2007'den Bugüne 83,112 Tavsiye, 26,204 Uzman ve 18,431 Bilimsel Makale
Site İçi Arama
Yeni Tavsiye Ekleyin!




Psk. M. Berk KARAOĞLU
■ Çocuk ve Ergen Psikolojisi
■ Aile Terapileri
■ Bireysel Psikoterapi
■ Cinsel Terapiler
.
Kayıp ve Yas Süreci
MAKALE #21141 © Yazan Uzm.Psk.Özgün ÖKLÜK | Yayın Şubat 2020 | 134 Okuyucu
Kayıp ve yas süreci kişiyi kaçınılmaz bir kedere sürükler. Yaşanan her kayıp, geçmiş diğer kayıpları da canlandırır. Tam olarak yası tutulabilen bir kayıp ise aynı zamanda büyüme ve yenilenme için bir araçtır. Kişiye kattığı olumlu yanları da bulunur.
Her bireyin yası bireysel ve kendine özgüdür. Aynı aile içinde olunsa dahi yası yaşama şekli kişiden kişiye farklılık gösterir. Geçmişte yaşanan kayıpların olması, kaybedilen kişi ile ilişkinin özellikleri yas sürecinin nasıl yaşanılacağına etki eder. Yası komplike hale getiren risk etmenleri arasında kaybedilen kişi ile çözümlenmemiş meselelerin olması, ani-beklenmedik kayıplar olması, geçmişte çözümlenmemiş kayıpların olması ve kişilik özellikleri vardır.
Kaybedilen kişi ile bağımlılık ne kadar çoksa, kişinin ona ne kadar gereksinimi varsa onu bırakmak da o kadar zorlayıcı olabilir. Bu durum çocukluk ve ergenlik süreçlerinde yaşanan ebeveyn kayıplarında görülebilir. Ergenlik süreci tamamlanıncaya kadar çocuğun ebeveynine ihtiyacı vardır ve süreç gereği bitmemiş meselelerle doludur. Ergenliğini tamamlayan kişiler ise bir yetişkin gibi yas tutabilir.
Yas sürecinde ilk aşamada verilen tepkiler genellikle inkar, yadsıma şeklindedir. Kişi, ölüme inanmaz ve bir yanlışlık olabileceğini ümit eder. “Bu benim başıma gelemez” düşüncesi hakimdir. Zihnin bir yanı kaybı inkar ederken bir yanı bilmesine izin verir. Bölme savunma mekanizması bilinçdışı bir şekilde devreye girer.
Kişide öfke duygusu ortaya çıkabilir. “Bu niye oluyor? Neden ben? Kim suçlu?” sorusu ile öfkesini bu durumu yaşamayan diğer insanlara yöneltebilir. Bu süreçte kişide bir yandan da geride kalmanın yarattığı öfke duygusu görülür.
Yas sürecinde kişi yaşadığı gerçeklikle baş edebilmek için adeta bir pazarlığa girer. Bu aşamada kayba dair daha yüksek bir farkındalık vardır. Ayrılık öncesi zamanları geriye getirmeye çalışmak, geçici suçluluk anları “Keşke onu doktora götürseydim, keşke bunları düşünseydim” vb. düşünceler görülebilir.
Sıkıntı ve depresif belirtiler kaybın gerçekliği fark edildikçe kendini daha çok gösterir. Kişi, diğer evrelerin işe yaramadığını ve zamanın ilerlediğini gördüğünde geçmiş dönemdeki hataları, pişmanlıkları ve kaybettiği kişi için yas tutar.
Kabullenme süreci yas tutma tamamlandığında kendini göstermektedir. Kriz döneminde keder sonlanırken inkar etme, bölme yavaş yavaş azalır. Zor da olsa süreci kabullenen kişi bir plan yapmaya, yarım kalan işlerini tamamlamaya çalışmaktadır. Bu dönemde sıklıkla görülen rüyalar ölümü kabullenme ve arzular arasındaki çatışmayı yansıtır, bilinçdışı ile bağlantı kurar.
Kayıp ve Yas Sürecinde Yapılabilecek Şeyler Nelerdir?
Her aile bireyinin duygularının ifade edilmesine, sorularının sorulmasına izin verilmelidir. Kişinin duygularını açıkça konuşması için teşvikte bulunulabilir. Kayıpla ilgili gerçekler her bireyin yaşına uygun bir biçimde paylaşılmalıdır. Çocuğun ölüm kavramını anlamlandırması yaşına göre değişir. Çocuk 10 yaşından itibaren ölüm kavramını ve ölümün bir son olduğunu soyut olarak anlamlandırabilir. Ergenlik öncesi dönemdeki bir çocuğun kayba verdiği tepkiler bir yetişkine tuhaf gelebilir. Değer verdiği bir kişinin kaybı ile yüzleşmek çocuk için oldukça zorlayıcı olabilir. Bu süreçte çocuğun üzüntüye katlanamayıp tepki göstermemesi, gülmesi, farklı davranışlar göstermesi yaşadığı bu yoğun duygu ile baş edememesi “duygunun tersine çevrilmesi” olarak adlandırılır.
Hayatta kalan kişinin baş etme becerileri, kendi yasını tamamlayabilmesi, çocuğu rahatlatması, kaybedilenin yerine geçecek uygun nesneler sağlanması çocuğun kayıptan sonra toparlanmasında oldukça etkilidir.
Her yasın bir başlangıcı ve bir bitişi vardır. Uzun süren tamamlanılmamış yaslarda kaybın kişiye ne anlam ifade ettiği ve kaybı zorlaştıran unsurları anlamak sürecin sağlıklı çözülmesi açısından önemlidir. Bu süreçte duyguların ifade edilmesi, yasın hangi noktada saplandığının belirlenmesi, kendisi ve kaybedilen kişi arasında ayrımın yapılması gerekebilir.
Bu tür durumlarda sağlıklı bir yas süreci için psikoterapi desteği faydalı olacaktır. Yaşanılan olumsuz olaylarda dahi acının, üzüntünün yanı sıra yaşanılan durum kişinin büyüme ve gelişmesi için bir araç olabilir.
Yas süreci ile ilgili buradaki bilgilerin yeterli gelmediğini düşünürseniz ve 6 ayı aşkın süredir acınız aynı şiddetle devam ediyorsa benimle iletişim kurabilir, bireysel psikoterapi seansı hakkında ayrıntılı bilgi alabilirsiniz.

Özgün Öklük
Uzman Klinik Psikolog, Psikoterapist

Kaynakça: Kayıptan Sonra Yaşam, Prof. Dr. Vamık Volkan-Elizabeth Zintl

Yazan
Bu makaleden alıntı yapmak için alıntı yapılan yazıya aşağıdaki ibare eklenmelidir:
"Kayıp ve Yas Süreci" başlıklı makalenin tüm hakları yazarı Uzm.Psk.Özgün ÖKLÜK'e aittir ve makale, yazarı tarafından TavsiyeEdiyorum.com (http://www.tavsiyeediyorum.com) kütüphanesinde yayınlanmıştır.
Bu ibare eklenmek şartıyla, makaleden Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa uygun kısa alıntılar yapılabilir, ancak Uzm.Psk.Özgün ÖKLÜK'ün izni olmaksızın makalenin tamamı başka bir mecraya kopyalanamaz veya başka yerde yayınlanamaz.
     Beğenin    
Facebook'ta paylaş Twitter'da paylaş Google Plus'da paylaş Linkin'de paylaş Pinterest'de paylaş Epostayla Paylaş
Yazan Uzman
Özgün ÖKLÜK Fotoğraf
Uzm.Psk.Özgün ÖKLÜK
İstanbul (Online hizmet de veriyor)
Uzman Psikolog
TavsiyeEdiyorum.com Üyesi6 kez tavsiye edildiİş Adresi KayıtlıTavsiyeEdiyorum.com'u sıkça ziyaret ediyor.
Psk. M. Berk KARAOĞLU
■ Çocuk ve Ergen Psikolojisi
■ Aile Terapileri
■ Bireysel Psikoterapi
■ Cinsel Terapiler
.
Makale Kütüphanemizden
İlgili Makaleler Uzm.Psk.Özgün ÖKLÜK'ün Yazıları
► Kayıp ve Yas Süreci Psk.Gonca BAĞLAR
► Ölüm, Kayıp ve Yas Süreci Psk.Dnş.Meliha IŞIK
► Yas Tutma ve Kayıp Süreci Uzm.Psk.Hümeyra ERGÜL
► Sevilen Birinin Kaybı: Yas ve Kayıp Süreci Dr.Psk.Dnş.H.Hüseyin DOĞAN
► Kayıp ve Yas Uzm.Psk.Şule ÜZÜMCÜ
TavsiyeEdiyorum.com Bilimsel Makaleler Kütüphanemizdeki 18,431 uzman makalesi arasında 'Kayıp ve Yas Süreci' başlığıyla benzeşen toplam 21 makaleden bu yazıyla en ilgili görülenleri yukarıda listelenmiştir.
◊ YENİOnline Terapi Mart 2020
Sitemizde yer alan döküman ve yazılar uzman üyelerimiz tarafından hazırlanmış ve pek çoğu bilimsel düzeyde yapılmış çalışmalar olduğundan güvenilir mahiyette eserlerdir. Bununla birlikte TavsiyeEdiyorum.com sitesi ve çalışma sahipleri, yazıların içerdiği bilgilerin güvenilirliği veya güncelliği konusunda hukuki bir güvence vermezler. Sitemizde yayınlanan yazılar bilgi amaçlı kaleme alınmış ve profesyonellere yönelik olarak hazırlanmıştır. Site ziyaretçilerimizin o meslekle ilgili bir uzmanla görüşmeden, yazı içindeki bilgileri kendi başlarına kullanmamaları gerekmektedir. Yazıların telif hakkı tamamen yazarlarına aittir, eserler sahiplerinin muvaffakatı olmadan hiçbir suretle çoğaltılamaz, başka bir yerde kullanılamaz, kopyala yapıştır yöntemiyle başka mecralara aktarılamaz. Sitemizde yer alan herhangi bir yazı başkasına ait telif haklarını ihlal ediyor, intihal içeriyor veya yazarın mensubu bulunduğu mesleğin meslek için etik kurallarına aykırılıklar taşıyorsa, yazının kaldırılabilmesi için site yönetimimize bilgi verilmelidir.


19:13
Top