve çalışma sahipleri, yazıların içerdiği bilgilerin güvenilirliği veya güncelliği konusunda hukuki bir güvence vermezler. Sitemizde yayınlanan yazılar bilgi amaçlı kaleme alınmış ve profesyonellere yönelik olarak hazırlanmıştır. Site ziyaretçilerimizin o meslekle ilgili bir uzmanla görüşmeden, yazı içindeki bilgileri kendi başlarına kullanmamaları gerekmektedir. Yazıların telif hakkı tamamen yazarlarına aittir, eserler sahiplerinin muvaffakatı olmadan hiçbir suretle çoğaltılamaz, başka bir yerde kullanılamaz, kopyala yapıştır yöntemiyle başka mecralara aktarılamaz. Sitemizde yer alan herhangi bir yazı başkasına ait telif haklarını ihlal ediyor, intihal içeriyor veya yazarın mensubu bulunduğu mesleğin meslek için etik kurallarına aykırılıklar taşıyorsa, yazının kaldırılabilmesi için site yönetimimize bilgi verilmelidir.


00:59
Top