2007'den Bugüne 89,850 Tavsiye, 27,680 Uzman ve 19,689 Bilimsel Makale
Site İçi Arama
Yeni Tavsiye Ekleyin!



Kleptomani Nedir?
MAKALE #22801 © Yazan Uzm.Psk.Arzu BEYRİBEY | Yayın YENİ Temmuz 2022
Kleptomani nedir?
Dürtü kontrol bozukluğu sınıfına giren ve çalma hastalığı olarak bilinen kleptomani, psikolojik bir rahatsızlıktır. Kleptomani, maddi değeri olmadığı, kişisel kullanım için gereksinim duyulmadığı halde, nesnelere yönelik çalma dürtüsüne direnç gösterememe ile tanımlanan bir dürtü kontrol bozukluğudur. Genelde ergenlik döneminde başlayan, geç erişkinliğe kadar süren, bazı hastalarda ömür boyu sürebilen bir rahatsızlıktır. Seyrek rastlandığı, sosyal damgalamaya yol açtığı için tedavi arayışının kısıtlılığı sebebiyle, halk arasında yaygınlığı kesin saptanamamaktadır. Çalışmalar, hırsızların %3,8 ile %10’unun kleptoman olduğunu ortaya koymuştur.
Çalınan eşyalar genellikle kullanılmamak üzere saklanmakta olup, bazı kişiler çaldıkları eşyaları bağışlayabilir, aile üyelerine ve arkadaşlarına hediye edebilirler. Bazen çaldıkları yere geri giderek bırakabilirler. Çalma dürtüsü dönem dönem gidip gelebilir, zamanla daha az ya da daha yoğun şekilde hissedilebilir.

Kleptomani belirtileri nelerdir?

• İhtiyaç duyulmayan eşyaları çalma konusunda güçlü dürtüsellik ve bu dürtüleri kontrol etmede yetersizlik,
• Dürtüler oluştuğunda hissedilen gerginlik, endişe veya uyarılma duygusu
• Çalarken zevk, rahatlama veya tatmin hissi duyma
• Hırsızlıktan sonra kendini suçlu hissederek duyulan pişmanlık, kendinden nefret etme, utanma veya tutuklanma korkusu hissetme,
• Dürtülerin geri dönüşü ve kleptomani döngüsünün tekrarı.
Kleptomani Neden Ortaya Çıkar?
• Serotonine bağlı sorunlar: Beyinde normal olarak bulunan serotonin adı verilen, mutluluk veren nörotransmitter madde, ruh halini ve duyguları düzenlemeye yardımcı olduğundan, dürtü kontrol bozukluğuna yatkın olan insanlarda, düşük düzeyde serotonin bulunduğu gözlenmektedir.
• Bağımlılık bozuklukları: Çalmak, dopamin denen başka bir nörotransmitter maddenin salınımına neden olabilir. Dopamin ödül ve tatmin gibi duygulara neden olur ve bazı insanlar bu ödüllendirici hissi tekrar tekrar yaşamak isterler.
• Beynin opioid sistemi bozuklukları: Dürtüler beynin opioid sistemi tarafından düzenlenir. Bu sistemdeki bir dengesizlik dürtülere direnmeyi zorlaştırabilmektedir.

Kleptomani Risk Faktörleri Nelerdir ?
Kleptomani genellikle gençlik yılları ya da genç erişkinlik döneminde başlamakta olup, bazen yetişkinlikte ya da daha sonraki dönemde de başlayabilir. Teşhis konulmuş olan hastaların yaklaşık üçte ikisi kadındır.
• Aile Geçmişi: Kleptomanisi ya da obsesif kompulsif bozukluğu olan veya alkol ya da başka bir madde kullanım bozukluğu olan bir ebeveyn veya kardeş gibi birinci dereceden bir akrabaya sahip olmak, bu hastalığa yakalanma riskini artırabilir.
• Ek bir psikolojik rahatsızlık varlığı: Bu kişilerde genellikle bipolar bozukluk, anksiyete bozukluğu, yeme bozukluğu, madde kullanım bozukluğu veya kişilik bozukluğu gibi başka bir psikolojik bozukluk ta bulunmaktadır.

Çocuklarda Çalma Davranışı
2-8 yaş arası döneminde , henüz milkiyet kavramını algılayamamış olan çocukların , henüz paylaşma konusunda olgunlaşmamaları sebebiyle, izin alması gerektiğinin bilincinde olmadığını hatırlamak gereklidir. Bu yaş dönemindeki izinsiz alma eylemi kleptomani olmayabilir.
Ebeveynin aşırı disiplinli olması, çocuğunu yaşıtlarıyla kıyaslaması, eleştirel tutum, çocuğa olumlu geri bildirimlerde bulunmamak, bu davranışın oluşmasına sebep olabilir. Ebeveynler arasında gerginlik, şiddet varsa çocuk çalma davranışına sürüklenebilir.

Kleptomani Hastalığının Cezai Sorumluluğa Etkisi Nedir?
Kleptomani (Çalma Hastalığı), tam anlamıyla bir akıl hastalığı değildir. Hastanın, işlediği fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneği azalmıştır.
Mahkemeler, sanık hakkında TCK 32/2 madde gereğince, hükmedilecek cezada indirim yapabilecek, ya da akıl hastalarına özgü güvenlik tedbiri de uygulayabileceklerdir.
5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu
Akıl hastalığı
Madde 32-
(2) Birinci fıkrada yazılı derecede olmamakla birlikte işlediği fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneği azalmış olan kişiye, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine yirmi beş yıl, müebbet hapis cezası yerine yirmi yıl hapis cezası verilir. Diğer hallerde verilecek ceza, altıda birden fazla olmamak üzere indirilebilir. Mahkûm olunan ceza, süresi aynı olmak koşuluyla, kısmen veya tamamen, akıl hastalarına özgü güvenlik tedbiri olarak da uygulanabilir.

Kleptomani Tedavisi
Kleptomani tedavisi konusunda yeterince çalışma bulunmamaktadır. Kleptomanide tedaviye engel olan bir direnç bulunmakta olup, bu olgularda tedaviyi sınırlayan durumlar arasında, hastalığın saptanabildiği dönemin geç olması, aradan uzun zaman geçmesinin tedaviyi güçleştirmesidir. Hastaların diğer yakınmaları üzerinde dururken, kleptomanik yakınmaları gizlemeye devam ediyorlarsa, tedavide ilerleme sağlanamamakta ve tedavi bașarısı düşmektedir.
Kleptomaniye genellikle , duygu durum bozuklukları gibi başka komorbid durumlar eşlik edebildiğinden, kişiler genellikle kleptomani için değil , kendilerini rahatsız eden diğer komorbid rahatsızlıkları nedeni ile tedaviye başlamak isterler.
Çalma davranıșını karmaşık hale getiren sorunlardan biri, beraberinde gelen depresyon, anksiyete, kimlik sorunları gibi farklı sorunların da beraberinde var olmasıdır.

Kleptomani ile obsesif kompulsif bozukluğun, patolojik kumar oynamanın, Saç yolma rahatsızlığının fenomenolojik benzerlikleri itibariyle, tedavilerinde benzer ilaçların ve yaklaşımların kullanılabileceğini göstermektedir.
Kleptomani rahatsızlığının tedavisinde serotonin geri alım inihibitörleri (SSGI) , duygudurum düzenleyiciler ve opioid (dürtü) düzenleyici ilaçlar kullanılmakta ve bilișsel davranıșçı tedavi yaklaşımlarının etkinliğinin psikodinamik veya psikoanalitik yönelimli psikoterapilerden daha bașarılı olduğunu gösteren çalışmalar bulunmaktadır. Ayrıca bilișsel davranıșçı yaklașımlar ilaç tedavisi ile birlikte kullanıldığında, sadece ilaç tedavisi yapılan örneklerden daha fazla başarı sağlanmaktadır.

a) Psikodinamik Yaklașımlar
Temel hedef kişinin bilinçaltına erişerek, davranıșın altında yatan motivasyonu belirleyip, görüșmeler sürecinde hastaya davranıșını değiștirmesinde yardımcı olabilmektir. Psikoanaliz uzun bir tedavi sürecini içermekte olup, kleptomani ile ilgili tedavi sonuçları tartıșmalıdır. Ayrıca Psikodinamik terapilerde uzun dönemli takip bilgileri yeterli olmayıp, etkinlikleri herhangi bir kontrollü çalıșma bulunmaması nedeni ile bilinmemektedir.

b) Davranıșçı Terapiler
Bilișsel davranıșçı terapinin, depresyon, anksiyete sorunları, patolojik kumar gibi bozukluklardaki etkinliğinin yanı sıra, kleptomani tedavisindeki etkinliği ile ilgili çalıșmalar literatürde yer almamakla birlikte, özellikle ilaç desteği ile birlikte kullanıldığında, dürtü kontrol bozuklukları tedavisinde bașarılı bulunmaktadırlar. Amaç, doğru olmayan ve ișlevsiz düșüncelerin bilișsel yapılandırılması, strese karșı problem çözme yaklașımları ile alternatif tepkiler oluşturabilmek, yüksek riskli durumların belirlenerek, kaçınma davranıșı oluşturarak, yinelemelerin önlenmesidir.
Gizli Duyarlılaștırma Tekniği ile, çalma isteği, hayal edilmiș çalma davranıșlarının sonuçları ile ilişkilendirilerek uygulanmakta olup, kişinin yakalanması veya hapise atılma gibi durumlar yaratılarak bașarılı bir șekilde kullanılabilmektedir.

c) Farmakolojik Tedavi:
Kleptomaninin tedavisi tipik olarak psikoterapi ve ilaç tedavisinden birini ya da her ikisini içermekte olup, standart bir kleptomani tedavisi olmayıp, araştırmalar hala devam etmektedir. Kleptomani hastası olan bir kişi için hangi tip tedavinin en iyi işe yaradığını bulmak için birkaç farklı yok denemek durumunda kalınabilir.
Kleptomani için FDA (Amerikan Gıda ve İlaç Bakanlığı, Food and Drug Administration) onaylı bir ilaç olmamakla beraber, bazı ilaç grupları kleptomani tedavisinde reçetelenebilir:
• Naltrekson: Çalmakla ilişkili dürtü ve zevkleri azaltabilen, bir opioid antagonisti olup, aslında bir bağımlılık ilacıdır.
• Antidepresan: Özellikle seçici serotonin geri alım inhibitörü (SSRI) olanlar tercih edilmektedir.
Yazan
Bu makaleden alıntı yapmak için alıntı yapılan yazıya aşağıdaki ibare eklenmelidir:
"Kleptomani Nedir?" başlıklı makalenin tüm hakları yazarı Uzm.Psk.Arzu BEYRİBEY'e aittir ve makale, yazarı tarafından TavsiyeEdiyorum.com (http://www.tavsiyeediyorum.com) kütüphanesinde yayınlanmıştır.
Bu ibare eklenmek şartıyla, makaleden Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa uygun kısa alıntılar yapılabilir, ancak Uzm.Psk.Arzu BEYRİBEY'in izni olmaksızın makalenin tamamı başka bir mecraya kopyalanamaz veya başka yerde yayınlanamaz.
     Beğenin    
Facebook'ta paylaş Twitter'da paylaş Linkin'de paylaş Pinterest'de paylaş Epostayla Paylaş
Yazan Uzman
Arzu BEYRİBEY Fotoğraf
Uzm.Psk.Arzu BEYRİBEY
İstanbul (Online hizmet de veriyor)
Uzman Klinik Psikolog
Klinik Psikolog
TavsiyeEdiyorum.com Üyesiİş Adresi KayıtlıTavsiyeEdiyorum.com'u sıkça ziyaret ediyor.
Özgeçmiş - Çalışma Alanları - Makaleler (13) - Videolar - İletişim Bilgileri
Makale Kütüphanemizden
İlgili Makaleler Uzm.Psk.Arzu BEYRİBEY'in Makaleleri
► Psikolog Nedir,psikiyatrist Nedir ve Ne İş Yaparlar? ÇOK OKUNUYOR Psk.İlhan BOZKURT
TavsiyeEdiyorum.com Bilimsel Makaleler Kütüphanemizdeki 19,689 uzman makalesi arasında 'Kleptomani Nedir?' başlığıyla benzeşen toplam 23 makaleden bu yazıyla en ilgili görülenleri yukarıda listelenmiştir.
► YENİLohusa Psikolojisi Temmuz 2022
► Cinsel İstismar Haziran 2022
► İlişkilerde Denklik Haziran 2022
► Obsesif Kompulsif Bozukluk Aralık 2020
Sitemizde yer alan döküman ve yazılar uzman üyelerimiz tarafından hazırlanmış ve pek çoğu bilimsel düzeyde yapılmış çalışmalar olduğundan güvenilir mahiyette eserlerdir. Bununla birlikte TavsiyeEdiyorum.com sitesi ve çalışma sahipleri, yazıların içerdiği bilgilerin güvenilirliği veya güncelliği konusunda hukuki bir güvence vermezler. Sitemizde yayınlanan yazılar bilgi amaçlı kaleme alınmış ve profesyonellere yönelik olarak hazırlanmıştır. Site ziyaretçilerimizin o meslekle ilgili bir uzmanla görüşmeden, yazı içindeki bilgileri kendi başlarına kullanmamaları gerekmektedir. Yazıların telif hakkı tamamen yazarlarına aittir, eserler sahiplerinin muvaffakatı olmadan hiçbir suretle çoğaltılamaz, başka bir yerde kullanılamaz, kopyala yapıştır yöntemiyle başka mecralara aktarılamaz. Sitemizde yer alan herhangi bir yazı başkasına ait telif haklarını ihlal ediyor, intihal içeriyor veya yazarın mensubu bulunduğu mesleğin meslek için etik kurallarına aykırılıklar taşıyorsa, yazının kaldırılabilmesi için site yönetimimize bilgi verilmelidir.


12:30
Top