2007'den Bugüne 84,906 Tavsiye, 26,561 Uzman ve 18,915 Bilimsel Makale
Site İçi Arama
Yeni Tavsiye Ekleyin!




.
Psk. M. Berk KARAOĞLU
■ Çocuk ve Ergen Psikolojisi
■ Aile Terapileri
■ Bireysel Psikoterapi
■ Cinsel Terapiler
Çocuğunuza Özür Dilemeyi Öğretmek
MAKALE #21825 © Yazan Doç.Dr.Murat Eren ÖZEN | Yayın YENİ Ekim 2020
Özür dilemeyi öğrenen ve ardından davranışlarını değiştirmeyi öğrenen çocuğun sosyal becerisi değişir. Davranışlarının sorumluluğunu almayı öğrenen çocuk başkalarının duygularını önemsemeyi de öğrenir, bununla birlikte değişim yapma gücünü fark eder. Davranış değişmediği sürece yalnızca özür dilemenin anlamı yoktur. Bu yüzden, özür dilemeyi öğretirken, davranış değişimini sonuçlarla desteklememiz gerekir.

Gelişimsel olarak, çocuğunuza 3 yaşından önce özür dilemeyi ve davranış ile telafi etmeyi öğretmek uygun değildir. Bu değeri, çocuğunuza 3 ila 4 yaşlarından itibaren, okul öncesinde öğretmeye başlamanız en uygun olanıdır.

Özür dilemeyi öğretirken belli başlı noktalara dikkat etmeliyiz:

Hangi durumlarda ve ne zaman özür dilemesi gerektiğini öğretirken sade ve anlaşılır sözcük ve cümlelere yer vermeliyiz. Belirgin sınırlar çizin, genel tanımlardan kaçının. Mesela “Birisini üzdüğümüz zaman özür dileriz” gibi. Birine vurduğunda, kurala uymadığında, saygısızca konuştuğunda, kırıcı sözler sarf ettiğinde vb. Örnekler vererek bilgi dağarcığını geliştirin ve çocuğunuz hangi durumlarda özür dilemesi gerektiğini öğrenmiş ve o durumla karşılaştığında daha donanımlı olur.

Anne baba olarak olumlu bir örnek oluşturun. Çünkü çocuklar özellikle gördüklerini taklit ederek öğrenirler. Sizden gördüğü davranışı özellikle öğrenecek ve deneyecektir. Eğer birine veya çocuğunuza yönelik uygun olmayan bir davranış-söz kullanıyorsanız mutlaka özür dileyin. Davranış şeklinizi kısaca ifade ettikten sonra uygun şekilde özür dileyip, telafi ettiğinizde çocuğunuz özür dilemenin bir ‘güç’ olduğunu görecektir. Kimsenin mükemmel olmadığını, zaman zaman hatalar yapmanın doğal olduğunu fark edecektir. Asıl olan karşınızdakini kırdığınızı/rahatsız ettiğinizi fark ederek, telafi etmektir. Heer sözünüz ve davranışınız çocuğunuz için örnek oluşturacaktır.

Sürekli yaptığınız davranışlar için özür diliyorsanız güzel bir örnek olmayacağınızı bilmelisiniz. Evde kızan ve bağıran ebeveyn olduğunuzu ve her seferinde özür dilediğinizi düşünün. Çocuğunuz bundan nasıl bir sonuç çıkarır?

Uygun ve uygun olmayan davranış (kalıplarını) ve sözleri çocuğunuza anlaşılır bir şekilde anlatın. Çizdiğiniz sınırlar ile çocuğunuz bunu kavrayacaktır. Anne babanın çizdiği sınırlar toplumda uygulama için temel oluşturacaktır. Uygun olmayan söz ve davranışlar sonrasında çocuğunuza uzun uzadıya nasihatler vermek, ona nutuk çekmek yerine o anki duygu ve düşüncelerini ifade etmesini sağlayabilirsiniz. Böylece kendisini fark etmesini sağlamış olursunuz. “Kızdığını anlıyorum ancak o anda ne hissederek bunu yaptın?”, “arkadaşın o anda ne hissetmiş olabilir” gibi sorularla farkındalığı yaşatabiliriz. O anda sorduğumuz sorularla çocuğunuzun duygularının kabul edildiğini ancak davranışının değişmesi için sorumluluk alması gerektiğini gösterecektir. Aynı zamanda diğer kişinin duygularını fark etmeyi ve bakış açısını almayı öğrenecektir.

Özür dilemenin ardından telafi için neler yapılabileceğini öğretmek gerekir. Bu konuda konuşup örnekler vermek gerekir. Mesela “.... durumda düzeltmek için ne yapılabilir?” gibi soru ile telafisi konusunda yeni bir şans vermiş oluruz. Burada, kırılan bir şey ise, onu yenisi ile değiştirmek üzere harçlığından vermeyi öğretebiliriz. Alternatif yollar öğrenilmiş olur. Özür dilemenin yetmeyeceği ve bir iyilik veya değişim ile desteklenmesi gerekir.

Özrü bir kaçış olarak çokça kullanan çocuklar için de dikkatli olmak gerekir. Sözcükler dışında bir şey öğrenmediğini gösterir. Israrla ve açıkça bunun bir telafi için bir başlangıç olduğu ve yeterli olmadığı konusunda vurgu yapmamız gerekiyor. Özürle birlikte olması gereken duyarlılık, samimiyet ve sorumluluk konusunda vurgu yapılmalıdır.

Özür dileme konusunda cesaretlendirin ama zorlamayın. Zorlayarak özür dilediğinde samimiyetten ve sorumluluktan yoksun olacaktır. Özür dilemesi için cezadan da kaçınmalısınız. Mesela “özür dilemezsen, yemek yiyemezsin”, “özür dilemezsen TV seyredemezsin” gibi. Çünkü özür dileme konusu ile ceza arasında bağlantı olması gerekir. Bunun yerine davranışını veya sözünü telafi etmesi için bir alternatif oluşturup, uygulaması konusunda kararlı durabilirsiniz.

Özür dileme konusunda direten, direnç gösteren bir çocuk ile karşı karşıya iseniz, onun yerine siz özür dileyerek olumlu örnek oluşturun. Göz teması kurarak özür dilemeyi öğretmelisiniz. Özür dileme konusunda sizden örnek almayı reddediyorsa ceza vermekten kaçınmayın ve onu yaptığı hata alanı ne ise ondan mahrum bırakabilirsiniz. Mesela, oyun arkadaşına yaptığı hatadan dolayı özür dilemiyorsa, onu oyun alanından almak gibi. Ayrıca, özür dilediğiniz kişi ile ilgilenebilirsiniz. Böylece çocuğunuza, özür dilediğiniz kişiye olumlu ilgi vererek telafinin nasıl olabileceğini göstermiş olursunuz.

Doç.Dr.Murat Eren ÖZEN
Yazan
Bu makaleden alıntı yapmak için alıntı yapılan yazıya aşağıdaki ibare eklenmelidir:
"Çocuğunuza Özür Dilemeyi Öğretmek" başlıklı makalenin tüm hakları yazarı Doç.Dr.Murat Eren ÖZEN'e aittir ve makale, yazarı tarafından TavsiyeEdiyorum.com (http://www.tavsiyeediyorum.com) kütüphanesinde yayınlanmıştır.
Bu ibare eklenmek şartıyla, makaleden Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa uygun kısa alıntılar yapılabilir, ancak Doç.Dr.Murat Eren ÖZEN'in izni olmaksızın makalenin tamamı başka bir mecraya kopyalanamaz veya başka yerde yayınlanamaz.
     Beğenin    
Facebook'ta paylaş Twitter'da paylaş Linkin'de paylaş Pinterest'de paylaş Epostayla Paylaş
Yazan Uzman
Doç.Dr.Murat Eren ÖZEN
Adana
Doktor "Ruh sağlığı ve hastalıkları - Psikiyatri"
TavsiyeEdiyorum.com Üyesi13 kez tavsiye edildiİş Adresi KayıtlıTavsiyeEdiyorum.com'u sıkça ziyaret ediyor.
.
Psk. M. Berk KARAOĞLU
■ Çocuk ve Ergen Psikolojisi
■ Aile Terapileri
■ Bireysel Psikoterapi
■ Cinsel Terapiler
Makale Kütüphanemizden
İlgili Makaleler Doç.Dr.Murat Eren ÖZEN'in Yazıları
TavsiyeEdiyorum.com Bilimsel Makaleler Kütüphanemizdeki 18,915 uzman makalesi arasında 'Çocuğunuza Özür Dilemeyi Öğretmek' başlığıyla benzeşen toplam 34 makaleden bu yazıyla en ilgili görülenleri yukarıda listelenmiştir.
► YENİHer Şeyiyle Bipolar Bozukluk PDF Ekim 2020
► YENİMeslek Seçimi Ekim 2020
◊ Dışkı Tutamama (Enkoprezis) ÇOK OKUNUYOR Haziran 2012
Sitemizde yer alan döküman ve yazılar uzman üyelerimiz tarafından hazırlanmış ve pek çoğu bilimsel düzeyde yapılmış çalışmalar olduğundan güvenilir mahiyette eserlerdir. Bununla birlikte TavsiyeEdiyorum.com sitesi ve çalışma sahipleri, yazıların içerdiği bilgilerin güvenilirliği veya güncelliği konusunda hukuki bir güvence vermezler. Sitemizde yayınlanan yazılar bilgi amaçlı kaleme alınmış ve profesyonellere yönelik olarak hazırlanmıştır. Site ziyaretçilerimizin o meslekle ilgili bir uzmanla görüşmeden, yazı içindeki bilgileri kendi başlarına kullanmamaları gerekmektedir. Yazıların telif hakkı tamamen yazarlarına aittir, eserler sahiplerinin muvaffakatı olmadan hiçbir suretle çoğaltılamaz, başka bir yerde kullanılamaz, kopyala yapıştır yöntemiyle başka mecralara aktarılamaz. Sitemizde yer alan herhangi bir yazı başkasına ait telif haklarını ihlal ediyor, intihal içeriyor veya yazarın mensubu bulunduğu mesleğin meslek için etik kurallarına aykırılıklar taşıyorsa, yazının kaldırılabilmesi için site yönetimimize bilgi verilmelidir.


09:06
Top