2007'den Bugüne 73,545 Tavsiye, 24,413 Uzman ve 16,658 Bilimsel Makale
Site İçi Arama Arayın :
Yeni Tavsiye Ekleyin!



Tüp Bebek Nedir? Tüp Bebek Tedavisinde Neler Yapılıyor?
MAKALE #18445 © Yazan Doç.Op.Dr.Nermin KÖŞÜŞ | Yayın Mayıs 2017 | 386 Okuyucu
Tüp bebek nedir?

Tüp bebek (IVF) denince insanların ilk aklına gelen bir deney tüpünün içinde duran bebek olsada, aslında burada bahsedilen, laboratuvar ortamında anne ve baba adaylarından alınan üreme hücrelerinin birleştirilerek döllenmenin gerçekleştirilmesidir. Dünyanın ilk başarılı tüp bebeği 1978’de İngiltere’de dünyaya gelmiştir. Böylece üreme tıbbı açısından bir çığır açılmış ve 30-40 yıl öncesinde çocuk sahibi olması imkansız gibi görünen pek çok kişi bu yöntem sayesinde gebe kalabilmiştir. Günümüzde bu yöntem sadece gebelik için değil, bazı genetik hastalıkları bulunan çiftlerde hastalığı taşımayan embriyoların elde edilmesi, nakil gereken durumlarda genetik olarak benzer kardeşlerin gebeliğinin sağlanmasında kullanılmaktadır. Günümüze kadar yaklaşık 6 milyon bebeğin IVF teknolojisi ile dünyaya geldiği tahmin edilmektedir.

Anne adayından ilaçlar yardımıyla geliştirilerek elde edilen sağlıklı yumurtalar ultrasonografi eşliğinde toplanır ve babadan alınan spermlerle laboratuar ortamında birleştirilerek döllenmesi sağlanır. Her yumurta için 50.000-100.000 sperm alınarak aynı kaba koyulur. Aynı kaptaki spermlerden 1 tanesinin yumurtanın içine girerek döllenme işleminin gerçekleştirmesi beklenir. Daha sonra döllenmiş yumurta hücreleri bölünerek embriyoyu geliştirir. Embriyolar her gün kontrol edilerek 2-5 gün laboratuar şartlarında büyümeleri sağlanır. Daha sonra gelişen embriyolar rahim içerisine yerleştirilir.

Mikroenjeksiyon (ICSI) tedavisinde ise, standart tüp bebek tedavisinden farklı olarak her bir yumurtanın içine bir sperm özel bir mikroskop altında enjekte edilir ve embriyoların gelişimi için beklenir. ICSI genellikle şiddetli erkek kısırlığında uygulanır. Böyle erkeklerde sağlıklı sperm sayısı çok düşüktür veya menide hiç sperm olmamasına karşın, testislerden cerrahi yolla sperm elde edilir. Anne adayının yaşının 38’den fazla olduğu, az sayıda yumurta elde edilen, standart tüp bebek tedavisiyle döllenme yada gebelik elde edilemeyen çiftlerde de uygulanır.

Hangi Durumlarda Tüp Bebek Uygulaması Yapılmaktadır?

• Tüplerde tıkanıklık veya hasar varsa
• Yumurtalık rezervi düşükse
• Yumurtlamada sorun varsa
• Endometriozis, çikolata kisti varsa
• Daha önce tüpleri bağlanmış veya alınmış hastalarda
• Sperm üretiminde, yapısında ve/veya fonksiyonunda sorun varsa
• Başka yöntemler denenmesine rağmen gebelik elde edilemediyse
• Genetik bir sorun varsa ve bu sorundan etkilenmemiş bir gebelik elde edilmesi isteniyorsa
• Doku nakli gereken hastalıklarda benzer genetik yapıya sahip kardeş elde ederek, ondan elde edilen dokunun nakilde kullanılması için
• Kanser için tedavi görecek hastalarda embriyoların dondurularak saklanması
• Kariyer veya başka nedenlerle çocuk sahibi olmayı erteleyen kadınlarda embriyoların dondurularak ileride gebelik için saklanması

Tüp Bebek Tedavisinin Riskleri ve Komplikasyonları Varmıdır?

Her tedavide olduğu gibi tüp bebek tedavisinde de bazı riskler vardır. Bunlar:
• Çoğul gebelik
• Düşük
• Erken doğum, düşük doğum ağırlığı
• Dış gebelik
• Yumurta toplanmasına bağlı kanama, enfeksiyon, bağırsak-mesane-damar yaralanması
• OHSS: Aynı anda pek çok yumurtanın çatlatmasına bağlı olarak gelişen yumurtalıklarda büyüme ve şişme, karında su toplaması, karın ağrısı, bulantı, kusma, kilo alımına neden olan genelde hafif seyreden ancak bazen hastanede yatırılarak tedavi gerektiren bir durumdur.
• İnfertiliteye neden olan durumdan kaynaklanan, uzun süre ve yüksek dozda ilaç kullanımına bağlı bazı kanser risklerinde artma
• Tedaviye bağlı stres, bazı psikolojik sorunlar

Tüp bebek caiz midir?

Diyanet İşleri Başkanlığı ve Din İşleri Yüksek Kurulu üyelerinin aldığı karar doğrultusunda nikahlı eşlerin yumurtası ve spermi ile yapılan tüp bebek tedavisinde dinen sakınca olmadığını belirtmiştir. Bu konuda aşağıdaki kararı almıştır: Tarih: 05/01/2002 Kadın veya erkekteki bir kusur sebebiyle, tabiî ilişkiyle gebeliğin gerçekleşmesi mümkün olmadığı takdirde; Döllendirilecek yumurta ve sperm, her ikisinin de nikahlı eşlere ait olması, yani bunlardan herhangi biri yabancıya ait olmaması; Döllenmiş olan yumurta, başka bir kadının rahminde değil, kendi rahminde (yumurtanın sahibi olan eşin rahminde) gelişmesi; Bu işlemin, gerek anne-babanın; gerek doğacak çocuğun maddî, ruhî ve aklî sağlığı üzerinde olumsuz bir etkisinin olmayacağı tıbben sabit olması; şartıyla, normal yoldan gebe kalması ve anne olması mümkün olmayan evli hanımların, çeşitli tıbbi yollarla gebeliklerinin sağlanmasında, İslâmî hükümler açısından bir sakınca görülmemektedir . Başka kadının yumurtası veya kocası dışında yabancı bir erkekten alınan sperm ile bir kadının gebeliğinin sağlanmasının ise insanlık duygularını rencide etmesi ve zina unsurlarını taşıması sebebiyle caiz değildir. Bu kararlar doğrultusunda tüp bebek caiz midir sorusu cevaplanmış olmaktadır. Ancak başkasının spermi, yada yumurtasının kullanılmadığı ve başka kadının rahmi kullanılmadığı durumlarda tüp bebek uygulamaları ülkemizde yasaldır.

Tüp Bebek Uygulamalarında Süreç Nasıl İşliyor?

Tüp bebekte bir tedavi seansı yaklaşık 15-17 gün sürer. Birkaç seans tedavi gerekebilir. İlk Görüşme
• Anne ve baba adayları ayrı ayrı değerlendirilir
• Yaşam tarzı değişiklikleri, kilo kontrolü, beslenme önerilerinde bulunulur
• Sigara, alkol, ilaç, madde vb kullanımı hakkında bilgi alınır, tavsiyelerde bulunulur
• Muayene, ultrason, rahim filmi ve bazı kan testleri yapılarak kadın değerlendirilir
• Sperm testi yapılarak erkek değerlendirilir
• Gerçekten tüp bebek yapılmasına gerek var mı sorusunun cevabı belirlenir
• Alternatif tedaviler ( aşılama vb) hakkında bilgi verilir
• Gebelikte ortaya çıkabilecek riskler önceden belirlenip, gebe kalmadan bazı testler yapılarak önceden bu problemler için önlem alınır
• Gebelik öncesi danışmanlık verilir (beslenme, folik asit, aşılar vs)
• Tedaviler ve başarı oranları hakkında hasta bilgilendirilir
• Tedavi planı belirlenir
Tüp Bebek öncesi kadınlar için yapılması gereken testler
• Kan grubu, tam kan sayımı, bazı kanama-pıhtılaşma testleri
• Hormon testleri olarak FSH, LH, Estradiol, Prolaktin, Progesteron, TSH.
• Mevcut enfeksiyonların veya bağışıklığın önceden tanımlanması için HBsAg, antiHBs, antiHCV, Rubella IgM-IgG, Toxoplasma IgM-IgG testleri.
• Gerekli görüldüğü takdirde diğer sistemik hastalıklara ait tetkikler, mikrobiyolojik ve genetik testler de ilave edilebilir.

Yumurtalıkların uyarılması (ovülasyon indüksiyonu)

• Genelde adetin 2. veya 3. günü yumurta geliştirici iğnelere başlanır (Ultrasonografi ve testler normalse)
• Tüp bebek tedavisi sırasında kadının belirli zamanlarda ultrasonografi ve hormon testleri bakılarak yakın takibi hem başarıyı arttırması hem de tedavinin emniyeti açısından önemlidir. 2-3 gün aralıklarla ultrason ve/veya kanda testleri yapılarak yumurta gelişimi takip edilir.
• Yumurtalar belirli büyüklüğe ve olgunluğa ulaştığında yumurta çatlatma iğnesi yapılır. İyi kalitede yumurta elde edebilmek için hastanın çatlatma iğnesini belirtilen saatte yaptırması ve yine belirtilen saatte yumurta toplama işlemi için merkezde bulunması son derece önemlidir.
• Çatlatma iğnesinden yaklaşık 36-37 saat sonra yumurta toplama işlemi yapılır. Bazen yumurta sayısının fazla olmasına karşın içlerinden yumurta hücresi çıkmaz. Bu durumun en önemli nedenlerinden biri hastanın çatlatma iğnesini yanlış saatte yaptırmış olmasıdır.

Yumurta toplama (ovum pick up)nelerdir?

• Bu ağrılı bir işlem olduğu için anestezi altında yapılır. Bu nedenle hastanın mutlaka 6-8 saattir aç olması gerekir
• Vajinal yoldan ultrason eşliğinde yumurta toplama işlemi yapılır. Ultrasonda görülen foliküllerin içine ince bir iğne ile girilerek, foliküllerdeki sıvı çekilir. Alınan sıvı laboratuvara gönderilir. Sıvı mikroskop altında incelenerek içindeki yumurtalar bulunurak toplanır. Bazen toplanan bu sıvının içinde yumurta çıkmaz. Bu durumda foliküller özel bir sıvı ile birkaç kez yıkanıp yumurta bulunmaya çalışılır. Ve bu işlem herbir folikül için tek tek yapılır.
• İşlem yaklaşık 20-30 dakika sürer
• İşlemden sonra hasta bir kaç saat kadar hastanede kaldıktan sonra bazı ilaçlar başlanarak taburcu edilir.
• Sonrasındaki 3 gün içinde kaç olgun yumurta alındığı ve kaçının döllendiği-geliştiği hakkında hastalar aranarak bilgi verilir.
• Yeterli sayıda yumurta gelişmezse, yumurtlar erkenden çatlarsa, aşırı sayıda yumurta gelişip OHSS riski olursa, bazı özel durumlarda yumurta toplama işlemi iptal olur. Tedaviye ara verilir.

Yumurta toplama sonrası dikkat edilecekler

+ Bulantınız yoksa, sıvı gıdalar alabilir, hafif besinler yiyebilirsiniz. 2 saat sonra doktorunuz aksi bir şey söylemediyse normal diyetinize dönebilirsiniz. Organik ve doğal gıdalarla beslenmeye çalışın. Alkollü-gazlı içecekler ve sigara kullanmayın.
+ İşlem sonrası hafif lekelenmeler ve kahverengi akıntınız olabilir. Endişelenmeyin. Yumurta toplama işlemi vajenden iğne aracılığıyla yapıldığı için hafif kanama ve ağrı olması normaldir.
+ İşlemden sonra karın ağrısı, kasıklarınızda gerginlik hissi olması normaldir.
+ Eğer ağrı şiddetli ve sürekli ise ve beraberinde aşırı kanama, bulantı, kusma, ateş yükselmesi varsa doktorunuza haber vermelisiniz.
+ İşlemden sonra 1-2 gün boyunca ağır iş, ağır kaldırma, egzersiz yapmayınız, sizi yoracak aktivitelerden uzak durunuz. Araba kullanmayınız.
+ İstediğiniz zaman ılık su ile duş alabilirsiniz.
+ Doktorunuzla görüşmeden herhangi bir ilaç almayınız.

Transfer işlemine girerken dikkat edilmesi gerekenler

+ Yumurta toplama işleminden 1 gün sonra doktorunuz sizi telefonla arayıp döllenme olup olmadığı ve transferin ne zaman yapılacağı hakkında bilgi verecektir. Bu nedenle size ulaşabileceğimiz telefonların açık olmasına dikkat ediniz.
+ Embriyo transfer işlemi yumurta toplama işleminden sonraki 2-5 gün arasında yapılmaktadır.
+ İşleminiz ultrason işlemi ile gerçekleşeceğinden idrara sıkışık bir şekilde gelmeniz gerekmektedir. Böylece ultrasonda rahim içiniz daha net gözükecektir.
+ İşlem günü aç olmanıza gerek yoktur.
+ Transfer işlem günü parfüm ve benzeri kokular, makyaj malzemesi kullanmayınız.

Yumurtaların döllenmesi (fertilizasyon)

• Laboratuvara gelen yumurtalar bazı özel işlemlerden geçirilir, olgun olanlar seçilir
• Yumurta toplama esnasında baba adayı da sperm verir. Bunun için yumurta toplama işlemi öncesinde 3-5 günlük cinsel perhiz olması gereklidir. Spermler, baba adayı tarafından mastürbasyon yolu ile erkek hasta için hazırlanmış sperm verme odasında özel bir kap içerisinde verilir. Daha sonra laboratuvarda çeşitli işlemlerden geçirilerek tüp bebek uygulaması için en kaliteli spermler seçilir ve laboratuvar ortamında yumurtanın spermle döllenmesi sağlanır. Menisinde sperm olmayan erkeklerde ise testis içinden cerrahi yolla elde edilen spermler kullanılır.
• Toplanan her yumurta döllenmeyebilir. Ortalama döllenme oranı % 70-75’tir. Yani 10 yumurta alındıysa bunun ortalama 7-8 tanesi döllenir. Bazı çiftlerde daha yüksek oranda döllenme gerçekleşirken, bazı çiftlerde ise yumurta veya sperme ait anormallikler nedeniyle hiç döllenme olmayabilir.
• Döllenmiş yumurtadan gelişen embriyolar embriyologlar tarafından takip edilir
• Kaliteli embriyolar seçilerek genelde 3. gün veya 5. gün (blastokist) (2-6 gün arası) rahme transfer edilir.
• Kaçıncı gün transfer yapılacağı embriyo sayısı, kalitesi ve hasta özelliklerine bağlıdır. Kadının yaşı, hangi nedenle tüp bebek tedavisi yapıldığı, daha önceki denemelerinin sonuçları, gelişen embriyo sayısı, embriyo gelişim özellikleri ve günlük gelişim hızı, preimplantasyon genetik tanı yapılıp yapılmayacağı gibi kriterlere bakılarak hangi günde transfer yapılacağına karar verilir.

Embriyo transferi

• Ağrısız bir işlem olduğu için anesteziye gerek yoktur
• Transferden önce vajen ve rahim ağzı özel solüsyonlarla temizlenir
• İnce, yumuşak bir kateter yardımı ile embriyo nazik bir şekilde rahim ağzından geçilerek rahimin içine yerleştirilir
• Bu işlem karından ultrason eşliğinde yapılır. Ultrasonda görüntünün net olması için hastanın işlem esnasında idrara sıkışık olması istenir
• İşlemden sonra hasta 1 saat hastanede dinlenir, sonra kullanacağı ilaçlar tarif edilerek eve gönderilir.
• İşlem sonrası rahim içini döşeyen dokuyu (endometrium) desteklemek için hastaya iğne, fitil ya da krem şeklinde hormon ilaçları verilir. Bu tedavi, gebelik oluşursa gebeliğin 3.ayına kadar devam eder.
• Transferden sonra embriyoların gelişmesi ve rahime tutunması için bir süre beklenir. Transferden 10-12 gün sonra kanda gebelik testi yapılır. Testi pozitif olanlarda iki gün sonra kan testi tekrarlanır Kan testlerinde gebe kaldığı görülen anne adayı, 1-2 hafta sonra ultrasonografi ile gebelik kesesi görülmesi ve bebek kalp atımlarının dinlenmesi için tekrar çağırılır.
• Hafif kasık ağrısı, bazen lekelenme şeklinde kanama olabilir. Bunlar önemli değildir. Ancak çok şiddetli bir ağrı, 38 derecenin üzerinde bir ateş, bulantı, kusma gibi durumlar söz konusu olursa hemen doktor aranmalıdır.
• Transferden bir gün sonra hastanın herhangi bir ağrısı yoksa ve kendisini iyi hissediyorsa günlük aktivitelerine devam edebilir, ancak ağır işlerden kaçınması gerekir.
• Eğer çift başka şehirde yaşıyorsa, transfer gününü merkezin bulunduğu yerde geçirip bir gün sonra geri dönebilir.
• Transferden bir gün sonra ayakta ılık duş şeklinde banyo yapabilir. Ancak sıcak banyodan kaçınılmalıdır.
• Hastalar transfer sonrası kullandıkları ilaçlar nedeniyle kabız olabilirler. Böyle durumlarda hastanın düzenli tuvalete çıkabilmeleri için hastalara durumlarına uygun ilaç önerilebilir. Kabızlık, gebe kalmayı olumsuz etkilemez.
• Gebelik testinin sonucunu alana kadar çiftler, cinsel ilişkide bulunmamalıdır.

Embriyo transferi sonrası dikkat edilecekler

+ Embriyo transfer işleminden sonra klinikte 1-2 saat dinlenmeniz yeterlidir. Daha uzun süre yatak istirahatine gerek yoktur. Ankara dışından gelen hastalarımız 1 gecelik dinlenmeyi takiben geri dönebilirler. Araba, uçak vb ile yolculuk yapabilirler.
+ İşlemden 1 gün sonra sizi yormayacak günlük aktivitelerinize geri dönebilirsiniz. Ancak gebelik test sonucu alınana kadar aşırı fiziksel aktivite (spor yapma, ağır yük kaldırma, aşırı yorulma vb.) yapmayınız. Bu süre içerisinde sürekli yatak istirahati gereksizdir.
+ Embriyo transfer işleminden 1 gün sonra ayakta ılık su ile duş almaya başlayabilirsiniz.
+ İşlemden sonra kabız olmamaya özen gösteriniz. Bunun için bol sulu gıdalar, posalı ve lifli besinler tüketiniz. Eğer sorununuz devam ediyorsa doktorunuzla iletişime geçiniz.
+ Pamuklu iç çamaşırı giyiniz. Tuvalet temizliğini önden arkaya doğru yapınız. İşlemden sonra kahverengi akıntınız, pembe lekelenmeleriniz olabilir. Bunun olumsuz bir durum olduğunu düşünmeyiniz.
+ İşlemden sonra belde, kasıklarda ağrı, karında gerginlik, adet ağrısına benzer ağrılar olması normaldir, endişelenmeyin.
+ Kullandığımız ilaçlar bazen yumurtalıklarda aşırı uyarılmaya neden olabilir, buna bağlı karında belirgin derecede gerginlik, bulantı, kusma, ishal ve nefes alıp vermede zorluk olabilir. Böyle bir durumla karşılaşırsanız lütfen doktorunuzla iletişime geçiniz.
+ Gebelik testi yapılıncaya kadar cinsel ilişkide bulunmayınız. Sigara, alkol vb. kullanmayınız. Size anlatılan ilaçlar dışında ilaç kullanmayınız.
+ Bu dönemde ağrı kesici alma ihtiyacı hissederseniz parasetomol grubu haplar kullanabilirsiniz.
Yazan
Bu makaleden alıntı yapmak için alıntı yapılan yazıya aşağıdaki ibare eklenmelidir:
"Tüp Bebek Nedir? Tüp Bebek Tedavisinde Neler Yapılıyor?" başlıklı makalenin tüm hakları yazarı Doç.Op.Dr.Nermin KÖŞÜŞ'e aittir ve makale, yazarı tarafından TavsiyeEdiyorum.com (http://www.tavsiyeediyorum.com) kütüphanesinde yayınlanmıştır.
Bu ibare eklenmek şartıyla, makaleden Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa uygun kısa alıntılar yapılabilir, ancak Doç.Op.Dr.Nermin KÖŞÜŞ'ün izni olmaksızın makalenin tamamı başka bir mecraya kopyalanamaz veya başka yerde yayınlanamaz.
     Beğenin    
Facebook'ta paylaş Twitter'da paylaş Google Plus'da paylaş Linkin'de paylaş Pinterest'de paylaş Epostayla Paylaş
Yazan Uzman
Nermin KÖŞÜŞ Fotoğraf
Doç.Op.Dr.Nermin KÖŞÜŞ
Ankara
Doktor "Kadın Hastalıkları ve Doğum - Jinekoloji"
Jinekolog,Tüp Bebek Uzmanı,Laparoskopik ve Histeroskopik Cerrahi
TavsiyeEdiyorum.com Üyesi3 kez tavsiye edildiİş Adresi KayıtlıTavsiyeEdiyorum.com'u sıkça ziyaret ediyor.
Özgeçmiş - Çalışma Alanları - Makaleler (12) - Videolar - İletişim Bilgileri
Makale Kütüphanemizden
İlgili Makaleler Doç.Op.Dr.Nermin KÖŞÜŞ'ün Makaleleri
► Tüp Bebek Tedavisinde Akupunktur Prof.Dr.Kaya ÖZKUŞ
► Tüp Bebek Dr.Mehmet KOÇ
► Kısırlık ve Tüp Bebek Op.Dr.Atıl AKTAŞ
► Tüp Bebek Uygulaması Doç.Op.Dr.Selman LAÇİN
► Tüp Bebek Tedavisi Op.Dr.Firdevs UĞUZ
TavsiyeEdiyorum.com Bilimsel Makaleler Kütüphanemizdeki 16,658 uzman makalesi arasında 'Tüp Bebek Nedir? Tüp Bebek Tedavisinde Neler Yapılıyor?' başlığıyla benzeşen toplam 65 makaleden bu yazıyla en ilgili görülenleri yukarıda listelenmiştir.
Sitemizde yer alan döküman ve yazılar uzman üyelerimiz tarafından hazırlanmış ve pek çoğu bilimsel düzeyde yapılmış çalışmalar olduğundan güvenilir mahiyette eserlerdir. Bununla birlikte TavsiyeEdiyorum.com sitesi ve çalışma sahipleri, yazıların içerdiği bilgilerin güvenilirliği veya güncelliği konusunda hukuki bir güvence vermezler. Sitemizde yayınlanan yazılar bilgi amaçlı kaleme alınmış ve profesyonellere yönelik olarak hazırlanmıştır. Site ziyaretçilerimizin o meslekle ilgili bir uzmanla görüşmeden, yazı içindeki bilgileri kendi başlarına kullanmamaları gerekmektedir. Yazıların telif hakkı tamamen yazarlarına aittir, eserler sahiplerinin muvaffakatı olmadan hiçbir suretle çoğaltılamaz, başka bir yerde kullanılamaz, kopyala yapıştır yöntemiyle başka mecralara aktarılamaz. Sitemizde yer alan herhangi bir yazı başkasına ait telif haklarını ihlal ediyor, intihal içeriyor veya yazarın mensubu bulunduğu mesleğin meslek için etik kurallarına aykırılıklar taşıyorsa, yazının kaldırılabilmesi için site yönetimimize bilgi verilmelidir.


09:17
Top