2007'den Bugüne 83,934 Tavsiye, 26,334 Uzman ve 18,777 Bilimsel Makale
Site İçi Arama
Yeni Tavsiye Ekleyin!



Hayatın Karanlık Yanını Kucaklamak: İkinci Dalga Pozitif Psikoloji ve İyi Oluş (Wellbeing) Kavramı
MAKALE #21581 © Yazan Psk.Dnş.Aysel KESKİN | Yayın YENİ Haziran 2020
Pozitif psikoloji, insan deneyimlerinin anormal ve karanlık yönlerine odaklanmaktan ziyade insanın gelişime açık yönlerini, mutluluk, akış, otantiklik gibi pozitif yapıların incelenmesini ve desteklenmesini savunan bir yaklaşım. Pozitif psikoloji kısaca, hayatı yaşamaya değer kılan şeylerin ve optimal insan işlevselliğinin ne olduğunu inceliyor.

Optimal insan işlevselliği ile kastedilen şey ise psikolojik işlevsellik kavramı. Psikolojik işlevselliğe genel olarak “iyi oluş” (wellbeing) da diyebiliriz. Pozitif psikolojinin kurucusu Martin Seligman (2011) iyi oluşu PERMA adını verdiği beş boyutlu bir model ile açıklıyor. Olumlu duygu (positive emotion), hayata bağlılık (engagement), olumlu ilişkiler (positive relationships), anlam (meaning) ve başarı (achievement) ise PERMA iyi oluş modelinin bileşenleri.

İkinci dalga pozitif psikoloji

Pozitif psikoloji yaklaşımına başlarda hayatın olumsuz yönlerini görmezden geldiği yönünde eleştiriler oluyordu. Bu nedenle alan yazılarına baktığımızda olumsuz duygular ve deneyimlerin psikolojik işlevselliğe katkı sağladığı yönlerin incelenmesinde artış olduğunu görüyoruz.

Dr. Itai Ivtzan ve arkadaşları (2015) tarafından ikinci dalga pozitif psikoloji olarak tanımlanan bu yaklaşım, “hayatın karanlık yanını kucaklamak” sloganıyla betimleniyor. İkinci dalgaya göre pozitif psikoloji kuram ve araştırmalarının sonuçları her zaman iyi olsa da bireylerin bu sonuçlara giden yolda yaptıkları seçimler ve yaşantılar acı verici olabiliyor ve pozitif psikoloji bu yolculuğu da kabul ediyor.

Wong (2011) tarafından “Pozitif Psikoloji 2.0” olarak tanımlanan yaklaşımla ikinci dalga pozitif psikoloji arasında ciddi örtüşme var. Wong’a göre pozitif psikoloji tartışmalı yönlerine rağmen ana akım psikolojinin dilini ve yönelimini çoktan etkiledi bile. Ve pozitif psikoloji öğretim, araştırma ve uygulamalarıyla hızla yayılıyor. Uluslararası Pozitif Psikoloji Derneği’nin kurulması da pozitif psikolojinin küresel ölçekte ilgi gördüğünün bir kanıtı.

Pozitif psikoloji sadece psikoloji literatüründeki negatifliğe yönelik yanlılığı telafi etmek için oluşan bir yönelim de değil. Temel amacı yaşamı yaşamaya değer kılan şeylerin ne olduğunu ve herkes için yaşamı nasıl iyileştirebileceğimizi tespit etmek. Pozitif Psikolojinin en çok eleştirildiği nokta negatif duygu ve deneyimlerin faydalarını ve gerçekliğini görmezden gelmesi ve insanların pozitif özellikleri ve duyguları artırmaya odaklandığında negatiflerin yok olacağı düşüncesiydi. Wong’a göre pozitif duyguların her problemi çözeceği vurgusu zararlı bir vurgu, çünkü pişmanlık, engellenme, suçluluk ve öfke gibi negatif duyguların hepsi bireyi pozitif değişime yönlendirme potansiyeli taşıyor. Wong bu savının gelecekteki araştırmalarla desteklenmeye ihtiyaç duyduğunu da belirtiyor.

Pozitif psikolojiye yönelik ikinci eleştiri ise pozitif ve negatif olguların adeta siyah-beyaz ikili (kutuplu) düşünceyle incelenmesi. Oysa ki birçok deneyim hem pozitif hem de negatif bileşenlerden oluşur. İşte Wong pozitif ve negatif olguların diyalektiğinin anlaşılmasının da pozitif psikolojinin geleceği açısından önemli olduğunu ifade ediyor. Net olmayan, öznel iyi oluş gibi geniş kavramların daha spesifik süreçlerle ele alınmasını, ilgili bağlam ve bireylerden ayrı değerlendirilemeyeceğini savunurken, zorluklar ve fakirlik içerisinde öznel iyi oluş düzeyi yüksek olan bir birey ile refah içinde yaşarken öznel iyi oluşu yüksek olan bir bireyin aynı şekilde değerlendirilemeyeceğini vurguluyor.

Wong iyi oluşu dört bileşene ayırıyor:

1. Hedonik mutluluk: Kişinin yaşamına ilişkin doyuma, daha yüksek miktarda olumlu duygulanıma ve daha düşük negatif duygulanıma sahip olması.

2. İşlemsel mutluluk (prudential happiness): Yaşama bağlılıktan doğan mutluluk. Çoğunlukla akış deneyimlerini ve yaptığından keyif almayı içeriyor.

3. Ödomonik mutluluk: Çoğunlukla psikolojik iyi oluş bileşenlerini içeriyor: erdem, mükemmellik, içsel motivasyon, otantiklik, anlam, gaye gibi.

4. Kaironik mutluluk (manevi mutluluk da denebilir): Hayranlık duygusu, kendini şanslı hissetme, başına gelen iyi şeyleri takdir etme, dua veya Tanrı ile birliktelik ile ilişkili.

İkinci dalga pozitif psikolojiyi açıklayan Dr. Itai Ivtzan (2016), hayatta karşımıza çıkan olumsuz duygularla baş etmede pozitif psikolojinin önemli bir etkisi olduğunu söylüyor. Negatif duyguların insanı pozitif duygulara götürebileceğini vurguluyor ve devam ediyor: “İyi oluş için negatif yönleri de kucaklamak önemli. Karanlık yönler, sıkıntı oluşturan duygu ve deneyimlerin üzerine gitmek potansiyel iyileşmeyi getirecektir. Negatif duyguyla mücadele etmek yerine onu görmek, kabul etmek ve içselleştirmek onu yönetmeyi de beraberinde getiriyor. Uyum sağlayarak ondan bir şey öğrenmek ve sonrasında da onu yönetebilmek mümkün.”

Negatif duygulardan pozitif sonuçlar çıkarılabilir. Travma sonrası büyüme veya gelişme de bunun bir göstergesi. Aslında pozitif psikoloji hayatın olumsuz ve karanlık yönlerini de kucaklıyor. Pozitif psikolojinin ikinci dalgasında ortaya çıkan bu görüşle üzüntü, ölüm, hayatın anlamını sorgulama gibi duygular hayatın doğal bir parçası olarak kabul ediliyor. Bu nedenle negatif ve karanlık yönleri yönetebilmek için bunları kabul etmek gerekiyor.

Sonuç olarak ikinci dalga pozitif psikoloji iyi oluşa ve hayatı yaşamaya değerli kılan şeylere odaklanmakla beraber, hayatın negatif yönlerini de yok saymıyor. Hatta bunları kabul etmekle kalmayıp dönüştürebileceğimizi savunuyor. Bu noktada hayatı negatiften pozitife doğru bir öğrenme yolculuğu olarak düşünebiliriz. Sizin kendi hikayenizdeki yolculuğunuzda negatiften pozitife çevirmek istediğiniz ne var? Şimdi bunu yeniden değerlendirmek ve dönüştürmek istemez misiniz? Peki, bunu yapmaya hazır mısınız? Bu süreçte tüm korkularınız su üstüne çıksa bile devam edebilir misiniz? Kısaca hayatınızın sorumluluğunu almaya hazır mısınız? Eğer öyle ise bir psikolojik danışmandan prifesyonel destek alabilirsiniz. Sevgiyle kalın.

AYSEL KESKİN
PSİKOLOJİK DANIŞMAN


Kaynaklar

Ivtzan, I., Lomas, T., Hefferon, K., & Worth, P. (2015). Second wave positive psychology: Embracing the dark side of life. Routledge.
Ivtzan, I. (2016). “İkinci Dalga Pozitif Psikoloji: Hayatın Karanlık Yönlerini de Kucaklamak” Üsküdar Üniversitesi 1. Avrasya Pozitif Psikoloji Kongresi.
Kaya, Ç. (2019). Bağlamsal pozitif psikoloji yaklaşımına dayalı grupla psikolojik danışmanın psikolojik işlevsellik göstergeleri üzerindeki etkisi, Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı, İstanbul.
Seligman, M. E. P. (2011). Flourish: A visionary new understanding of happiness and well-being. New York, NY: Free Press.
Wong, P. T. P. (2011). Positive psychology 2.0: Towards a balanced interactive model of the good life. Canadian Psychology/Psychologie Canadienne, 52(2), 69–81. https://doi.org/10.1037/a0022511.


Yazan
Bu makaleden alıntı yapmak için alıntı yapılan yazıya aşağıdaki ibare eklenmelidir:
"Hayatın Karanlık Yanını Kucaklamak: İkinci Dalga Pozitif Psikoloji ve İyi Oluş (Wellbeing) Kavramı" başlıklı makalenin tüm hakları yazarı Psk.Dnş.Aysel KESKİN'e aittir ve makale, yazarı tarafından TavsiyeEdiyorum.com (http://www.tavsiyeediyorum.com) kütüphanesinde yayınlanmıştır.
Bu ibare eklenmek şartıyla, makaleden Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa uygun kısa alıntılar yapılabilir, ancak Psk.Dnş.Aysel KESKİN'in izni olmaksızın makalenin tamamı başka bir mecraya kopyalanamaz veya başka yerde yayınlanamaz.
     Beğenin    
Facebook'ta paylaş Twitter'da paylaş Linkin'de paylaş Pinterest'de paylaş Epostayla Paylaş
Yazan Uzman
Aysel KESKİN Fotoğraf
Psk.Dnş.Aysel KESKİN
İstanbul (Online hizmet de veriyor)
Psikolojik Danışman
Yetişkin & Çift Danışmanı & Eft Master & Profesyonel Koç
TavsiyeEdiyorum.com Üyesi9 kez tavsiye edildiİş Adresi Kayıtlı
Makale Kütüphanemizden
İlgili Makaleler Psk.Dnş.Aysel KESKİN'in Yazıları
► Pozitif Psikoloji Nedir? Ne Değildir? Psk.Hasan Turgut ERDOĞAN
► Öznel İyi Oluş Psk.Dnş.Yelda YAVUZ
► Hamilelikte Psikolojik İyi Oluş Psk.Dnş.Seval Ulviye AKYOL
TavsiyeEdiyorum.com Bilimsel Makaleler Kütüphanemizdeki 18,777 uzman makalesi arasında 'Hayatın Karanlık Yanını Kucaklamak: İkinci Dalga Pozitif Psikoloji ve İyi Oluş (Wellbeing) Kavramı' başlığıyla benzeşen toplam 21 makaleden bu yazıyla en ilgili görülenleri yukarıda listelenmiştir.
Sitemizde yer alan döküman ve yazılar uzman üyelerimiz tarafından hazırlanmış ve pek çoğu bilimsel düzeyde yapılmış çalışmalar olduğundan güvenilir mahiyette eserlerdir. Bununla birlikte TavsiyeEdiyorum.com sitesi ve çalışma sahipleri, yazıların içerdiği bilgilerin güvenilirliği veya güncelliği konusunda hukuki bir güvence vermezler. Sitemizde yayınlanan yazılar bilgi amaçlı kaleme alınmış ve profesyonellere yönelik olarak hazırlanmıştır. Site ziyaretçilerimizin o meslekle ilgili bir uzmanla görüşmeden, yazı içindeki bilgileri kendi başlarına kullanmamaları gerekmektedir. Yazıların telif hakkı tamamen yazarlarına aittir, eserler sahiplerinin muvaffakatı olmadan hiçbir suretle çoğaltılamaz, başka bir yerde kullanılamaz, kopyala yapıştır yöntemiyle başka mecralara aktarılamaz. Sitemizde yer alan herhangi bir yazı başkasına ait telif haklarını ihlal ediyor, intihal içeriyor veya yazarın mensubu bulunduğu mesleğin meslek için etik kurallarına aykırılıklar taşıyorsa, yazının kaldırılabilmesi için site yönetimimize bilgi verilmelidir.


23:01
Top