Arama : | Site İçi Arama
Yeni Tavsiye Ekleyin!




Psk. M. Berk KARAOĞLU
■ Çocuk ve Ergen Psikolojisi
■ Aile Terapileri
■ Bireysel Psikoterapi
■ Cinsel Terapiler
Eğitim - Seminer - Konuşma
■ Uzmanlık alanınızda çeşitli platformlarda konuşma yapıyor ya da eğitim mi veriyorsunuz?

■ İlgi duyduğunuz konu ile ilgili konuşmacı ya da eğitmen arayışında mısınız?

■ O zaman Makronot Ailesi’ne hoş geldiniz!..
Çocuklar Neden Yalan Söyler?
MAKALE #12785 © Yazan Psk.İlay AKTOPRAK | Yayın Haziran 2014 | 1,423 Okuyucu
Birçok kişinin beyaz, pembe ya da siyah yalan söylediği bir dünyada, kendi çocuklarımız yalana başvurduğunda hiç olmaması gereken bir davranışmış gibi tepki göstermek ve dünyanın başımıza yıkılmış gibi davranmamız sıkça yaşadığımız ve gözlemlediğimiz bir durum. Yalan söylemenin sosyal açıdan yanlış ve kabul görmeyen bir davranış olduğu su götürmez ve buna bağlı olarak da birçok anne baba çocuklarının yalan söylemelerini istemez ve yalan söylediğini fark edince de panik yaşarlar. Bir yandan da çocuklarının yalan söylemeyi nereden ve nasıl öğrendiğini de merak eder ve sorgularlar.

Çocuklar okul dönemine kadar hayal ve gerçeği karıştırabilirler. Çok istedikleri bir şeyi hayal edip yaşamış gibi aktarabilirlerken, bazen de istedikleri bir şeyi elde edebilmek ya da bazı durumlardan kaçınabilmek adına yalana başvurabilirler.

Çocuklar neden yalan söylemeye başvururlar?

• Karşısındaki kişiyi yanıltmak ve aldatmak için
• Arkadaşları ya da çevredeki kişiler tarafından kabul görebilmek için, onların ona karşı hayranlık duymasını istediği için
• Sorumluluklarından ya da alacakları cezalardan kaçabilmek için
• Sıkıldıkları ya da korktukları bir durumdan kurtulabilmek için
• İlgi çekmek için çocuklar yalan söylemeye başvurabilirler.


Tabii bu gibi durumlarda akla gelen ilk soru, çocuklar yalan söylemeyi nasıl ve nereden öğrenirler?

• Çocukların yalan söylemeyi öğrenmesinde çevresel faktörlerin etkisi büyüktür. Çocuğun etkilendiği çevresel faktörlerin başında anne, baba, kardeşler ve çocuğun ilişkide bulunduğu diğer insanlar yer alır. Bu kişiler yalana başvuruyorsa ve çocuklarda bunu gözlemliyorsa, çocukların bu kişileri model alarak aynı davranışı yapma olasılığı oldukça yüksektir.

• Televizyonda izlenen filmlerde çocuğun yalan söylemeyi öğrenmesine neden olabilir. İzlenilen filmlerde ana karakter yalan söylediği zaman karakterin herhangi bir zarar görmediğini gözlemlemesi, çocuğa yalanın kötü bir şey olmadığını gösterir ve öğretir.

• Çocukları yalana iten bir diğer neden ise çeşitli ebeveyn davranışlarıdır. Örneğin, çocuğunuzun önünden bir şey almak istediğinizde “Bak, şurada kuş var” deriz ve çocuk bizim işaret ettiğimiz yere bakar. Bir şey göremeyip de çocuğunuz önüne döndüğünde önündeki nesnenin artık orada olmadığını görür. Annenin ya da babanın bu tür aldatmaları devam ettikçe çocuk yalanlarla kandırıldığını fark eder ve gerektiğinde de aynı davranışı tekrarlayabileceğini öğrenir.

• Çocuk anne babasının olmayan bir olayı arkadaşlarına, eşe dosta anlattığına şahit olabilir. Çocuk, anne baba da yalan söylediğine göre yalan söylemenin kötü bir şey olmadığını düşünebilir ve uygulamaya koyabilir.

• Bazı durumlarda da anne baba çocuğu kendi yalanlarına ortak ederek çocuğun yalan söyleme davranışını pekiştirebilir. Örneğin, sizin telefonunuzu çocuğunuz açtığında ve konuşmak istemediğiniz biri aradığını öğrendiğinizde çocuğunuzdan telefondaki arkadaşınıza “Annem şu anda müsait değil” ya da “Evde yok” demesini isteyebilirsiniz. Burada çocuğunuz sizin müsait olduğunuz halde istemediğiniz bir şeyi yapmamak adına yalana başvurduğunuzu gözlemler ve aynı davranışı kendi de bir şey yapmak istemediğinde kullanabileceğini öğrenir.

• Yapılan bir başka hata ise çocukların yanlış davranışlarını örtbas etmek adına anne babaların yalana başvurmalarıdır. “Kim döktü bu suyu buraya acaba? Herhalde komşunun kızı Ayşe gelip dökmüş” denmesi ve bu tutumun devam etmesi, ileride çocuğun kendi yaptığı olumsuzluklara sürekli bir mazeret bulmaya çalışmasına neden olabilecektir.

• Bazı durumlarda da çocuklar zorla yalan söylemeye zorlanır. Çocuk yapmadığı bir durumda suçlandığında ve anne babanın tavrının “yaptığını söyle ve kabul et, o zaman seni affedeceğim” olması, çocuğu sırf bu suçlamalardan kurtulabilmek adına yapmadığı bir şeyi kabul etmesine neden olur. Aynı zamanda, çocuğun hata ve suçlarından dolayı sürekli cezalandırılması da çocuğu cezadan kaçmak adına yalana yöneltebilir. Komşunun camını istemeyerek kıran çocuk “Valla baba ben yapmadım, Fırat yaptı” diyerek yalana başvurur ve bu yolla cezadan kaçmaya çalışır.

• Anne babanın yalan konusunda hassas olması da çocuğu yalan söylemeye itebilir. Hassas anne babalar çocukları yalan mı söylüyor acaba diye çocuklarının her söylediklerini sorgulama yoluna gidebilirler. “Anlattıklarının doğru olduğundan eminsin değil mi?” “Yine yalan söylemiyorsun değil mi?” gibi sorgulamalar çocuğun aklına yalanı iyice yerleştirmesine neden olurken aynı zamanda anne babanın kendisine güvenmediğini düşünmesine de neden olabilir.

Çocuğumuzun yalan söylemesini istemiyorsak…
• Çocuklara anne babaların model olduğunu unutmayın ve ona doğru şekilde örnek olun.
• Çocuğu etrafındaki kişilerle (arkadaşları, kardeşi) kıyaslamayın.
• Baskı ve tehdit ile çocuğunuza bir şeyler yaptırmaya çalışmayın.
• Çocuğun yalan söylediği duruma değil, yalanı neden söylediğine odaklanın.
• Çocuğun hangi durumlarda yalana başvurduğunu araştırın.
• Yalan söylediğini fark ettiğinizde, fark ettiğinizi ona hissettirin.
• Çocuğunuzu dinleyin ve ona yardımcı olmaya çalışın. Önemsendiğini, anne babası tarafından kabul gördüğünü ona hissettirin.
• Yalanın doğru bir davranış olmadığını sadece sözel olarak değil davranışlarınızla da ona gösterin. (Unutmayın, davranışlar akılda kalır, sözler değil!)
• Çocuk dürüst davrandığında, yalan söylemediğinde fark edin ve takdir edin.


İlay AKTOPRAK
Uzm. Psikolog
Yazan
Bu makaleden alıntı yapmak için alıntı yapılan yazıya aşağıdaki ibare eklenmelidir:
"Çocuklar Neden Yalan Söyler?" başlıklı makalenin tüm hakları yazarı Psk.İlay AKTOPRAK'e aittir ve makale, yazarı tarafından TavsiyeEdiyorum.com (http://www.tavsiyeediyorum.com) kütüphanesinde yayınlanmıştır.
Bu ibare eklenmek şartıyla, makaleden Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa uygun kısa alıntılar yapılabilir, ancak Psk.İlay AKTOPRAK'ın izni olmaksızın makalenin tamamı başka bir mecraya kopyalanamaz veya başka yerde yayınlanamaz.
     Beğenin    
Facebook'ta paylaş Twitter'da paylaş Google Plus'da paylaş Linkin'de paylaş Pinterest'de paylaş Epostayla Paylaş
Psk. M. Berk KARAOĞLU
■ Çocuk ve Ergen Psikolojisi
■ Aile Terapileri
■ Bireysel Psikoterapi
■ Cinsel Terapiler
Eğitim - Seminer - Konuşma
■ Uzmanlık alanınızda çeşitli platformlarda konuşma yapıyor ya da eğitim mi veriyorsunuz?

■ İlgi duyduğunuz konu ile ilgili konuşmacı ya da eğitmen arayışında mısınız?

■ O zaman Makronot Ailesi’ne hoş geldiniz!..
Makale Kütüphanemizden
İlgili Makaleler Psk.İlay AKTOPRAK'ın Yazıları
► Çocuklar Neden Yalan Söyler? Psk.Barış ÜLKÜMEN
► Çocuklar Neden Yalan Söyler? Uzm.Psk.Cenya KATALAN
► Çocuklar Neden Sıkılıyor? Uzm.Psk.Engin OLGUN
► Çocuklar Neden Tırnak Yer? Psk.Dnş.Gökçe SABANCI
TavsiyeEdiyorum.com Bilimsel Makaleler Kütüphanemizdeki 16,491 uzman makalesi arasında 'Çocuklar Neden Yalan Söyler?' başlığıyla benzeşen toplam 17 makaleden bu yazıyla en ilgili görülenleri yukarıda listelenmiştir.
► Okula Başlarken... Eylül 2014
◊ Boşanma ve Çocuk Haziran 2014
◊ Ergenlik Psikolojisi Haziran 2014
◊ Helikopter Aileler Haziran 2014
Sitemizde yer alan döküman ve yazılar uzman üyelerimiz tarafından hazırlanmış ve pek çoğu bilimsel düzeyde yapılmış çalışmalar olduğundan güvenilir mahiyette eserlerdir. Bununla birlikte TavsiyeEdiyorum.com sitesi ve çalışma sahipleri, yazıların içerdiği bilgilerin güvenilirliği veya güncelliği konusunda hukuki bir güvence vermezler. Sitemizde yayınlanan yazılar bilgi amaçlı kaleme alınmış ve profesyonellere yönelik olarak hazırlanmıştır. Site ziyaretçilerimizin o meslekle ilgili bir uzmanla görüşmeden, yazı içindeki bilgileri kendi başlarına kullanmamaları gerekmektedir. Yazıların telif hakkı tamamen yazarlarına aittir, eserler sahiplerinin muvaffakatı olmadan hiçbir suretle çoğaltılamaz, başka bir yerde kullanılamaz, kopyala yapıştır yöntemiyle başka mecralara aktarılamaz. Sitemizde yer alan herhangi bir yazı başkasına ait telif haklarını ihlal ediyor, intihal içeriyor veya yazarın mensubu bulunduğu mesleğin meslek için etik kurallarına aykırılıklar taşıyorsa, yazının kaldırılabilmesi için site yönetimimize bilgi verilmelidir.


17:27
Top