2007'den Bugüne 87,064 Tavsiye, 27,000 Uzman ve 19,257 Bilimsel Makale
Site İçi Arama
Yeni Tavsiye Ekleyin!



Günah, Utanç ve Suçluluk: İşe Yaramayan Döngüden Çıkmak
MAKALE #22301 © Yazan Psk.Dnş.Aysel KESKİN | Yayın YENİ Mayıs 2021 | 116 Okuyucu
Özellikle son zamanlarda psikoterapi seanslarımda sıklıkla danışanlarımın utanç ve suçluluk döngüsü içinde olduklarını görüyorum. Utanç ve suçluluk aynı olmamakla birlikte, birbirleriyle oldukça ilişkili olan, toplumdan dışlanma tehlikesi içeren durumlarda bireyi koruyan sosyal duygular. Birçok patolojide rol sahibi olan bu duygular bilişle yakın bir ilişkiye sahip. Bu duyguları kronik bir şekilde yaşayan kişiler aynı zamanda ruminasyon dediğimiz bir düşünme döngüsü içinde de oluyorlar. Bu zihinsel meşguliyet o kadar yoğun oluyor ki kişi kendini anksiyete, panik, depresyon ve umutsuzluk içinde sıkışmış buluyor.

İnsan sosyal bir varlık. Bir topluluk, aile veya herhangi bir grup içinde kabul görmek, ait olmak insanın temel psikolojik ihtiyaçları arasında. Ait olma basamağının bir üst basamağı olan saygı basamağında ise kişinin hem başkaları tarafından saygı görmesi hem de kendisine karşı saygı duyması gerekliliği var. Temel olarak kişi bu iki basamaktan birinde problem yaşarsa en üst basamak olan kendini gerçekleştirme ihtiyacına yönelmekte zorluk çekiyor. Toplumun norm ve standartlarına uyamayan kişi kendisinin kusurlu olduğunu düşünüyor, kendinden ve görünüşünden utanıp benlik saygısını yitiriyor. Utanma duygusunu bir kere öğrenen kişi toplumda var olabilmek için kendisinin dışında herkesin fikrini aşırı önemser hale geliyor.

Brown’ın (2018) utanç üzerine yaptığı çalışmalarda; utanç ve suçluluktan ötürü sevinci ve neşeyi tüm kalbiyle yaşayamayan kişinin kendisi dışındakileri de memnun edemeyeceğini, sevgi, aidiyet ve neşeye sahip olmayan birinin başkalarına da yardımcı olamayacağını vurguluyor. Kendi duygusal bakımını karşılayamayan bir birey başkasına da duygusal bakım veremiyor. Bununla birlikte kendi acısını küçümsemenin de duygudaşlık yetisini azalttığını söylüyor. Bu verilere göre kendi acısını ve sevincini yaşayan ve kendine empati duyabilen bir kişinin başkalarına da empati duyabileceği vurgulanıyor.

Utanç ve suçluluk arasındaki ilişki üzerine yapılan araştırmalar bu duyguların birlikte görüldüğünü ancak birbirlerinden farklı olduğunu söylüyor. Suçluluk, bir bireyin hakkının gasp edilmesi ya da bir kuralın ihlalinden kaynaklanan, üst benlik ve vicdan ile ilgili bir durum. İşlenen suçun itirafını motive etmesi, cezalandırılma, alınan hakkın iadesi ve affedilme süreçlerini içerdiği için suçluluk işlevsel bir duygu. Utanç ise çok derinlerde saklanan, sürekli bir şeyleri gizlemeyi ve saklamayı motive eden, parçalanmayı içeren, iadesi olmayan ancak kabul edildiğinde rahatlama sağlayan bir duygu. Suçlu olan her kişide utanç duygusu olmayabiliyor.

Yapılan bir araştırmaya göre utanç, ruminasyon ve depresyon arasında bir ilişki var. Ruminasyon olumsuz düşünce döngüsü ile kendini gösteren aşırı zihinsel faaliyet olarak tanımlanıyor. Brown’ın yaptığı çalışmalara göre de bireyler utanç gibi duygusal acılarının üzerini alkol, uyuşturucu, yemek, rasgele ilişkiler, iş, kumar, alışveriş, planlama, mükemmeliyetçilik ve sürekli değişim gibi şeylerle kapatabiliyorlar. Fakat Brown’ın çalışmasında asıl vurguladığı şey, kişilerin bu davranışlarla gerginliklerini azaltılırken bir yandan da neşelerini azaltmaları. Brown bağımlılığı bireylerin saplantılı ve kronik bir biçimde kendilerini uyuşturması olarak tanımlıyor. Acıyı uyuşturmanın yollarından bir diğerinin de acıyı biriktirmek olduğunu söylüyor. Acıyı biriktirmek ise uyku problemi, anksiyete, yataktan çıkamama, yemek yiyememe veya çok yemek yemeye sebep oluyor (Brown, 2018).

Ranghannadan ve Todorov (2010) tarafından yapılan çalışmada utanç duygusunun kendini bağışlamanın güçlü bir yordayıcısı olduğu vurgulanıyor. Başka bir çalışmada da utanç duygusunun, yaşanılan olayda hissedilen negatif duyguların kişinin benliği üzerindeki etkisine odaklanmasına sebep olarak, karşı tarafa duyulması gereken empatiyi önleyeceği ve bu sebeple kendini bağışlama ile negatif yönlü bir ilişki meydana getireceği vurgulanıyor (Fisher ve Exline, 2006). Bu çalışmalar utanç ve suçluluk duygusunun yargılama ve bağışlama ile doğrudan ilgisi olduğunu gösteriyor.

Yukarıda ruminatif bir şekilde zihinsel meşguliyetin utanç ve suçluluk duygusuna yol açtığını söylemiştim. İşte bu ruminatif döngünün içeriğine baktığımızda genellikle kendine veya dışarıya dönük bir yargılama hikayesinin olduğunu görüyoruz. Yargılayıcı bir zihinsel meşguliyet olan ruminasyonu tanımak, bu duyguların hakimiyetini azaltmak için en gerekli şey. Ruminasyonu tanıyıp her defasında içinden çıkıldığında, kişi üzerindeki yükü hafifletiyor. Bu yükün hafiflemesi kişinin affedici bir tutum almasını kolaylaştırıyor. Çünkü utanç ve suçluluk duygularının çözümü bağışlanma duygusunda saklı. Örneğin Hristiyanlık inancındaki günah çıkarma işlemi bu mekanizma ile ilgili. Kişi Tanrı ile arasındaki en kuvvetli bağ olan din otoritesine günahlarını çıkardığında, utanç ve suçluluk duygularının patolojisinden kurtuluyor. Dolayısıyla algılanan bağışlanma (kurban veya ilahi güçten gelen) kendini bağışlamaya yardımcı oluyor.

Özetleyecek olursak, olayları kabullenme ve kendini bağışlama yetisinin utanç duygusunun olumsuz sonuçlarını iyileştireceğini söyleyebiliriz. Bunun için de utanç ve suçluluğun adeta mühürlediği ruminatif döngülerden çıkmak, iyileşmenin ilk ve en önemli adımı. Zihnin bu döngülerini fark etmek için bir psikolojik danışman/psikoterapistten destek almak yerinde olacaktır.

Yazımı şu şarkıyla bitiriyor ve sağlıklı günler diliyorum:

https://www.youtube.com/watch?v=dRHetRTOD1Q

AYSEL KESKİN
PSİKOLOJİK DANIŞMAN/PSİKOTERAPİST


Kaynaklar:

Ayseli, C. (2019). Temel Psikolojik İhtiyaçlar ve Kendini Bağışlama: Duygu Düzenleme Güçlüğü, Suçluluk ve Utanç Duygularının Aracılık Rollerinin İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Maltepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. İstanbul.

Brown, B. (2018). Acımasız Dünyaya Meydan Okumak. (Çev. P. Savaş). 1. Basım, Butik Yayıncılık, İstanbul.

Fisher, M. & Exline, J. J. (2006). Self-forgiveness versus excusing: the roles of remorse, effort, and acceptance of responsibility. Self and Identity, 5 (2), 127-146.

Rangganadhan, A. R., & Todorov, D. N. (2010). Personality and self-forgiveness: the roles of shame, guilt, empathy and conciliatory behavior. Journal of Social and Clinical Psychology, 29 (1), 1-22.

Söylemez S., Koyuncu M., Amado S. (2018). Utanç ve Suçluluk Duygularının Bilişsel Psikoloji Kapsamında Değerlendirilmesi (Evaluation of Shame and Guilt Emotions in the Scope of Cognitive Psychology). Psikoloji Çalışmaları Dergisi. Studies in Psychology Cilt/Volume: 38, Sayı/Issue: 2. DOI: 10.26650/SP2018-0021, İstanbul University Press.

Tetik, B. (2019). Hataya Bağlı Utanç ve Suçluluk Duygusu İle Duygusal Yeme Arasındaki İlişki. Yüksek Lisans Tezi. Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. İstanbul.

https://www.uplifers.com/gunah-utanc-ve-sucluluk-ise-yaramayan-donguden-cikmak/

https://www.uplifers.com/baglantisal-butunsellik-ve-gestalt-psikolojisi-butun-parcalarin-toplamindan-fazladir/

https://www.uplifers.com/varolussal-ofkenin-ve-kederin-hakli-isyani-rock-muzik/
Yazan
Bu makaleden alıntı yapmak için alıntı yapılan yazıya aşağıdaki ibare eklenmelidir:
"Günah, Utanç ve Suçluluk: İşe Yaramayan Döngüden Çıkmak" başlıklı makalenin tüm hakları yazarı Psk.Dnş.Aysel KESKİN'e aittir ve makale, yazarı tarafından TavsiyeEdiyorum.com (http://www.tavsiyeediyorum.com) kütüphanesinde yayınlanmıştır.
Bu ibare eklenmek şartıyla, makaleden Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa uygun kısa alıntılar yapılabilir, ancak Psk.Dnş.Aysel KESKİN'in izni olmaksızın makalenin tamamı başka bir mecraya kopyalanamaz veya başka yerde yayınlanamaz.
     Beğenin    
Facebook'ta paylaş Twitter'da paylaş Linkin'de paylaş Pinterest'de paylaş Epostayla Paylaş
Yazan Uzman
Aysel KESKİN Fotoğraf
Psk.Dnş.Aysel KESKİN
İstanbul (Online hizmet de veriyor)
Psikolojik Danışman
Yetişkin & Birey Psikoterapisti
TavsiyeEdiyorum.com Üyesi9 kez tavsiye edildiTavsiyeEdiyorum.com'u sıkça ziyaret ediyor.
Makale Kütüphanemizden
İlgili Makaleler Psk.Dnş.Aysel KESKİN'in Yazıları
► Suçluluk Duygusu Psk.Gökçe ÇAKIR
► Suçluluk Duygusu Cinsel Sorunlara Yol Açıyor Dr.Psk.Dnş.Ayavar Cem KEÇE
TavsiyeEdiyorum.com Bilimsel Makaleler Kütüphanemizdeki 19,257 uzman makalesi arasında 'Günah, Utanç ve Suçluluk: İşe Yaramayan Döngüden Çıkmak' başlığıyla benzeşen toplam 13 makaleden bu yazıyla en ilgili görülenleri yukarıda listelenmiştir.
Sitemizde yer alan döküman ve yazılar uzman üyelerimiz tarafından hazırlanmış ve pek çoğu bilimsel düzeyde yapılmış çalışmalar olduğundan güvenilir mahiyette eserlerdir. Bununla birlikte TavsiyeEdiyorum.com sitesi ve çalışma sahipleri, yazıların içerdiği bilgilerin güvenilirliği veya güncelliği konusunda hukuki bir güvence vermezler. Sitemizde yayınlanan yazılar bilgi amaçlı kaleme alınmış ve profesyonellere yönelik olarak hazırlanmıştır. Site ziyaretçilerimizin o meslekle ilgili bir uzmanla görüşmeden, yazı içindeki bilgileri kendi başlarına kullanmamaları gerekmektedir. Yazıların telif hakkı tamamen yazarlarına aittir, eserler sahiplerinin muvaffakatı olmadan hiçbir suretle çoğaltılamaz, başka bir yerde kullanılamaz, kopyala yapıştır yöntemiyle başka mecralara aktarılamaz. Sitemizde yer alan herhangi bir yazı başkasına ait telif haklarını ihlal ediyor, intihal içeriyor veya yazarın mensubu bulunduğu mesleğin meslek için etik kurallarına aykırılıklar taşıyorsa, yazının kaldırılabilmesi için site yönetimimize bilgi verilmelidir.


15:21
Top