2007'den Bugüne 89,675 Tavsiye, 27,648 Uzman ve 19,669 Bilimsel Makale
Site İçi Arama
Yeni Tavsiye Ekleyin!




Narsisistik Kişilik Bozukluğu
MAKALE #22695 © Yazan Uzm.Psk.Burcu BÜGE | Yayın Mart 2022 | 226 Okuyucu
Narsisizm, kişinin çeşitli benlik, duygulanım ve alan düzenleyici süreçler yoluyla nispeten olumlu bir öz imajını sürdürme kapasitesi olarak kavramsallaştırılabilir. Bireylerin onaylanma ve doğrulanma ihtiyaçlarının ve sosyal çevreden açık ve gizli olarak kendini yükseltme deneyimlerini arama motivasyonun temelini oluşturmaktadır (Pincus ve ark., 2009). Tüm bireylerin normal narsistik ihtiyaçları ve güdüleri vardır (Kohut, 1977; Stone, 1998). Ancak, patolojik olarak narsistik bireyler hayal kırıklıkları ve olumlu benlik imajına yönelik tehditlerle karşılaştıklarında oldukça sıkıntılı görünürler. Hiç kimse mükemmel olmadığı için ve dünya kişinin istediği sonuçlara sürekli olarak zorluklar getirdiği için patolojik narsisizm olumlu bir benlik imajına yönelik tehditlere ve hayal kırıklıklarına karşı önemli düzenleyici eksiklikler ve uyumsuz stratejiler içerir (Horowitz, 2009; Kernberg, 2009; Ornstein, 2009; Ronningstam, 2005a).

Narsistik Kişilik Bozukluğu Nedir?

Oldukça yaygın olan narsistik kişilik bozukluğu, diğer bozukluklarla yüksek oranda eş zamanlıdır. Bununla birlikte, önemli işlevsel bozulma ve psikososyal yetersizlikle ilişkilidir (Miller ve ark., 2007; Stinson ve ark., 2008). Narsistik kişilik bozukluğu erken yetişkinlik döneminde başlar. Narsistik kişilik bozukluğuna sahip kişilerde çeşitli bağlamlarda mevcut olan yaygın bir büyüklenmecilik, hayranlık ihtiyacı ve empati eksikliği görülmektedir. Bu bozukluğa sahip kişiler genellikle sınırsız başarı, güç, görkem, güzellik veya ideal aşk fantezileriyle meşgul olurlar. Üzerinden uzun zaman geçmiş takdir ve ayrıcalık hakkında uzun uzun düşünebilir ve kendilerini ünlü insanlarla olumlu olarak karşılaştırabilirler. Narsist bireylerde olumlu muameleye ilişkin anlamsız bir beklenti ve hak duygusu hakimdir. Bireyler, yiyecek ve içecek gibi ihtiyaçlarının karşılanmasını bekleyebilir bu olmadığında ise şaşırır ve öfkelenirler. Örneğin, sırada beklemek zorunda olmadıklarını ve önceliklerinin çok önemli olduğunu, başkalarının onlara boyun eğmesi gerektiğini varsayabilirler. Narsistik kişilik bozukluğuna sahip kişiler kibirli, küçümseyici ve tepeden bakan tutumlar sergilerler. Örneğin, acemi bir garsonu ‘’kaba’’ ya da ‘’aptal’’ diye şikâyet edebilirler veya doktorun küçümseyici bir değerlendirmesiyle tüm süreci sonlandırabilirler (American Psychiatric Association, 2013).

Narsisizmin yapısı genellikle kibirli, kendini beğenmiş ve otoriter tutum ve davranışlarla ilişkilendirilir (Buss ve Chiodo, 1991). Bu, büyüklenmeci narsistik olarak bilinir. Büyüklenmeci narsistik, patolojik narsisizm ile ilişkilendirilen uyumsuz kendini yükseltme ifadelerini tanımlar (Campbell ve Miller, 2011). Kırılgan narsisizm olan kişiler başkalarının değerlendirmelerine karşı aşırı duyarlılık gösterebilirler. Ayrıca, kronik olarak kıskançtırlar ve kendilerini sürekli başkalarıyla ilişki içinde görürler. Bu bireyler genellikle utangaçtır, görünüşte kendilerini geri planda tutarlar ve küçümsemelere karşı aşırı duyarlıdırlar (Caligor ve ark., 2015).

Narsistik Kişilik Bozukluğunun Belirtileri

Narsistik kişilik bozukluğu olan kişiler, büyüklenmeci ya da kendinden nefret eden, dışa dönük ya da sosyal olarak izole edilmiş, iş patronları ya da istikrarlı bir iş hayatını sürdüremeyen, örnek vatandaş ya da antisosyal faaliyetlere eğilimli olabilirler. Belirtilerdeki bu heterojenlik bireyleri ortak noktayı bulmaktan uzaklaştırabilir. DSM-5 yaygın bir büyüklenmecilik, hayranlık ihtiyacı, hak sahibi olma ve empati eksikliği ile karakterize edilen narsistik kişilik bozukluğuna sınırlı ve aynı cinsten bir tanım sağlamıştır (Caligor ve ark., 2015). DSM-5’e göre narsistik kişilik bozukluğu erken ergenliğin başında birçok bağlamda aşağıdakilerden en az beşinin ya da daha fazlasının varlığı ile belirtilebilir (American Psychiatric Association, 2013):

• Kişini önemini abartılı şekilde görmesi (başarı ve yeteneklerin abartılması, yeterli başarılar olmadan da üstün olarak tanımlanmayı beklemek).
• Kişi sürekli olarak sınırsız başarı, güç, parlaklık, güzellik veya ideal aşk fantezileriyle meşguldür.
• Kişinin özel ve benzersiz olduğu ve yalnızca diğer özel veya yüksek statülü kişiler (veya kurumlar) tarafından anlaşılabileceğine veya onlarla ilişki kurması gerektiği inancı vardır.
• Kişinin aşırı derecede hayran olunma ihtiyacı vardır.
• Kişide güçlü bir hak etme duygusu vardır (olumlu muameleye ilişkin anlamsız beklentiler).
• Kişinin başkalarından faydalanma eğilimi vardır (kendi amaçlarına ulaşmak için başkalarından yararlanma gibi).
• Kişi empatiden yoksundur, başkalarının duygularını ve ihtiyaçlarını tanımaya ve bunlarla özdeşim kurmaya isteksizdir.
• Kişi genellikle başkalarını kıskanır ve başkalarının da kendini kıskandığına inanır.
• Kişi kibirli ve tepeden bakan davranışlar veya tutumlar gösterir.
Narsistik kişilik bozukluğu olan kişilerde sürekli utanç ve aşağılanma duyguları ve buna eşlik eden özeleştiri veya sosyal geri çekilme depresif duygudurum, kalıcı depresif bozukluk (distimi) veya majör depresif bozukluk ile ilişkili olabilir. Buna karşılık, sürekli büyüklenme dönemleri hipomanik bir ruh hali ile ilişkilendirilebilir. Narsistik kişilik bozukluğu anoreksiya nervoza ve madde kullanım bozuklukları (özellikle kokain) ile de ilişkilidir (American Psychiatric Association, 2013).

Narsistik Kişilik Bozukluğunun Olası Ayırıcı Belirtileri

DSM-5’te yer alan narsistik kişilik bozukluğunun ayırıcı belirtileri şu şekildedir (American Psychiatric Association, 2013):

Diğer Kişilik Bozuklukları ve Kişilik Özellikleri: Narsistik kişilik bozukluğu, diğer kişilik bozukluklarıyla bazı ortak özelliklere sahiptir. Bu nedenle ayrım yapabilmek için ayırıcı karakteristik özelliklere dikkat etmek gerekir. Öz imajın göreceli istikrarı ve aynı zamanda kendine zarar veren davranış, dürtüsellik ve terk edilme endişelerinin göreceli eksikliği narsistik kişilik bozukluğunu sınırda kişilik bozukluğundan ayırmaya yardımcı olur. Başarılardan aşırı derece gurur duymak, duyguları sergilemedeki göreceli eksiklik ve başkalarının hassasiyetini küçümsemek narsistik kişilik bozukluğunu histrionik kişilik bozukluğundan ayırmaya yardımcı olur. Antisosyal ve narsistik kişilik bozukluğu olan kişiler, mantığa ağırlık veren veya duygusuz, düşünmeden konuşan, yüzeysel, sömürücü ve empatiden yoksun olma eğilimi gösterirler. Bunun yanı sıra, narsistik kişilik bozukluğu olan kişilerde dürtüsellik, saldırganlık ve hilekarlık özellikleri olmak zorunda değildir. Aynı şekilde bu kişilerde genellikle çocuklukta davranış bozukluğu veya yetişkinlikte suç davranışı öyküsü yoktur.

Mani ya da Hipomani: Büyüklenmecilik, mani ve hipomani dönemlerinde de ortaya çıkabilir. Ancak, duygudurum değişikliği ile ilişkisi bu dönemleri narsistik kişilik bozukluğundan ayırır.

Madde Kullanım Bozukluğu: Narsistik kişilik bozukluğu belirtileri, kalıcı bir madde kullanımına bağlı olmadan gelişirse ayırt edilebilir.

Narsistik Kişilik Bozukluğu Epidemiyoloji

Narsistik kişilik bozukluğunun yaygınlığı hala tam olarak tanımlanmamıştır, bu da bozukluğun belirtilmesinde hala netlik olmadığını göstermektedir (Caligor ve ark., 2015). Ancak DSM-5’te belirtilen yaygınlığa göre narsistik kişilik bozukluğu, toplum örneklemlerinde %0 ile %6,2 arasında değişmektedir. Bunun yanı sıra, narsistik kişilik bozukluğu olan kişilerin %50-75’i erkeklerden oluşmaktadır (American Psychiatric Association, 2013).

Narsistik Kişilik Bozukluğu ve Psikolojik Müdahaleler

Narsistik kişilik bozukluğuna sahip kişiler, özellikle savunmasızlıklarını ifade etmekten kaçınır ve terapide herhangi bir duygusal keşifte bulunma konusunda genellikle kararsızdırlar. Romantik bir partner, önemli bir aile üyesi ya da idealize edilmiş bir kişi tarafından terk edilme tehdidi gibi önemli derecede bir hareketlendirici güç olmadan nadiren terapiye giderler (Campbell ve Miller, 2011).

Narsistik kişilik bozukluğu olan kişiler genellikle depresif semptomlar, uyum ya da ilişkilerdeki zorluklarla ilgili endişelerinden dolayı terapiye başvururlar (Beck ve ark., 1990). Narsistik kişilik bozukluğu semptomlarıyla mücadele etmek için birçok araştırmacı ve klinisyen Beck’in bilişsel terapi modelini (Beck ve ark., 1990) ve davranış değiştirme tekniklerini (dürtü kontrolü, göz temasını sürdürme ve büyüklenmeyi azaltma) kullanmıştır (Campbell ve Miller, 2011).

Kaynakça

American Psychiatric Association. (2013). Narcissictic Personality Disorder. Diagnostic and statistical manual of mental disorders içinde (5. Bs., s.669-672). American Psychiatric Publishing. https://doi.org/10.1176/appi.books.9780890425596.dsm18
Beck, A. T. ve Freeman, A. (1990). Cognitive therapy of personality disorders. New York, NY: Guilford Press.
Buss, D. M. ve Chiodo, L. M. (1991). Narcissistic acts in everyday life. Journal of Personality, 59(2), 179-215. https://doi.org/10.1111/j.1467-6494.1991.tb00773.x
Caligor, E., Levy, K. N. ve Yeomans, F. E. (2015). Narcissistic personality disorder: Diagnostic and clinical challenges. American Journal of Psychiatry, 172(5), 415-422. https://doi.org/10.1176/appi.ajp.2014.14060723
Campbell, W. K. ve Miller, J. D. (2011). The handbook of narcissism and narcissistic personality disorder: Theoretical approaches, empirical findings, and treatments. John Wiley & Sons.
Horowitz, M. (2009). Clinical phenomenology of narcissistic pathology. Psychiatric Annals, 39(3). https://doi.org/10.3928/00485713-20090301-06
Kernberg, O. F. (2009). Narcissistic personality disorders: Part 1. Psychiatric Annals, 39(3). https://doi.org/10.3928/00485713-20090301-04
Kohut H. 1977. The restoration of the self. New York: Int. Univ. Press
Miller, J. D., Campbell, W. K. ve Pilkonis, P. A. (2007). Narcissistic personality disorder: Relations with distress and functional impairment. Comprehensive Psychiatry, 48(2), 170-177. https://doi.org/10.1016/j.comppsych.2006.10.003
Ornstein, P. H. (2009). ‘Chronic rage from underground’: the treatment of a patient with a severe narcissistic disorder. Psychiatric Annals, 39(3). https://doi.org/10.3928/00485713-20090301-07
Pincus, A. L. ve Lukowitsky, M. R. (2010). Pathological narcissism and narcissistic personality disorder. Annual Review of Clinical Psychology, 6, 421-446. https://doi.org/10.1146/annurev.clinpsy.121208.131215
Pincus, A. L., Ansell, E. B., Pimentel, C. A., Cain, N. M., Wright, A. G. ve Levy, K. N. (2009). Initial construction and validation of the Pathological Narcissism Inventory. Psychological Assessment, 21(3), 365. https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/a0016530
Ronningstam EF. (2005a). Narcissistic personality disorder: A review. M. Maj, H. Akiskal, J. Mezzich ve A. Okasha (Ed.), Personality disorders içinde (s.277-327). Chichester, England: Wiley.
Stinson, F. S., Dawson, D. A., Goldstein, R. B., Chou, S. P., Huang, B., Smith, S. M., ... ve Grant, B. F. (2008). Prevalence, correlates, disability, and comorbidity of DSM-IV narcissistic personality disorder: results from the wave 2 national epidemiologic survey on alcohol and related conditions. The Journal of Clinical Psychiatry, 69(7), 1033. https://doi.org/10.4088/jcp.v69n0701
Stone, M. (1998). Normal narcissism: An etiological and ethological perspective. E. Ronnigstam (Ed.), Disorders of narcissism: Diagnostic, clinical and empirical implications içinde (s.7-28). Washington, DC: American Psychiatric Press.
Yazan
Bu makaleden alıntı yapmak için alıntı yapılan yazıya aşağıdaki ibare eklenmelidir:
"Narsisistik Kişilik Bozukluğu" başlıklı makalenin tüm hakları yazarı Uzm.Psk.Burcu BÜGE'e aittir ve makale, yazarı tarafından TavsiyeEdiyorum.com (http://www.tavsiyeediyorum.com) kütüphanesinde yayınlanmıştır.
Bu ibare eklenmek şartıyla, makaleden Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa uygun kısa alıntılar yapılabilir, ancak Uzm.Psk.Burcu BÜGE'nin izni olmaksızın makalenin tamamı başka bir mecraya kopyalanamaz veya başka yerde yayınlanamaz.
     Beğenin    
Facebook'ta paylaş Twitter'da paylaş Linkin'de paylaş Pinterest'de paylaş Epostayla Paylaş
Yazan Uzman
Burcu BÜGE Fotoğraf
Uzm.Psk.Burcu BÜGE
İstanbul (Online hizmet de veriyor)
Uzman Klinik Psikolog
TavsiyeEdiyorum.com Üyesi72 kez tavsiye edildiİş Adresi KayıtlıTavsiyeEdiyorum.com'u sıkça ziyaret ediyor.
Makale Kütüphanemizden
İlgili Makaleler Uzm.Psk.Burcu BÜGE'nin Makaleleri
► Narsisistik Kişilik Bozukluğu Psk.Mehmet ARAS
► Narsisistik Kişilik Bozukluğu Psk.Dnş.Fatih FİDAN
► Narsisistik Kişilik Bozukluğu Psk.Makbule UZUN ÇINAR
► Narsisizm ve Narsisistik Kişilik Bozukluğu Psk.Dnş.Efendi YAVAŞOĞLU
► Narsisistik Kişilik Psk.Beniz YILMAZ
TavsiyeEdiyorum.com Bilimsel Makaleler Kütüphanemizdeki 19,669 uzman makalesi arasında 'Narsisistik Kişilik Bozukluğu' başlığıyla benzeşen toplam 26 makaleden bu yazıyla en ilgili görülenleri yukarıda listelenmiştir.
Sitemizde yer alan döküman ve yazılar uzman üyelerimiz tarafından hazırlanmış ve pek çoğu bilimsel düzeyde yapılmış çalışmalar olduğundan güvenilir mahiyette eserlerdir. Bununla birlikte TavsiyeEdiyorum.com sitesi ve çalışma sahipleri, yazıların içerdiği bilgilerin güvenilirliği veya güncelliği konusunda hukuki bir güvence vermezler. Sitemizde yayınlanan yazılar bilgi amaçlı kaleme alınmış ve profesyonellere yönelik olarak hazırlanmıştır. Site ziyaretçilerimizin o meslekle ilgili bir uzmanla görüşmeden, yazı içindeki bilgileri kendi başlarına kullanmamaları gerekmektedir. Yazıların telif hakkı tamamen yazarlarına aittir, eserler sahiplerinin muvaffakatı olmadan hiçbir suretle çoğaltılamaz, başka bir yerde kullanılamaz, kopyala yapıştır yöntemiyle başka mecralara aktarılamaz. Sitemizde yer alan herhangi bir yazı başkasına ait telif haklarını ihlal ediyor, intihal içeriyor veya yazarın mensubu bulunduğu mesleğin meslek için etik kurallarına aykırılıklar taşıyorsa, yazının kaldırılabilmesi için site yönetimimize bilgi verilmelidir.


18:52
Top