2007'den Bugüne 92,390 Tavsiye, 28,229 Uzman ve 19,987 Bilimsel Makale
Site İçi Arama
Yeni Tavsiye Ekleyin!



Nefes Darlığı ve Kaygı İlişkisi
MAKALE #14681 © Yazan Uzm.Psk.Soner EROL | Yayın Mayıs 2015 | 3,869 Okuyucu
Nefes Darlığı ve Kaygı İlişkisi

Bedenin yaşamını sürdürebilmek için oksijene ihtiyacı vardır. İnsan nefes aldığı zaman oksijen akciğerlere alınır ve kana geçen oksijen hemoglobin adı verilen maddeye bağlanır. Hemoglobin kan akımı yoluyla ulaştığı dokulara oksijeni taşıyarak bırakır ve dokularda oksijenin kullanılması sonucunda ortaya çıkan karbondioksiti dokulardan alarak akciğerlere getirir ve bu karbondioksit akciğerler yoluyla nefesin verilmesiyle dışarı atılır.

Bedenin enerji tepkilerinin düzenli bir biçimde sürdürülmesi kandaki oksijen ve karbondioksit arasındaki dengeyle ayarlanır. Bu denge solunumun hızı ve derinliğiyle düzenlenir. Aşırı ve derin nefes alınması kandaki oksijen (O2) seviyesini arttırırken karbondioksit (CO2) seviyesini düşürür. Dinlenme halinde uygun nefes alıp verme hızı yaklaşık dakikada 10-14 arasında değişir.

Hiperventilasyon vücudun ihtiyacı olandan daha fazla aşırı nefes alıp verme durumuna tıpta verilen addır. Doğal olarak enerji harcanmasına yol açan, O2 tüketiminin ve CO2 üretiminin arttığı hareketli durumlarda (yürüme, koşma vb) kişinin nefes alıp verme hızı da artar. O2 ihtiyacının azaldığı ve az CO2 üretildiği dinlenme pozisyonunda ise nefes alıp verme hızı yavaşlar.

Bir çok bedensel işlev gibi nefes alıp verme hızı da büyük ölçüde sinir sistemindeki merkezler tarafından otomatik biçimde ayarlanır. Yalnız diğer vucut işlevlerinden farklı olarak bu otomatik kontrolun yanısıra kişi iradi olarak da nefes alıp verme hızını artırabilir (balon şişirken olduğu gibi). Bu özellik nedeniyle sıkıntı, yoğun duygusal durumlar ya da alışkanlık gibi bazı etkenlerde kişinin nefes alıp verme hızını artırabilir. Bu etkenler özellikle panik atağı olan hastalarda gereğinden fazla nefes alıp verme eğilimi olduğu için çok önem kazanır.

İlginç bir biçimde çoğu insanın zannettiğinin tersine bedenin nefes alıp verme hızını belirlemede beyindeki solunum merkezleri kandaki O2 düzeyini değil CO2 düzeyini esas alarak ayarlama yapar. Hızlı nefes alıp vermenin (hiperventilasyon) en önemli ilk etkisi kandaki CO2 miktarında düşmedir. Bu durum kandaki asit miktarında düşmeye ve kanın alkali hale geçmesine yol açar. İşte bu iki durum yani kandaki CO2 miktarının azalması ve kanın alkali hale geçmesi hiperventilasyon esnasında görülen fiziksel değişikliklerden sorumludur.

Hiperventilasyon esnasında görülen en önemli değişiklik bedendeki bazı kan damarlarında büzülme veya daralmadır. Bu durumda özellikle beyne giden kan damarlarında bir büzülme veya daralma oluşur ve beyne giden kan miktarı azalır. Damarların daralmasının yanısıra oksijende kanda kendisini taşıyan hemoglobine de daha güçlü bir biçimde bağlanır. Bu nedenle hiperventilasyon esnasında sadece vücudun bazı bölümlerine ulaşan O2 miktarında bir azalma olmaz yanısıra kan tarafından taşınmakta olan O2 de dokulara daha az bırakılır. Yani hiperventilasyon durumunda daha çok O2 alınmasına karşılık beynin ve vücudun belli bölgelerine daha az O2 ulaşmaya başlar. Bu durum iki grup etkiye yol açar: 1)Merkezde beynin bazı bölgelerine giden O2 miktarındaki hafif azalmaya bağlı olarak ortaya çıkan belirtiler (Baş dönmesi, sersemlik, şaşkınlık, nefes darlığı, görme bulanıklığı, ortamdan kopma); 2) Çevresel olarak belli beden bölgelerine daha az O2 ulaşmasına bağlı olan belirtiler (kalp atım hızında artma, kollarda bacaklarda uyuşmalar ve iğnelenmeler, hissizlik, elde ayaklarda soğuma ve bazan kolda bacakta kasılma). Şurası unutulmamalıdır ki dokulara ulaşan O2 miktarındaki azalma son derece azdır ve bu durum tamamıyla zararsızdır. Yine unutulmaması gereken bir nokta hiperventilasyon (büyük olasılıkla beynin bazı kısımlarına giden O2 miktarının azalması nedeniyle) nefes darlığı, nefes kesilmesi ve hatta boğulma duygularını ortaya çıkararak kişinin sanki yeterince hava almadığı hissini yaşatabilir.

Hiperventilasyon ayrıca bir çok genel etkiye de yol açar. İlk olarak aşırı nefes alma işi fiziksel olarak yorucu bir durumdur. Bu nedenle de kişi sıcaklanır, ateş basabilir ve terleyebilir. İkinci olarak fazla nefes alıp vermek yorucu olduğu için yorgunluk ve tükenmişlik hissi yaşatabilir. Üçüncü olarak aşırı ve hızlı nefes alan kişiler nefes alıp verirken diafram (karın) - karın solunumu, yerine daha çok göğüslerini kullanırlar- göğüs solunumu. Bu göğüs kaslarının gerginleşmesi ve yorulması sonucunu doğurur. Bu nedenle de göğüs daralması, hatta şiddetli göğüs ağrıları hissedebilirler. Son olarak aşırı nefes alıp veren bireylerde tekrarlayan biçimde iç çekme ve esneme alışkanlığı görülür. Bu tiklerde gerçekte hiperventilasyonun bir başka biçimini oluşturur çünkü esneme veya içme çekme esnasında büyük miktarda CO2 akciğerler yoluyla hızlı bir biçimde vücuttan atılır. Bu nedenle bu sorunla savaşırken, alışkanlık haline gelmiş iç çekme ve esnemenin de farkına vararak bunu azaltmaya çalışmak önemlidir.

Hiperventilasyonla ilgili önemli bir noktada bu durumun her zaman kişi tarafından fark edilememesidir. Bir çok kişide bu hiperventilasyon son derece hafif ve fark edilemeyecek bir şekilde olabilir. Özellikle de kişinin uzun zamandır alışkanlık haline getirdiği durumlarda bunun fark edilmesi çok güçtür. Bu durumlarda kandaki CO2 miktarındaki belirgin düşüklüğe rağmen vücudun bu durumu kapatmaya çalışması sonucunda kandaki asit-alkali durumunda bir denge söz konusu olabilir. Bu nedenle de belirtiler ortaya çıkmaz. Bununla birlikte sürekli CO2 düzeyi düşük olduğu için vücut CO2 düzeyindeki yeni düşmelerle baş edebilme kapasitesini yitirir ve soluk alıp vermedeki küçük bir değişiklik bile (örneğin bir esneme sonuunda) aniden belirtileri tetiklemek için yeterli olabilir. Bu durum panik atakların neden ani biçimde örneğin uyku anında ortaya çıktığını ve bu durumu yaşamakta olan bireylerin neden ben? "ben hızlı nefes alıp vermiyorum" demesini açıklamaktadır.

Hiperventilasyonla ilgili unutulmaması gereken en önemli nokta bunun TEHLİKELİ olmadığıdır. Hiperventilasyon kaçma savaşma tepkisinin ana parçalarından biridir ve amacı vücuda herhangi bir tehlike yaratmak bir yana tehlikeden korumaktır. Hiperventilasyonla ortaya çıkan değişiklikler vücudu potansiyel olası tehlikelerden kaçmak için harekete geçmeye hazırlamaktadır. Bu nedenle beyin için o anda hemen tehlikeyi beklemek ve kişide kaçma isteğinin uyanması otomatik bir tepkidir. Sonuç olarak dışta açık bir tehlike yokken böyle bir sıkıntı yaşayan kişi buna bir neden aradığında tehlikenin içten (bedenden) geldiğine inanması son derece anlaşılabilir bir durumdur. Bununla birlikte, işin aslı böyle değildir. Şurası unutulmamalıdır ki zararlı olmak bir yana hiperventilasyon vücudu tehlikeden korumayı amaçlayan doğal biyolojik bir tepkidir.

Hazırlayan: Prof. Dr. M. Hakan Türkçapar

[Makalenin bu sitede Psk.Soner Erol tarafından kaynak gösterilerek yayınlanmasına

Prof. Dr. M. Hakan Türkçapar tarafından izin verilmiştir. Psk.Soner Erol.]
Yazan
Bu makaleden alıntı yapmak için alıntı yapılan yazıya aşağıdaki ibare eklenmelidir:
"Nefes Darlığı ve Kaygı İlişkisi" başlıklı makalenin tüm hakları yazarı Uzm.Psk.Soner EROL'e aittir ve makale, yazarı tarafından TavsiyeEdiyorum.com (http://www.tavsiyeediyorum.com) kütüphanesinde yayınlanmıştır.
Bu ibare eklenmek şartıyla, makaleden Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa uygun kısa alıntılar yapılabilir, ancak Uzm.Psk.Soner EROL'un izni olmaksızın makalenin tamamı başka bir mecraya kopyalanamaz veya başka yerde yayınlanamaz.
     1 Beğeni    
Facebook'ta paylaş Twitter'da paylaş Linkin'de paylaş Pinterest'de paylaş Epostayla Paylaş
Yazan Uzman
Soner EROL Fotoğraf
Uzm.Psk.Soner EROL
Adana (Online hizmet de veriyor)
Uzman Klinik Psikolog
TavsiyeEdiyorum.com Üyesi67 kez tavsiye edildiİş Adresi Kayıtlı
Makale Kütüphanemizden
İlgili Makaleler Uzm.Psk.Soner EROL'un Yazıları
► Başarmak Nefes Alıp Vermektir Psk.Dnş.Mehmet POLATOĞLU
► Doğal Sakinleştirici: Doğru ve Derin Nefes PDF Psk.Ümit ÇİFTÇİ
► Kaygı ve Sosyal Kaygı Psk.İ.Nil BİREYŞOĞLU ÖZEN
TavsiyeEdiyorum.com Bilimsel Makaleler Kütüphanemizdeki 19,987 uzman makalesi arasında 'Nefes Darlığı ve Kaygı İlişkisi' başlığıyla benzeşen toplam 39 makaleden bu yazıyla en ilgili görülenleri yukarıda listelenmiştir.
► Mastürbasyon Ekim 2014
► Vajinismus Mart 2014
Sitemizde yer alan döküman ve yazılar uzman üyelerimiz tarafından hazırlanmış ve pek çoğu bilimsel düzeyde yapılmış çalışmalar olduğundan güvenilir mahiyette eserlerdir. Bununla birlikte TavsiyeEdiyorum.com sitesi ve çalışma sahipleri, yazıların içerdiği bilgilerin güvenilirliği veya güncelliği konusunda hukuki bir güvence vermezler. Sitemizde yayınlanan yazılar bilgi amaçlı kaleme alınmış ve profesyonellere yönelik olarak hazırlanmıştır. Site ziyaretçilerimizin o meslekle ilgili bir uzmanla görüşmeden, yazı içindeki bilgileri kendi başlarına kullanmamaları gerekmektedir. Yazıların telif hakkı tamamen yazarlarına aittir, eserler sahiplerinin muvaffakatı olmadan hiçbir suretle çoğaltılamaz, başka bir yerde kullanılamaz, kopyala yapıştır yöntemiyle başka mecralara aktarılamaz. Sitemizde yer alan herhangi bir yazı başkasına ait telif haklarını ihlal ediyor, intihal içeriyor veya yazarın mensubu bulunduğu mesleğin meslek için etik kurallarına aykırılıklar taşıyorsa, yazının kaldırılabilmesi için site yönetimimize bilgi verilmelidir.


02:58
Top