Arama : | Site İçi Arama
Yeni Tavsiye Ekleyin!




Psk. M. Berk KARAOĞLU
■ Çocuk ve Ergen Psikolojisi
■ Aile Terapileri
■ Bireysel Psikoterapi
■ Cinsel Terapiler
Eğitim - Seminer - Konuşma
■ Uzmanlık alanınızda çeşitli platformlarda konuşma yapıyor ya da eğitim mi veriyorsunuz?

■ İlgi duyduğunuz konu ile ilgili konuşmacı ya da eğitmen arayışında mısınız?

■ O zaman Makronot Ailesi’ne hoş geldiniz!..
Çoklu Zeka Kavramı ve Zekanın Türleri
MAKALE #2202 © Yazan Psk.Dnş.Mehmet Enver BAYATLI | Yayın Ocak 2009 | 15,220 Okuyucu
Çoklu Zeka Kavramı

Bir öğrenme psikologu olan Howard GARDNER zeka kavramına farklı bir boyut getirdi.

GARDNER, 1983’te yazdığı “ Aklın Çerçeveleri” adlı kitabında kültürlerin ve bilim adamlarının zekayı çok kısıtlı olarak tanımlayarak ele aldıklarını, zekanın bir veya birkaç faktörden çok daha fazlasını içerdiğini ve her insanda 7 farklı zekanın bulunduğu tezini ortaya attı. Harward Üniversitesi Eğitim Profesörlerinden olan Howard GARDNER Çoklu Zeka Teorisini ortaya atmadan önce pek çok bilimsel araştırma sonucundan faydalandı. Bu çalışmalar sonucu insan beyninin farklı bölümlerden oluştuğu ve her bir bölümün özel işlevlere sahip olduğu gerçeği ortaya çıktı.

Prof. GARDNER, çalışmaları sonucu zekayı yeniden tanımladı. Zeka, değişen dünyada yaşamak ve değişimlere uyum sağlamak amacıyla her insanda kendine özgü bulunan yetenekler ve beceriler bütünüdür. İnsan zekası yaşamın her anında, bir makineyi icat ederken, bir hedefi gerçekleştirirken, insanları ikna ederken, bir söküğü dikerken veya bir resim çizerken, bir rolü canlandırırken çok farklı zaman ve durumlarda harekete geçer ve kullanılır.

Dünya tarihine şöyle bir bakıldığında, GARDNER’ın teorisini destekleyen pek çok önemli ayrıntıya, olaya rastlanabilir.Dünyanın en ünlü atletleri , en büyük müzisyenleri girdikleri IQ sınavlarından çok düşük puanlar almışlardır. Böylesine düşük IQ puanlarına göre bu insanlara zeki diyemiyorsak, onları kendi alanlarında bu denli başarılı kılan ne olabilir?
Bu başarılı insanların zihinsel yeterliliği farklı ilgi ve beceri alanları ile yeniden tanımlanabilir. Çünkü her insanın kendini ifade ederken kullandığı dil farklıdır. Bir müzisyen kendini yaptığı bestelerle, bir tiyatrocu kendini canlandırdığı rollerle ya da bir ressam çizgileri ile kendini ifade eder.


Her insan farklıdır,tektir ve özeldir.

Her insanın da insanlık kültürüne katkısı farklı yönlerdedir.


Prof. GARDNER yıllar boyu hakimiyetini sürdüren insanların tek bir zekaya sahip oldukları IQ denen zeka anlayışını kırdı. GARDNER’ a göre insanların sahip oldukları çoklu zekaların her biri yaşamak, öğrenmek, problem çözmek ve insan olmak için kullanılan etkili birer araçtırlar.


Zeka Türleri Nelerdir?



Sözel-Dilsel Zeka



Sözel – Dilsel Zekaya Sahip İnsanların Özellikleri :

Dinleyicileri, konuşmaları ile etkiler. Okuma, yazma, dinleme ve konuşma gibi dil sanatlarında farklı yapılar oluşturabilir.Dilbilgisi kurallarını etkili bir biçimde kullanarak yazar. Kelime dağarcığı zengindir.Farklı dilleri öğrenme becerisine sahiptir.Hikaye, şiir yazma gibi etkinliklerden zevk alır.

Yeni dil formları oluşturur.Etkili dinleme becerilerine sahiptir.


Sözel – Dilsel Zekaya Sahip İnsanların Özellikleri :

  • Dinleyicileri, konuşmaları ile etkiler.
  • Okuma, yazma, dinleme ve konuşma gibi dil sanatlarında farklı yapılar oluşturabilir.
  • Dilbilgisi kurallarını etkili bir biçimde kullanarak yazar. Kelime dağarcığı zengindir.
  • Farklı dilleri öğrenme becerisine sahiptir.
  • Hikaye, şiir yazma gibi etkinliklerden zevk alır.
  • Yeni dil formları oluşturur.
  • Etkili dinleme becerilerine sahiptir.
Mantıksal ve Matematiksel zeka

Matematiksel – Mantıksal Zeka, sayılarla çalışma, muhakeme etme, tümevarım ve tümdengelim teknikleri ile düşünebilme , soyut ve sembolik problemleri çözebilme, kavramlar, düşünceler ve fikirler arası kompleks ilişkileri algılayabilme becerisidir.


Matematiksel – Mantıksal Zekaya Sahip İnsanların Özellikleri :

  • Neden sonuç ilişkilerini çok iyi kurar.
  • Somut cisimleri soyut sembolik ifadelere dönüştürebilir.
  • Mantıksal problem çözümlerinde başarılıdır.
  • Hipotezler kurar ve sınar.
  • Bulmaca ve zeka oyunlarını sever.
  • Miktar tahminlerinde bulunur.
  • Grafikler ya da şekiller halinde verilen ( görsel ) bilgileri yorumlar.
  • Bilgisayar programları hazırlar.
  • Grafik, şema, şekillerle çalışmaktan hoşlanır.
Görsel ve Mekansal zeka

Görsel–Mekansal Zeka, resimlerle, şekillerle düşünebilme, görsel dünyayı algılayabilme, şekil, renk ve dokuları zihnin gözleriyle görebilme ve bunları sanatsal formlara dönüştürebilme yeteneğidir. Psiko-motor becerilerin gelişmesiyle başlar,el-vücut-beyin koordinasyonunun gelişimi küçük kas gelişiminin mükemmel çalışmalarıyla geliştirilebilir.


Görsel ve Mekansal Zekaya Sahip İnsanların Özellikleri :

  • Görerek ve gözleyerek öğrenir.
  • Kolaylıkla yön bulma becerisine sahiptir.
  • Grafik, diyagram, harita, şekil ve modelleri yorumlayabilir.
  • Dinlediklerinden zihinsel objeler hayaller, resimler üretir. Öğrendiği bilgileri hatırlamada bu zihinsel resimleri kullanır.
  • Çizmek, resim yapmak, boyamak ve modeller oluşturmaktan zevk alır.
  • Üç boyutlu ürünler hazırlamaktan hoşlanır.
  • Origami ve maketler hazırlar. Bir objenin farklı açılardan perspektifini anlayabilir, onu zihninde canlandırabilir.
  • Öğrendiği bilgileri somut ve görsel sunuşlara dönüştürür.
Bedensel ve Kinestetik zeka

Kinestetik–Bedensel Zeka, aklın ve vücudun mükemmel bir fiziksel performansla birleştirilerek belli bir amaca yönelik faaliyetlerin sergilenebilmesi yeteneğidir.


Kinestetik ve Bedensel Zekaya Sahip İnsanların Özellikleri:

  • Zihin ve vücut koordinasyonlarını etkili bir biçimde kullanır.
  • Sağlıklı yaşam konusunda vücuduna özen gösterir.
  • Fiziksel işlerde, görevlerde denge, zerafet, maharet ve dakiklik gösterir.
  • Çevresini, nesneleri, eşyaları dokunarak ve hareket ederek inceler. Öğrendiklerine dokunmayı ya da onları kullanmayı tercih eder.
  • Fiziksel maharet isteyen alanlarda ( dans, spor...) yenilikler keşfeder ve farklılıklar ortaya çıkarı
  • Rol yapma, atletizm, dans, dikiş nakış gibi alanlarda yeteneği vardır.
  • Aktif katılımla daha iyi öğrenir. Söylenenden daha çok yapılanı hatırlar.
  • Gezi-inceleme-model/ maket yapma gibi fiziksel aktivitelere katılımdan zevk alır.
  • Organizasyon yapma özelliği gelişmiştir.
  • Bulundukları çevreye ve onu kapsayan sistemlere karşı duyarlıdır ve sorumlu davranır.
Kişiler Arası-Sosyal zeka

Sosyal Zeka insan aklının en önemli özelliklerindendir. Ünlü eğitim bilimci Humprey’e göre insan zihninin en yaratıcı kullanımı, insan ilişkilerini etkili olarak sürdürmekle olur. Kişilerarası – Sosyal Zeka insanlarla birlikte çalışabilme, Sözel – Bedensel Zeka dilini etkili bir biçimde kullanarak çok farklı karakterlere sahip insanlarla kolaylıkla iletişim kurabilme, insanları yönetebilme, onlarla uyumlu çalışabilme ve insanları ikna edebilme becerisidir.

Sosyal Zekaya Sahip Bireylerin Özellikleri :

  • Yaşıtları ile ya da farklı yaş grupları ile birlikte olmaktan zevk alır.
  • Diğer insanların duygularına karşı duyarlıdır.
  • Diğer insanları konuşmaları ile etkiler.
  • Grup ve takım çalışmalarından, çok özel ve mükemmel ürünler ortaya çıkararak, gruplar halinde çalışmaktan zevk alır.
  • Farklı kültürler, farklı yaşam tarzları konusunda çok meraklıdır.
  • Çok küçük yaşlarda bile toplumsal ve politik sorunlarla ilgilenebilir.
  • Güçlü bir espri yeteneğine sahiptir.
  • Davranışlarının sonuçlarını değerlendirebilir.
  • İnsanların her tür davranışına karşı kabul edicidir.
  • Sözel ve bedensel dili etkili bir biçimde kullanır.
  • Farklı ortamlara, farklı insan topluluklarına girdiklerinde kolaylıkla uyum sağlayabilir.
  • İnsanları organize etme yetenekleri vardır.Liderlik vasıflarını taşır.
Kişisel – İçsel zeka

Kişisel – İçsel Zeka, kendimiz hakkındaki duygu ve düşünceleri şekillendirebilme, yaşamı sürdürebilme ve yaşadıklarımızdan öğrendiklerimizle, hayat felsefemizi oluşturabilme, yaşamımızı bu doğrultuda planlanma, kişisel istek ve hayaller oluşturabilme becerisidir


Kişisel Zekaya Sahip İnsanların Özellikleri :

  • Yalnız kalmaktan hoşlanır.
  • Yaşadığı her olay ve deneyim üzerinde çok fazla düşünür.
  • Kendi içinde bir değer ve anlayış sistemi oluşturur.Her şeyde kendinden bir şey arar.
  • Kendi duygu ve düşüncelerinin farkındadır.
  • Kendisini farklı tarzlarda ifade edebilir ; yazar,ressam,heykeltıraş...vb.
  • Yaşam felsefesini oluşturmaya yönelik bir anlayış içindedir.
  • Bireysel çalışmalardan zevk alır.
  • Yaşamında motivasyon kaynağı, hedefleridir.
  • Kendisi üzerinde düşünmek için çok zaman harcar ve sürekli bir kişisel değerlendirme süreci yaşar.
Müziksel-Ritmik Zeka

Müziksel – Ritmik Zeka, sesler, notalar, ritimlerle düşünme, farklı sesleri tanıma ve yeni sesler, ritimler üretme, ritmik ve tonal kavramları tanıma ve kullanma, çevreden gelen seslere ve müzik aletlerine karşı duyarlı olabilme becerisidir.


Müziksel Zekaya Sahip İnsanların Özellikleri :

  • İnsan sesi ve çevreden gelen sesler gibi çok farklı seslere karşı duyarlıdır, dinler ve tepkide bulunur.
  • Müziği yaşamında kullanmak için fırsatlar oluşturur.
  • Seslerle nota ve ritimlere karşı özel bir ilgiye sahiptir.
  • Müziği hareketlerle birleştirerek farklı figürler ortaya çıkarabilir.
  • Müziksel enstrümanlara karşı ilgilidir. Enstrümanları kullanmayı kolaylıkla öğrenebilir.
  • Orijinal müzik kompozisyonları oluşturabilir.
  • Ritim tutar.
  • Öğrendiği şarkıları mırıldanarak gezer.
Doğa Zekası

Doğa Zekası, doğadaki tüm canlıları tanıma, araştırma ve canlıların yaratılışları üzerine düşünme becerisidir.


Doğa Zekası Gelişmiş İnsanların Özellikleri :

  • Doğadaki hemen her canlının yaşamına ilgi duyar. Farklı canlı türlerinin isimlerine karşı dikkatlidir; çiçek türleri, hayvan türleri onlar için çok çekicidir.
  • Zooloji, botanik, organik kimya, tıp, fotoğrafçılık, dağcılık, izcilik...vb alanlara ilgi duyar.
  • Seyahat etmeyi, belgeseller izlemeyi severken, doğa ve gezi dergilerini incelemekten hoşlanır.
  • Doğadaki bitki türlerine karşı duyarlıdır.
  • Doğanın insanlar üzerindeki ya da insanın doğa üzerindeki etkisi ile ilgilenir.
Yazan
Bu makaleden alıntı yapmak için alıntı yapılan yazıya aşağıdaki ibare eklenmelidir:
"Çoklu Zeka Kavramı ve Zekanın Türleri" başlıklı makalenin tüm hakları yazarı Psk.Dnş.Mehmet Enver BAYATLI'e aittir ve makale, yazarı tarafından TavsiyeEdiyorum.com (http://www.tavsiyeediyorum.com) kütüphanesinde yayınlanmıştır.
Bu ibare eklenmek şartıyla, makaleden Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa uygun kısa alıntılar yapılabilir, ancak Psk.Dnş.Mehmet Enver BAYATLI'nın izni olmaksızın makalenin tamamı başka bir mecraya kopyalanamaz veya başka yerde yayınlanamaz.
     Beğenin    
Facebook'ta paylaş Twitter'da paylaş Google Plus'da paylaş Linkin'de paylaş Pinterest'de paylaş Epostayla Paylaş
Yazan Uzman
Mehmet Enver BAYATLI Fotoğraf
Psk.Dnş.Mehmet Enver BAYATLI
İstanbul
Psikolojik Danışman
TavsiyeEdiyorum.com Üyesi3 kez tavsiye edildiİş Adresi KayıtlıTavsiyeEdiyorum.com'u sıkça ziyaret ediyor.
Psk. M. Berk KARAOĞLU
■ Çocuk ve Ergen Psikolojisi
■ Aile Terapileri
■ Bireysel Psikoterapi
■ Cinsel Terapiler
Eğitim - Seminer - Konuşma
■ Uzmanlık alanınızda çeşitli platformlarda konuşma yapıyor ya da eğitim mi veriyorsunuz?

■ İlgi duyduğunuz konu ile ilgili konuşmacı ya da eğitmen arayışında mısınız?

■ O zaman Makronot Ailesi’ne hoş geldiniz!..
Makale Kütüphanemizden
İlgili Makaleler Psk.Dnş.Mehmet Enver BAYATLI'nın Yazıları
► Çoklu Zeka ve Zeka Türleri Psk.Serap DUYGULU
TavsiyeEdiyorum.com Bilimsel Makaleler Kütüphanemizdeki 16,468 uzman makalesi arasında 'Çoklu Zeka Kavramı ve Zekanın Türleri' başlığıyla benzeşen toplam 24 makaleden bu yazıyla en ilgili görülenleri yukarıda listelenmiştir.
► Sınav (Sınanma) Kaygısı Aralık 2015
► Başarı Transferi Eylül 2014
Sitemizde yer alan döküman ve yazılar uzman üyelerimiz tarafından hazırlanmış ve pek çoğu bilimsel düzeyde yapılmış çalışmalar olduğundan güvenilir mahiyette eserlerdir. Bununla birlikte TavsiyeEdiyorum.com sitesi ve çalışma sahipleri, yazıların içerdiği bilgilerin güvenilirliği veya güncelliği konusunda hukuki bir güvence vermezler. Sitemizde yayınlanan yazılar bilgi amaçlı kaleme alınmış ve profesyonellere yönelik olarak hazırlanmıştır. Site ziyaretçilerimizin o meslekle ilgili bir uzmanla görüşmeden, yazı içindeki bilgileri kendi başlarına kullanmamaları gerekmektedir. Yazıların telif hakkı tamamen yazarlarına aittir, eserler sahiplerinin muvaffakatı olmadan hiçbir suretle çoğaltılamaz, başka bir yerde kullanılamaz, kopyala yapıştır yöntemiyle başka mecralara aktarılamaz. Sitemizde yer alan herhangi bir yazı başkasına ait telif haklarını ihlal ediyor, intihal içeriyor veya yazarın mensubu bulunduğu mesleğin meslek için etik kurallarına aykırılıklar taşıyorsa, yazının kaldırılabilmesi için site yönetimimize bilgi verilmelidir.


06:56
Top