2007'den Bugüne 88,112 Tavsiye, 27,292 Uzman ve 19,445 Bilimsel Makale
Site İçi Arama
Yeni Tavsiye Ekleyin!




Psk. M. Berk KARAOĞLU
■ Çocuk ve Ergen Psikolojisi
■ Aile Terapileri
■ Bireysel Psikoterapi
■ Cinsel Terapiler
Niçin Yalan Söyleriz ?
MAKALE #22516 © Yazan Psk.Feyza UZUN | Yayın YENİ Eylül 2021 | 163 Okuyucu
NİÇİN YALAN SÖYLERİZ?
Yalan nedir?
Yalanın tanımı her alanda tartışma konusu olmuştur. Bu konuda farklı yaklaşımlar ortaya atılmış, bir durumun yalan olarak adlandırılabilmesi için gerekli etkenlerde tartışma konusu olmuştur. Yalan kavramının tanımını tek bir ifadeyle açıklamak mümkün değildir çünkü yalan söylemenin sınırsız sayıda biçimi ve işlevi vardır.
Yalan kavramına bir tanım yapacak olursak TDK'ye göre yalan, doğru olmayan, gerçeğe uymayan söz, asılsız ve uydurma söylenen sözlerdir.

Birisinin yalan söylediğini nasıl anlarız?
Psikolojide birçok çalışma yalanı fark etme ve ortaya çıkarma üzerine yoğunlaşmıştır. Yapılan bir çalışmada yalan söylendiğinde hangi davranışsal belirtiler ortaya çıktığına odaklanmıştır. Araştırmacılar yalan söylendiğinde iki tür davranışsal ipucundan bahsetmiştir. Bunlar sızıntı ve kandırmadır. Sızıntı ipuçları, insanların neyi saklamaya çalıştığını ve nasıl hissettiklerini açığa çıkarmaktadır. Sızıntıyı kapsayan yalanlarda kişiler öyle hissetmedikleri halde ...miş gibi görünmeye çalışırlar. Diğer davranışsal ipucu ise kandırmadır. Kandırma ise, yalan söylenmesini ifade etmektedir. Önemli olan yalan söyleyen kişinin yalanının anlaşıp anlaşılmamasıdır. Bu iki davranışsal durum yalanın iki basamağıdır. İlki yalanın söylenilmesine karar vermek, diğeri ise yalan söyleyen kişinin saklamış olduğu duygu ve durumu hakkında karar vermektir. Yapılan bir araştırmada sızıntı ipuçlarıyla insanların kendilerini daha kolay ele vereceklerini açıklar. Beden hareketlerini ve ses tonunu kontrol etmek zor olduğundan kendisini ele vermesi daha kolay olacaktır.

Zuckerman ve arkadaşları tarafından yapılan bir çalışmada yalan söylediğinde 4 temel sürecin ortaya çıktığından bahsetmişlerdir:

1.Genel Uyarılmışlık Hali:*Yalan söylemenin genel bir uyarılmışlık hali yarattığını ve bunun neticesinde göz bebeklerin büyümesi, göz kırpma oranlarında değişiklik, ses frekansında değişiklikler ve konuşurken bozulmalarda artışın olduğunu ileri sürmüşlerdir.

2.Duygular:Yalan söylendiği zaman, duygularında suçluluk ve korkunun hissedileceğini ve bu durumunda insanın davranışlarını etkileyeceğini öne sürmüşlerdir.

3.Bilişsel Çaba:Yalan söyleyen kişilerin kendisine ve diğerlerine tutarlı yanıtlar hazırlama çabası içinde olduklarını ileri sürmüşlerdir. Bu durum zorlaştıkça, cevabın gecikmesi, konuşma anında duraksama süresinin artması ve el hareketlerinin azalacağı tahmin edilmiştir.

4.Davranış kontrolü:Zuckerman ve arkadaşları,kişilerin yalanında başarılı olmak için davranışlarını kontrol etme çabası içerisinde olduğunu ve bu durumunda onları ele verebilecek ipuçları olduğunu ileri sürmüşlerdir.


Zuckerman ve arkadaşları yaptığı çalışmada bazı davranışsal ipuçlarına göre kişilerin yalan söylediklerine karar vermişlerdir. Yalan söylendiğinde daha az göz teması kurma ve gülümseme, bedensel hareketlerdeki değişikliğin artması, yanıt verme süresindeki uzunluk, konuşmalarda duraksama ve hatalar, ses tonunun yüksekliği ve yavaş konuşma gibi davranışların sergilenmesini beklemektedirler.

İnsanlar Niçin Yalan Söyler?


Yalan söylemenin birçok sebepleri vardır. Bunların nedenlerinden bazılarına bakacak olursak:
1- İstenilmeyen sonuçlardan kaçınmak için yalana başvurabiliriz: En yaygın sebeplerinden birisidir. Karşıdan alacağımız olumsuz tepkiyi öngördüğümüzde sıklıkla bu tür yalana başvururuz.
2- Kazanmak için yalana başvurabiliriz:*Kişinin kazanamayacağı bir şeyi yalan ile elde edebilecekse o kişi yalan söylemekte hiçbir sakınca görmez. İkinci yaygın söylenen yalan sebebidir.
3- Başkasını korumak için yalan söyleyebiliriz: Kişi en yakınlarını olabilecek kötü durumlardan kurtarmak için yalan söyleyebilir. Bu kişi aile üyeleri, arkadaşlar ve iş arkadaşları olabilir.
4- Olası fiziksel zararları engellemek için yalana başvurabiliriz:*En temel iç güdümüz hayatta kalmaktır. Fiziksel bir durumda zarar göreceksek yalan söylemek en makul olanıdır.
5- Onay ihtiyacı, kabul görmek ve diğer insanların takdirini toplamak için yalan söyleyebilriz:*Sosyal ortamlarda popülerliği arttırmak için sıklıkla başvurulan yalan sebebidir.
6- İstemediğimiz durum ve şartlarda yalana başvurabiliriz:*Sevmediğimiz biri veya istemediğimiz bir ortamda durmak bizi tatlı yalanlar söylememize neden olabilir.
7- Özel hayatı korumak için yalan söyleyebiliriz:*Özel hayatımızla ilgili başkalarının bilmesini istemediğimiz bilgileri korumak için yalana başvurabiliriz. Yine en sık rastlanılan yalan türündendir.
8- Başkalarını etkilemek ve etki altına almak için yalan söyleriz:*Manipülasyon olayı yalan söylemekten geçer. Onlar üzerinde güç sahibi olmak istediğimizde yalan söylemeye başvurulabilir. Bazı kişiler kendilerini iyi hissetmek için buna sıklıkla başvurur.
Bunlar yalan söylemenin sadece birkaç sebebidir. Hayatımızın her alanında yalan konusu olabilecek sebepler olabilir.

KAYNAKÇA
Hovardaoğlı, S. (2008). Cinsiyet, Yalan Söyleme ve Çıkar Elde Etmenin Yalana İlişkin Yüklemelere Etkisi, (Doktora Tezi), Ankara Üniversitesi, Ankara.
Yazan
Bu makaleden alıntı yapmak için alıntı yapılan yazıya aşağıdaki ibare eklenmelidir:
"Niçin Yalan Söyleriz ?" başlıklı makalenin tüm hakları yazarı Psk.Feyza UZUN'e aittir ve makale, yazarı tarafından TavsiyeEdiyorum.com (http://www.tavsiyeediyorum.com) kütüphanesinde yayınlanmıştır.
Bu ibare eklenmek şartıyla, makaleden Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa uygun kısa alıntılar yapılabilir, ancak Psk.Feyza UZUN'un izni olmaksızın makalenin tamamı başka bir mecraya kopyalanamaz veya başka yerde yayınlanamaz.
     Beğenin    
Facebook'ta paylaş Twitter'da paylaş Linkin'de paylaş Pinterest'de paylaş Epostayla Paylaş
Yazan Uzman
Feyza UZUN Fotoğraf
Psk.Feyza UZUN
İstanbul (Online hizmet de veriyor)
Psikolog
TavsiyeEdiyorum.com Üyesiİş Adresi KayıtlıTavsiyeEdiyorum.com'u sıkça ziyaret ediyor.
Psk. M. Berk KARAOĞLU
■ Çocuk ve Ergen Psikolojisi
■ Aile Terapileri
■ Bireysel Psikoterapi
■ Cinsel Terapiler
Makale Kütüphanemizden
İlgili Makaleler Psk.Feyza UZUN'un Makaleleri
► Neden Yalan Söyleriz? Psk.Dila HOTLAR
► Çocuklar Niçin Ağlar? Psk.Dnş.Erdinç GÜLLÜ
► Anaokulu Eğitimi Niçin Gereklidir? Psk.Dnş.Ertuğrul AKBAŞ
TavsiyeEdiyorum.com Bilimsel Makaleler Kütüphanemizdeki 19,445 uzman makalesi arasında 'Niçin Yalan Söyleriz ?' başlığıyla benzeşen toplam 20 makaleden bu yazıyla en ilgili görülenleri yukarıda listelenmiştir.
Sitemizde yer alan döküman ve yazılar uzman üyelerimiz tarafından hazırlanmış ve pek çoğu bilimsel düzeyde yapılmış çalışmalar olduğundan güvenilir mahiyette eserlerdir. Bununla birlikte TavsiyeEdiyorum.com sitesi ve çalışma sahipleri, yazıların içerdiği bilgilerin güvenilirliği veya güncelliği konusunda hukuki bir güvence vermezler. Sitemizde yayınlanan yazılar bilgi amaçlı kaleme alınmış ve profesyonellere yönelik olarak hazırlanmıştır. Site ziyaretçilerimizin o meslekle ilgili bir uzmanla görüşmeden, yazı içindeki bilgileri kendi başlarına kullanmamaları gerekmektedir. Yazıların telif hakkı tamamen yazarlarına aittir, eserler sahiplerinin muvaffakatı olmadan hiçbir suretle çoğaltılamaz, başka bir yerde kullanılamaz, kopyala yapıştır yöntemiyle başka mecralara aktarılamaz. Sitemizde yer alan herhangi bir yazı başkasına ait telif haklarını ihlal ediyor, intihal içeriyor veya yazarın mensubu bulunduğu mesleğin meslek için etik kurallarına aykırılıklar taşıyorsa, yazının kaldırılabilmesi için site yönetimimize bilgi verilmelidir.


23:29
Top