2007'den Bugüne 73,545 Tavsiye, 24,413 Uzman ve 16,658 Bilimsel Makale
Site İçi Arama Arayın :
Yeni Tavsiye Ekleyin!




14-15-16 Ocak 2018 – İstanbul
■ Eğitim sadece uzman dil-konuşma terapistlerine açıktır.
■ Dil ve konuşma bozuklukları lisans- yükseklisans veya doktora programlarından mezun olanlar veya bu bölümlerde okuyan öğrenciler kayıt yaptırabilirler.
■ Kontenjan 14 kişi ile sınırlıdır.
Eğitim - Seminer - Konuşma
■ Uzmanlık alanınızda çeşitli platformlarda konuşma yapıyor ya da eğitim mi veriyorsunuz?

■ İlgi duyduğunuz konu ile ilgili konuşmacı ya da eğitmen arayışında mısınız?

■ O zaman Makronot Ailesi’ne hoş geldiniz!..
.
Psk. M. Berk KARAOĞLU
■ Çocuk ve Ergen Psikolojisi
■ Aile Terapileri
■ Bireysel Psikoterapi
■ Cinsel Terapiler
Kafa Karıştıran Tiroid Fonksiyon Test Sonuçları
MAKALE #8793 © Yazan Prof.Dr.Metin ÖZATA | Yayın Nisan 2012 | 130,180 Okuyucu ÇOK OKUNUYOR
KAFA KARIŞTIRAN TİROİD FONKSİYON TEST SONUÇLARI

ÖZET


Hormon ölçüm tekniğindeki ilerlemeler sayesinde artık tiroid fonksiyon testlerinin yorumlanması kolaylaşmıştır. Bununla birlikte bazı durumlarda tiroid hormonları ve TSH ölçüm sonuçları hastadaki klinik tabloyla uyumlu olmayabilir veya test sonuçları arasında uyumsuzluk görülebilir. Bu tür kafa karıştırıcı durumlarda bazen klinik tablonun ve anemnezin tekrar değerlendirilmesi (non tiroidal hastalık, ilaç kullanımı, gebelik, psikolojik durum, hastanın uyumsuz ilaç kullanması vb) testlerdeki anormalliği açıklayabilirken , bir veya birkaç hormonun çeşitli nedenlerle gerçek değerinden farklı sonuç vermesi (heterofil antikorlar, bağlayan protein anormallikleri) de tuhaf sonuçlara neden olabilir. Hipotalamus-hipofiz-tiroid aksındaki genetik bozukluklar da ( tiroid hormon rezistansı, MCT8 mutasyonu vb) anormal tiroid testlerine neden olabilmektedir. Bu anormalliklerin fark edilememesi durumunda yanlış tanı ve tedavi yapılabilir.

GİRİŞ


Tiroid fonksiyon test sonuçlarının yorumlanması tanı ve tedavi açısından büyük önem taşımaktadır. Son yirmi yılda assay (hormon ölçümü) tekniklerinin ilerlemesi ile çoğu tiroid hastalığında tanı koymak artık daha kolaydır. Aşikar hipotiroidi, tirotoksikoz veya ötiroidi durumları çoğu hastada TSH, serbest T3 (ST3) ve serbest T4 (ST4) ölçümleriyle kolaylıkla tanınabilir. Ancak test sonuçlarını yorumlarken şüphenilen hastalığın fizyopatolojini ve doğal gidişini de iyi bilmek gerekir (postpartum tiroidit, subakut tiroidit gibi). Bununla birlikte klinik tabloya uymayan test sonuçları veya birbiriyle uyumsuz test sonuçlarıyla karşılaşabiliriz. İşte bu tür anormal veya uyumsuz test sonuçlarının yorumlanması veya önceden fark edilmesi tanı ve tedavi açısından büyük önem taşımaktadır. Anormal test sonuçlarının varlığında doğru tanı koymak için klinik tablonun çok iyi ve tekrar değerlendirilmesi, kullanılan ilaçların öğrenilmesi, ileri laboratuvar, radyolojik ve genetik testlerin yapılması gerekebilir. İleri laboratuvar tetkiklerin yapılması pahalı ve zaman alıcı olduğundan ilk yapılacak şey laboratuvar sonucunun doğru olup olmadığından emin olmamızdır.

Türkiye’de en sık karşılaşılan durum kanaatimce standardizasyonu yapılmamış assay ve hormon ölçüm kitleri ile tiroid hormonları ve TSH ölçümünün yapılmasıdır. Böyle bir durumda laboratuvarı ikaz etmek veya başka bir laboratuvarda tetkikleri tekrarlamak gerekir. Laboratuvar hatasının olmadığından emin iseniz ileri tetkik ve değerlendirmeye geçmek gerekir.

Tiroid test anormalliklerinin her zaman bizzat tiroid hastalığını gösterdiğini de söyleyemeyiz. Bir çok ilaçlar ve hastalıklar tiroid hormon transportunu, metabolizmasını ve hormon ölçümünün yapıldığı assayi etkileyebilir. Bu tür durumların çoğunda tiroid test anormalliğine karşın hasta ötiroid olabilir. Bunun tersine gerçekten tiroid disfonsiyonu olduğu halde tiroid testleri normal olabilir.

TİROİD FONKSİYON TESTLERİNİN (TFT) YORUMLANMASINDA HATAYA DÜŞÜREN DURUMLAR


TFT’de analiz öncesi ve analiz sırasında oluşan nedenler nedeniyle bazı değişiklikler olabilir. Bunlar aşağıdaki tabloda verilmiştir.
Tablo 1. TFT Sonuçlarının Yorumlanmasında Hataya Düşülebilen Durumlar

1.
ANALİZ ÖNCESİ ETKİLEYEN DURUMLAR

A. Bağlayıcı Protein Anormallikleri
Genetik nedenler (FDH, TBG)
İlaçlar (östrojen, tamoksifen vs)
Gebelik (TBG artar)

B. Referens Aralığının Değiştiği Durumlar

Çocukluk (TSH referans range yüksek)
Gebelik (ilk trimesterde TSH düşük)
İleri yaş (TSH yükselmesi)

C.
Hipotaloma –Hipofiz-Tiroid aksı dengesinin Bozulduğu Durumlar

Non tiroidal hastalıklar (Akut psikiyatrik hastalıklar dahil)
İlaçlar (metabolizma, salınım ve TSH salınımı etkileyerek)
Tiroid hormon rezistansı gibi durumlar

D.
Kan örneğinden kaynaklanan nedenler

Serbest yağ asitleri
Heparin artefaktı (ST4 artar)

2.
ANALİZLE İLGİLİ PROBLEMLER
Heterofil antikorlar
Oto antikorlar

Şimdi kafa karıştıran tiroid fonksiyon test durumlarını incelemeye başlayalım:


A. FEED BACK MEKANİZMASININ DENGELENMEDİĞİ DURUMLARDA GÖRÜLEN TEST ANORMALLİKLERİ

Normal feed back ilişkinin (set-point) tam oturmadığı (dengelenmediği) durumlarda sıklıkla tutarsız tiroid fonksiyon test sonuçları olabilir. Bunlar şunlardır:
1. Hipotiroidide L- tiroksin replasman tedavisi sırasında sık yani çok kısa aralıklarla yapılan ölçümler yanlış bilgiler verebilir. Feed back mekanizması daha tam oturmadan (dengelenmeden) yapılan ölçümler bu sonucu doğurur. Bu nedenle bir aydan az zaman aralığında ölçüm yapılmamalıdır.
2. Hipertiroidi tedavisi sırasında T3 ve T4 düzeyleri normale gelse bile TSH düzeylerinin normal düzeye gelmesi birkaç hafta zaman alabilir.
3. Hastanede başka hastalık nedeniyle yatan ağır vakalarda yarı ömrü nisbeten kısa olduğu için TSH ve ST3 düzeyleri hipotalamo-hipofizer süpresyon nedeniyle düşebilir , fakat T4 düzeyleri daha yavaş düştüğü için normal ST4 düzeyleri olabilir. Açlık, malnütrisyon, genel cerrahi, travma, myokard infarktüsü, kronik renal yetmezlik, diyabet ketoasidozu, anoreksiya nervoza, siroz, termal injüri ve sepsis gibi hastalıklar nedeniyle ötiroid hasta sendromu oluşabilir. Genellikle tiroid dışı hastalıklar nedeniyle T4’ ün T3 ‘e dönüşümünde bozulma, reverse T3 atılımında azalma (rT3 artması), ve hormonların TBG’e bağlanmasında bozukluk vardır, TSH süprese olabilir. Nontiroidal hastalık düzelince tiroid testleri de düzelir.

B. LABORATUVAR İNSAN HATALARI

Anormal test sonuçları varlığında ilk önce laboratuvarda kan örneğinin karıştırılması, yanlış etiketlenme gibi bir durum akla gelmeli ve laboratuvar uyarılarak testler tekrar yapılmalıdır. Ya da başka bir laboratuvarda testler tekrar edilmelidir.

C. ASSAYIN (ÖLÇÜMÜN) HATALI SONUÇ VERMESİ

Yapılan hormon ölçümleri çeşitli nedenlerle yanlış sonuç verebilir. Bu durumlar bağlayan protein anormalliklerinden veya ölçüm bozan (assay interference ) heterofil antikorların varlığından ileri gelebilir.

1. Serum Bağlayıcı Protein Anormallikleri:
Tiroid hormonları kanda TBG (tiroksin bağlayan globülin) , Albümin ve transtiretin’e (prealbümin) bağlanır. Bu proteinlerin kanda yükselmesi Total T3 ve Total T4 düzeylerinin yüksek çıkmasına neden olur. Gebelik, östrojen tedavisi, oral kontraseptifler, hormon replasmanı, tamoksifen, karaciğer hastalıkları veya nadiren herediter TBG yüksekiği TBG seviyesini yükseltir. Ancak serbest T4 ve serbest T3 ölçümleri bu problemi yok eder. O nedenle artık total yerine serbest tiroid hormonları ölçülmelidir. Ancak familyal disalbüminemik hipertiroksinemi hastalığında ST4 ölçümleri bazen yüksek çıkabilir. Bu durumda equlibrum dializ metoduyla ölçüm yapılmalıdır.
2. Hormon Ölçümünü Bozan Durumlar (assay interference)

a.
TSH Ölçümünde Karşılaşılan Problemler:
Çoğu TSH ölçüm kiti sandwich metoduyla ölçüm yapar. Bu ölçümlerde İki antikor kullanılır. Ölçüm sırasında bazı antikorların varlığı yanlış sonuç verir.
Human anti-animal antikorlar (HAA): hasta serumunda varsa TSH ölçümünü yanlış sonuç verir. Negatif interference yaparsa düşük TSH, pozitif interference yaparsa yüksek TSH çıkar. Graves hastalığında ve RF pozitif hastalarda bu tür yanlış sonuçlar çıkabilir.
Bu antikorlar bazen Makro TSH oluşumuna neden olabilir. Böyle bir durumdan şüphelenildiğinde laboratuvarda farklı antikorlarla ölçüm yapılabildiği gibi polietilen glikol (PEG) ile çöktürme, örnek dilusyonu sonrası ölçümler yapılmalıdır.

b.
Serbest T4 ve Serbest T3 ölçümünde Karşılaşılan problemler:
Şu durumlarda competition assay metoduyla yapılan ST4 ve ST3 ölçümleri yanlış sonuçlar verebilir:
1)Heparin : ST4 ve ST3 düzeylerinin yanlışlıkla yüksek çıkmasına neden olur. Heparin lipoprotein lipazı aktive ederek serbest yağ asitlerini artırır ve bunlar T4 ü albüminden ayırır. Tiroid testi heparin yapılmadan önce yapılmalıdır.
2) Anti-T3 antikorların varlığı
3) HAA veya heterofil antikorlar

Bu durumları önlemek için two-step assay yapılması gerekir. En iyisi equlibrium dializ metoduyla ölçüm yapmaktır.


KLİNİK PRATİKTE GÖRÜLEN ANORMAL TİROİD TEST SONUÇ ŞEKİLLERİ (PATERNLERİ)


1. DÜŞÜK TSH, NORMAL ST4 ve NORMAL ST3
Bu biyokimyasal anormallik şu durumlarda görülebilir:
1- Subklinik hipertiroidi (endojen nedenlerle)
2- Antitiroid ilaçlarla hipertiroidi tedavisi sırasında
3- Tiroidit düzelme aşamasında
4- Nontiroidal hastalıklarda
5- İlaçlar : Steroid, dopamin, statinler
6- Santral hipotiroidizmde
7- Gebeliğin ilk trimestrinde

Bu tablo sıklıkla subklinik hipertiroidi ve aşikar hipertiroidinin anti-tiroid ilaç tedavisi sırasında görülür. Nadiren steroid tedavisi, dopamin veya dobutamin infüzyonu (nontiroidal hastalık) nedeniyle oluşur. Yeni yapılan bir çalışma statin kullanan hastalarda TSH düşüklüğü olduğu yönündedir. Statin kullanılıyorsa bu ilaç kesilip tekrar bakmalıdır

Tablo 2: TSH düşük, ST4 ve ST3 N olduğu durumlar

Durum

TSH

ST4

ST3

Diğer İnceleme Bilgileri

Subklinik hipertiroidizm

Düşük
Normal
Normal
· TFT sonucu doğrulamak için tekrarlanmalı
· RAIU (radyoaktif iyod uptake): Normal veya artmış uptake

Nontiroidal Hastalık

(ötiroid hasta sendromu)

Düşük

Düşük, Normal, Yüksek

Düşük

· akut hastalık veya hastanede yatan ağır hasta
Hipofizer TSH salınımını inhibe eden ilaçlar

Düşük

Normal

Normal

· Dopamin, dopaminerjik agonist, glukokortikoid, sitokin, oktreotid, radyokontrast madde kullanımı
Hamilelik (ilk trimestr)

Düşük

Normal veya düşük

Normal

· Pozitif hamilelik testi
Hipertiroidi tedavisi sırasında

Düşük

Normal

Normal

· Hastanın antitiroid ilaç alıp almadığını sorgula

2. TSH DÜŞÜK VEYA NORMAL, ST4 DÜŞÜK VEYA NORMAL, ST3 DÜŞÜK VEYA NORMAL

Bu anormal test sonucu şu durumlarda olabilir:

Sıklıkla

Non-tiroidal hastalık ve hipertiroidi tedavisi sırasında görülür.
Nadiren

Sekonder hipotiroidi, konjenital TSH yetmezliği sırasında görülür.

Eğer belirgin bir nontiroidal hastalık yoksa sekonder hipotiroidizm düşünülmelidir. Sekonder hipotiroidi varsa mutlaka hipoadrenalizm olup olmadığı araştırılmalıdır. Ayrıca hipofize yönelik bir radyoterapi öyküsü araştırılmalı veya hipofizde bir kitle olup olmadığı incelenmeli, FSH, LH, testosteron, E2, kortizol, ACTH ve Sella MR tetkikleri yapılmalıdır.
Hipertiroidizm tedavisinin 2-3’üncü ayında ST4 ve ST3 düşük iken TSH düzeyleri de düşük olabilir. O nedenle iyi anemnez alınmazsa bu hastaya yanlışlıkla hipotiroidi tanısı konulabilir.

Tablo 3: TSH düşük, ST4 ve ST3 düşük

Durum

TSH

ST4

ST3

Diğer İnceleme Bilgileri

Sekonder hipotiroidizm veya

İzole TSH yetmezliği

Düşük
Düşük
Düşük
· Yapılacak hormon testleri: Kortizol ile ACTH, FSH, LH, E2 (Kadın), testosteron (Erkek), PRL, GH ve IGF-1
· Hipofiz MR
Tiroid dışı hastalıklar (ötiroid hasta sendromu)

Düşük

Düşük, Normal, Yüksek

Düşük

· En son akut hastalık veya hastaneye yaıtırmak
Hipertiroidi tedavisi sırasında

Düşük

Düşük

Düşük

. Kullandığı ilaç ve süre sorgulanır


3. TSH YÜKSEK, ST4 ve ST3 NORMAL
Bu hormon tablosu şu durumlarda görülür:
1- Subklinik hipotiroidi
2- İlaçlar (amiodaron, kolestiramin, demir, lityum, domperidon, simetidin, spironolakton, klomifen, klolibrat, aspirin kullananlar)
3- Laboratuvar assay interference : heterofil antikorların yanlış sonuç vermesi, makro-TSH
4- Levotiroksin tedavisine uyumsuz hastalar, aralıklı ilaç almak gibi.
5- Önceden stabil olan hastada malabsorbsiyon gelişmesi
6- Non tiroidal hastalığın iyileşme dönemi
7- TSH rezistansı
Sıklıkla

Subklinik hipotiroidi
Nadiren

Heterofil antikorlar, aralıklı T4 tedavisi, ilaçlar:
Konjenital

TSH reseptör defekti, TSH rezistansı, Pendred sendromunda görülür.

Subklinik hipotiroidizm kadınların % 5-10’ unda saptanır. Çoğunda anti-TPO antikorlar pozitiftir. Subklinik hipotiroidi otoimmün nedenle olabildiği gibi cerrahi veya radyoaktif iyot tedavisi sonrası da gelişebilir.
Eğer TSH değeri 20 IU/L’ den fazlaysa (T3 ve T4 normal iken) veya T4 tedavisiyle normale dönmüyorsa TSH ölçümünü bozan antikorların mevcudiyetinden ve allta yatan çöliak hastalığından şüphelenmek gerekir.
Levotiroksin replasman tedavisinde olan hipotiroid hastalarda TSH düzeyleri daha önce normal iken yüksek çıkmaya (subklinik hipotiroidi) başlarsa LT4 absorbsiyon bozukluğu var demektir. İnce bağırsak hastalığı, çöliak hastalığı, antiasitler, kolestiramin veya demir tedavisi de buna neden olabilir.
Amiodaron tedavisine başlanan hastalarda tedavinin ilk 3 ayında benzer TSH yükselmesi oluşabilir. Bunun nedeni amiodaronun T4’ün T3’e dönüşümünü engellemesidir.

TSH rezistansında ise TSH yüksek (6-120 IU/L arası); ST3 ve ST4 ise normaldir.

Tablo 4: TSH yüksek, ST4 N, ST3N olduğu Durumlar

Durum

TSH

ST4

ST3

Diğer İnceleme Bilgileri

Subklinik hipotiroidizm

Yüksek
Normal
Normal
· Tiroid dışı hastalığın veya ilişkili ilaç tedavisi yokluğu araştırılır
· Anti-TPO: Bazı hastalarda pozitif
Nontiroidal hastalığın iyileşmesi aşamasında

Yüksek
Normal
Normal
· akut hastalık veya hastanede yatan hasta olması
Tiroksin tedavisine uyumsuzluk veya malabsorbsiyon

Yüksek
Normal
Normal
· Uyumlu hastalarda yetersiz tiroksin replasmanı
· Tiroksin tedavisine uyumsuzluk
· Tiroksin malabsorbsiyonu
Tiroid hormon metabolizması arttıran ilaç kullanımı

Yüksek
Normal
Normal
· Fenitoin, karbamazepin, rifampin, barbitüratların kullanımı ve Amiodaron
Assay (ölçüm) hatası ve makro-TSH

Yüksek

Normal

Normal

· Serumdaki anormal antikorlar TSH’da yalancı yüksekliğe neden olabilir; test yöntemini değiştirmek problemin anlaşılmasına yardımcı olabilir

4.
Normal veya yüksek TSH, yüksek ST3, yüksek ST4
T4 ve T3 yüksek olduğu halde TSH’ nın baskılı olmaması hatta normal veya yüksek olması uygunsuz TSH durumunu oluşturur.Sensitif TSH kullanımının yaygınlaşmasıyla klinik pratikte karşımıza yüksek serum T4 düzeyi ile birlikte yüksek veya saptanabilir TSH düzeyleri olan hastalar daha sık çıkmaktadır. Bu paradoksal durum genellikle tiroksin bağlayan proteinlerdeki (TBG, transtiretin gibi) anormalliklere veya laboratuvar hatalarına (assay interference) bağlıdır. Serbest T4 ve TSH düzeylerinin güvenilir kitlerle ve metotlarla yapılmasına karşın gerçekten serbest T4 ve TSH düzeyleri birlikte yüksek ise veya TSH baskılı değilse o zaman uygunsuz TSH salınım sendromuyla karşı karşıyayız demektir.

Bu durum şu hallerde olabilir:

1- Assay interference (Anti-T3 , anti-T4 ve anti-TSH antikorları )
2- Familyal disalbüminemik hipertiroksinemi
3- T4 tedavisine uyumsuzluk veya aşırı T4 alımı
4- İlaç kullanımı (Amiodaron ve heparin tedavisi)
5- Nontiroidal hastalık ve akut psikiatrik hastalıklar
6- Neonatal dönem
7- TSH salgılayan hipofiz adenomu (TSHoma)
8- Tiroid hormon rezistansı
9- Tiroid hormon transport (MCT8) ve metabolizma defekti (SBP2 mutasyonu)

Tablo 5: TSH N veya Yüksek, ST4 ve ST3yüksek

Durum

TSH

ST4

ST3

Diğer İnceleme Bilgileri

Test (assay) hatası

Yüksek
Yüksek
Yüksek
· Serumdaki anormal antikorlar TSH’da yalancı yüksekliğe neden olabilir; test yöntemini değiştirmek problemin anlaşılmasına yardımcı olabilir
TSH salgılayan hipofizer adenom (makroadenom)

Yüksek
Yüksek
Yüksek
· Nadir durum
· Serum alfa subunit glikoprotein: artmıştır
· Serum sex hormon bağlayıcı globin: artmıştır
· RAIU: yüksek uptake
· Hipofizer MR: adenom
Tiroid hormon reziztans sendromu

Yüksek veya normal
Yüksek
Yüksek
· Nadir ailesel hastalık
· Hipofizer MR: Adenom negatif
· Serum alfa subunit glikoprotein: normal
Akut psikoz

Yüksek
Yüksek
Normal
· Psikiyatrik hastalık
Tiroksin replasman tedavisi

Yüksek

Yüksek

Normal

· Tiroksin tedavisi

Yüksek total T4, süprese olmamış TSH (yüksek veya normal) düzeyleri ile karşılaşıldığında serum T4 transportundaki anormallikler düşünülmelidir. Aslında bu durumlarda serbest T4 düzeyleri normaldir. Ancak sıklıkla kullanılan testler (competition test) ve serbest T4 hesaplamaları familyal disalbüminemik hipertiroksinemili (FDH) ve T4 antikoru olan hastalarda da yanlışlıkla yüksek değerler verebilir. Anti-T3 ve anti-T4 antikorları araştırılmalıdır. Bu durumda iki basamaklı (two-step) veya equlibrum dializ metodu ile serbest hormon ölçümleri yapılmalıdır.

Tiroksin bağlayan globulin (TBG) düzeyleri konjenital ve akkiz nedenlerle (östrojenler, ilaçlar, karaciğer hastalıkları) yüksek ise total tiroid hormon düzeyleri (total T3, T4) ve reverse T3 düzeyleri yüksek olarak bulunur. Bunu anlamak için TBG ölçümleri yapılır, ancak bu olaylarda serbest tiroid hormonları normaldir. En hassas olanı serbest T4 ölçümünün equilibrium dializ metoduyla yapılanıdır. Bu hastalar ötiroidtir.

Familyal disalbüminemik hipertiroksinemi (FDH) genetik bir hastalık olup T4'e bağlanma affinitesi fazla olan bir substans mevcudiyeti nedeniyle olur. Bu madde albumin antikorları ile reaksiyon verir. Bu olgularda total T4 ve rT3 düzeyleri yüksektir. Bazen serbest T4 düzeyleri de yüksek olabilir. Ancak total ve serbest T3 düzeyleri normaldir. Hastalar ötiroiddir. FDH tanısı için T4'ün %10'unundan fazlasının human albümin antikorları ile presipite olabildiğinin gösterilmesi gerekir. Ayrıca izoelektrik foküsleme elektroforezinde T4'e bağlanan bu proteinin karakteristik hareketinin gösterilmesi gerekir. Bu olgular da ötiroiddirler .

Anormal tiroksin bağlayan prealbümin (TBPA) veya diğer ve yeni kullanılan adıyla transtiretin de nadiren total T4 yüksekliğine neden olur. Total T3 normal, ancak total T4 yüksektir. I125 ile işaretlenmiş T4 tracer olarak kullanılıp serum proteinlerinin elektroforetik olarak ayırımı yapıldığında TBPA'ne aşırı T4 bağlanmasıyla gösterilir. Bu olgular da klinik olarak ötiroidtirler.
Anti-T4 antikorlarının mevcudiyeti de yüksek total T4 düzeylerine neden olabilir. Kişinin serumuna I125 ile işaretli T4 konulduğunda bu anti-gama globulin veya polietilen glikol (PEG) ile presipite olursa anti-T4 antikorları var demektir. Endojen T4 antikorları varlığında değişik immunolojik ölçüm metodlarına göre düşük veya yüksek total T4 düzeyleri saptanablir. Ancak anormal T4 antikorları equilibrium diyaliz ile ölçülen serbest T4 düzeylerinde herhangi bir değişikliğe neden olmaz.
Serumunda anti-mouse immunoglobulin G antikorları veya anti-TSH antikorları olan kişilerde de bazan yanışlıkla yüksek TSH düzeyleri saptanabilir. Bunlara makro-TSH denir. Ekzojen mouse immunglobulininin assay buffer ilavesi ile bu antikorlar önlenir.
İyod içeren kontrast ajanlar örneğin iponoik asit, sodyum ipodat ve iyottan zengin antiaritmik bir ilaç olan amiodaron tiroid fonksiyon testlerinde çeşitli değişikliklere neden olabilir. Klinik tablo ötiroid veya hipotiroid bazen hipertiroid olabilir. Bu ajanlar T4 'ün T3 'e dönüşümünü hem periferde hemde hipofizde bozarlar. Hipofizde T3 düşmesi TSH 'da kompansatuvar TSH salınımına neden olur. T3 düzeylerinin genellikle normal olması uygunsuz TSH salınımını ekarte etmede yardımcı olur. 5' deiyodinaz yetersizliğinde T4 'ün T3 'e dönüşüm bozukluğu vardır. Bu durumda dolaşımdaki T3 düzeyleri normaldir . Amiodaron kullanan hastalarda Deiyodinaz 1 inhibisyonu ve karaciğerde T4 den T3’e dönüşüm azaldığı için ST4 yüksek, TSH normal ve ST3 normal olur. Propiltiourasil, steroidler, propronolol kullanan hastalarda da T4’den T3’ e dönüşüm azaldığı için benzer kan tablosu olabilir.

Antitiroid ilaç tedavi gören veya tiroid hormon replasman tedavisindeki hastalarda birkaç hafta süreyle tiroid hormon düzeylerinde dengesiz değişiklikler olabilir. Yine tiroidektomi ve radyoaktif iyod tedavisinden sonraki ilk altı ay içinde de tiroid hormon düzeylerinde dengesizlikler saptanabilir. Antitiroid tedavinin yanlışlıkla uygulandığı "uygunsuz TSH sendromlu" olgularda 8 haftalık tiroksin replasmanı sonrası denge sağlanır ve bundan sonra yapılacak serbest T4 ve TSH ölçümleri tanıda yardımcı olur.
Ayrıca akut nontiroidal hastalıklar ve akut psikiatrik hastalıklar da tiroid fonksiyon testlerinde değişikliklere neden olabilir. Genellikle total T4 yüksek, total T3 düşüktür ve suprese olmayan TSH vardır. Bu hastalıkların düzelmesinden sonra tiroid fonksiyon testlerinde düzelme olur.

Serbest T3 ve serbest T4 düzeylerinde yükseklik varsa en iyisi equlibrium dialaz metoduyla veya iki aşamalı (two-step) ölçüm metoduyla ST4 ve ST3ün yüksek olduğunu kanıtlamak gerekir. TSH ölçümünün normal yapıldığını anlamak için ise dilusyon yaparak testi tekrarlamak gerekir. Ayrıca bu hastanın ST4 ve ST3 yüksekliğine neden olabilecek ilaç tedavisi almadığından (Amiodaron, ve diğer ilaçlar)ve nontiroidal hastalığı olmadığından da emin olunmalıdır.

Bundan sonraki aşamada genel tiroid hormon rezistansı (GTHR), pituiter tiroid hormon rezistansı (PTHR) ve TSHoma'nın ayırt edilmesi gerekir. Genel tiroid hormon rezistanslı (GTHR) hastalar klinik olarak ötiroid olduklarından hipertiroidizm ile seyreden TSHoma ve PTHR'ından kolayca ayırt edilir. Ancak GTHR sendromlu nadir olgularda da tirotoksik semptomlar olduğunu belirtmek gerekir. Son araştırmalar PTHR ile GTHR 'nın ayrı ayrı hastalıklar olmadığını, aynı hastalığın varyantları olduğunu göstermiştir. Diğer bir deyişle aynı genetik bozukluk farklı fenotipik yapıya (GTHR ve PTHR) neden olmaktadır .

Şekil-1. Yüksek serum T4 ve ölçülebilen (normal veya yüksek) TSH'sı olan bir hastada tanı yaklaşımı.

Tiroid Hormon Rezistansı veya Tiroid Hormon Hiposensitivite Sendromları

GTHRS’lu 473 ailede TRB geninde 150 farklı mutasyon bulunmuştur. Vakaların % 85’inde TR Beta geninde mutasyon vardır. Tiroid hormonuna rezistan olan olguların % 15’inde ise genetik defekt saptanamıştır. TR alfa da ilk defa Ocak 2012 de homozigot mutasyon saptanmıştır. Son üç yıldır yapılan çalışmalar ile MCT8 (tiroid membran transporter) (Transport defekti) gen mutasyonu ve deiyodinazların oluşumunu sağlayan SECISBP2 gen mutasyonları (T4 den T3 e dönüşüm defekti veya metabolizma defekti) bazı ailelerde saptanmıştır. TRB geninde mutasyon saptanmayan olgularda bu mutasyonların olması mümkündür. Böylece tiroid hormon rezistansının birçok genetik defekt nedeniyle ortaya çıkabileceği ortaya konmuş oldu. Bu tür vakalara yani tiroid hormon rezistansı, tiroid hormon transporter defekti ve tiroid hormon metabolizma defekti olan hastalara ‘’TIROID HORMONUNA AZALMIŞ SENSITIVITE’’ veya TİROİD HORMON HİPOSENSİTİVİTE SENDROMLARI adı da verilir.

Transporter Defekti: İlk defa 2004 yılında tiroid hormonunun hücreye transportunda defekt saptanmış ve bunun MCT8 genindeki (SLC16A2 geni) mutasyondan ileri geldiği gösterilmiştir. Buna Allan Herndon Dudley Sendromu adı da verilmektedir. Bu hastalarda mental ve psikomotor retardasyon, serum ST3 yüksekliği, düşük rT3 seviyeleri , TSH’da 6 IU/L ye kadar yükseklik ve düşük veya normal ST4 saptanmıştır. SHBG düzeyleri yüksektir. Beyin MR da ise demyelinizasyon vardır. Son 3 yıldır 28 aileye mensup 100 den fazla hasta rapor edilmiştir.

Hormon Metabolizma Defekti (Fonksiyonel deiyodinaz yetmezliği): 2005 yılında ise 2 ailede deiyodinaz üreten selenocysteine insertion sequence-binding protein 2 gene (SECISBP2, kısaca SBP2 denir) mutasyonu saptandı. Bu da Tiroid Hormon Metabolizma defektidir. Selenoproteinlerde azalma ortaya çıkar. Bu defekt erkekte infertiliteye , boy kısalığına, işitme kaybına, iskelet kaslarında myopatiye ve gelişme geriliğine neden olur. Laboratuvar olarak yüksek ST4, düşük veya normal ST3, yüksek rT3, normal SHBG ve hafif yüksek TSH düzeyleri vardır. T4’ un T3 e dönüşümünde defekt vardır.

Tablo 6: Tiroid Hormon Hiposensitivite Sendromları
Sendrom
ST4
ST3
rT3
TSH
Diğer Bulgu
Gen Mutasyonu

Tiroid Hormon Rezistansı
Yüksek
Yüksek
Yüksek
N veya Yüksek
Taşikardi, guatr

TRB
Transporter Defekt

Düşük

Yüksek

Düşük

N veya Yüksek

Psikomotor bozukluk

MCT8

Hormon Metabolizma Defekti

Yüksek

Düşük

Yüksek

N veya Yüksek

Büyüme Gecikmesi

SBP2


Tablo 7: Uygunsuz TSH durumları

Defekt
TT4

TT3

rT3

TSH

ST4direkt

ST4dializ

Yüksek TBG

Y

Y

Y

N

N

N

Yüksek Transtiretin

Y

N

Y

N

N

N

Familyal Disalbüminemik Hipertiroksinemi

Y

Yveya N

Y

N

Y

N

Tiroid Hormon Rezistansı

Y

Y veya N

Y

Yveya N

Y

Y

SBP2 mutasyonu

Y

D

Y

Y veya N

Y

Y

MCT8 mutasyonu

Dveya N

Y

D

N

N veya D

N veya D

Akut Non-tiroidal hastalık

Y

D

Y

N

Y veya N

N

Y: yüksek, N: normal, D: düşük NOT: MCT8 hariç hepsinde TT4 yüksektir.


Prof. Dr. Metin Özata

KAYNAKLAR
1. Özata M. Tiroid Fonksiyon Testlerinin Yorumlanması, Tiroid , İstanbul Tıp Yayınevi, Baskıda (2012)(Editör: Metin Özata)
2. Gurnell M, What should be done when thyroid function tests do not make sense? Clinical Endocrinology, 76,673-678, 2011
3. Fedler C, Laboratory tests of thyroid function: pitfalls in interpretation. CME24: 386-390, 2006
4. Khatami Z, Handley G, Brandon H, Weaver J Borderline thyroid function tests: so easy to look at, so hard to define. Ann Clin Biochem. 2006 Jan;43(Pt 1):77-9.
5. Dayan CM, Interpretation of thyroid function tests. Lancet. 2001 Feb 24;357(9256):619-24.
6. Stockigt J.Assessment of thyroid function: towards an integrated laboratory--clinical approach. Clin Biochem Rev. 2003 Nov;24(4):109-22.
7. Dumitrescu AM, Refetoff S Inherited defects of thyroid hormone metabolism. Ann Endocrinol (Paris). 2011 Apr;72(2):95-8. Epub 2011 Apr 21.
8. Refetoff S. Resistance to thyroid hormone: one of several defects causing reduced sensitivity to thyroid hormone. Nat Clin Pract Endocrinol Metab. 2008 Jan;4(1):1. No abstract available.
9. Bochukova et al. A mutation in the thyroid hormone receptor alpha gene.N Engl J Med. 2012 Jan 19;366(3):243-9.
Yazan
Bu makaleden alıntı yapmak için alıntı yapılan yazıya aşağıdaki ibare eklenmelidir:
"Kafa Karıştıran Tiroid Fonksiyon Test Sonuçları" başlıklı makalenin tüm hakları yazarı Prof.Dr.Metin ÖZATA'e aittir ve makale, yazarı tarafından TavsiyeEdiyorum.com (http://www.tavsiyeediyorum.com) kütüphanesinde yayınlanmıştır.
Bu ibare eklenmek şartıyla, makaleden Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa uygun kısa alıntılar yapılabilir, ancak Prof.Dr.Metin ÖZATA'nın izni olmaksızın makalenin tamamı başka bir mecraya kopyalanamaz veya başka yerde yayınlanamaz.
     3 Beğeni    
Facebook'ta paylaş Twitter'da paylaş Google Plus'da paylaş Linkin'de paylaş Pinterest'de paylaş Epostayla Paylaş
Yazan Uzman
Metin ÖZATA Fotoğraf
Prof.Dr.Metin ÖZATA
İstanbul
Doktor "Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları"
TavsiyeEdiyorum.com Üyesi4 kez tavsiye edildiİş Adresi Kayıtlı
14-15-16 Ocak 2018 – İstanbul
■ Eğitim sadece uzman dil-konuşma terapistlerine açıktır.
■ Dil ve konuşma bozuklukları lisans- yükseklisans veya doktora programlarından mezun olanlar veya bu bölümlerde okuyan öğrenciler kayıt yaptırabilirler.
■ Kontenjan 14 kişi ile sınırlıdır.
Eğitim - Seminer - Konuşma
■ Uzmanlık alanınızda çeşitli platformlarda konuşma yapıyor ya da eğitim mi veriyorsunuz?

■ İlgi duyduğunuz konu ile ilgili konuşmacı ya da eğitmen arayışında mısınız?

■ O zaman Makronot Ailesi’ne hoş geldiniz!..
.
Psk. M. Berk KARAOĞLU
■ Çocuk ve Ergen Psikolojisi
■ Aile Terapileri
■ Bireysel Psikoterapi
■ Cinsel Terapiler
Makale Kütüphanemizden
İlgili Makaleler Prof.Dr.Metin ÖZATA'nın Makaleleri
► Tiroid (Guatr) Ultrasonu ve Tiroid Sintigrafisi ÇOK OKUNUYOR Prof.Dr.Metin ÖZATA
TavsiyeEdiyorum.com Bilimsel Makaleler Kütüphanemizdeki 16,658 uzman makalesi arasında 'Kafa Karıştıran Tiroid Fonksiyon Test Sonuçları' başlığıyla benzeşen toplam 44 makaleden bu yazıyla en ilgili görülenleri yukarıda listelenmiştir.
► Hamilelikte Tsh Yüksekliği ÇOK OKUNUYOR Mayıs 2010
► İnsülin Direnci Diyeti ÇOK OKUNUYOR Mayıs 2010
► Naturel Zayıflama Mayıs 2010
► Metabolizma Diyeti Mayıs 2010
► Guatr Ultrasonu Mayıs 2010
► Guatr Biyopsisi Mayıs 2010
► Kronik Tiroidit: Hasimoto Hastalığı ÇOK OKUNUYOR Mayıs 2010
Sitemizde yer alan döküman ve yazılar uzman üyelerimiz tarafından hazırlanmış ve pek çoğu bilimsel düzeyde yapılmış çalışmalar olduğundan güvenilir mahiyette eserlerdir. Bununla birlikte TavsiyeEdiyorum.com sitesi ve çalışma sahipleri, yazıların içerdiği bilgilerin güvenilirliği veya güncelliği konusunda hukuki bir güvence vermezler. Sitemizde yayınlanan yazılar bilgi amaçlı kaleme alınmış ve profesyonellere yönelik olarak hazırlanmıştır. Site ziyaretçilerimizin o meslekle ilgili bir uzmanla görüşmeden, yazı içindeki bilgileri kendi başlarına kullanmamaları gerekmektedir. Yazıların telif hakkı tamamen yazarlarına aittir, eserler sahiplerinin muvaffakatı olmadan hiçbir suretle çoğaltılamaz, başka bir yerde kullanılamaz, kopyala yapıştır yöntemiyle başka mecralara aktarılamaz. Sitemizde yer alan herhangi bir yazı başkasına ait telif haklarını ihlal ediyor, intihal içeriyor veya yazarın mensubu bulunduğu mesleğin meslek için etik kurallarına aykırılıklar taşıyorsa, yazının kaldırılabilmesi için site yönetimimize bilgi verilmelidir.


00:21
Top